فضا و نجوم فلسفه و تاریخ علم

متولد هر ماهی که هستید؛ یک خبر بد در انتظار شماست!

ماه تولد - طالع بینی - اقبال
نوشته شده توسط محمد حسین نیرین

ستاره‌ها این ماه در طالع شما چه نوشته‌اند؟ یا شاید عبارت بهتر این باشد که: کدام ستاره‌ها نویسنده‌ی طالع این ماه شما هستند؟
نام انگلیسی اکثر علوم با ترکیبی از یک اسم لاتین و پسوند یونانی لوژی  -λογία (بعدها logia در فرانسه و بعدترها انگلیسی قرون وسطا) تشکیل می‌شوند. مثلاً ثیولوژی (Theology) نام علوم الهیات است یا بایولوژی (Biology) به معنی زیست‌شناسی‌ست. واژه‌ی استرو (astro) از یونانی استرون (astron) به معنای ستاره گرفته شده و امروزه حالت پیشوند برای چیزهای مرتبط با ستاره و ستاره شناسی دارد.
اما استرولوژی (Astrology) به معنای ستاره‌شناسی نیست. برای علم ستاره‌شناسی و نجوم نام استرونومی (Astronomy) مورد استفاده قرار می‌گیرد. استرولوژی به معنای اختربینی یا مرسوم‌ترش طالع بینی‌ست. از دیرباز بسیاری معتقدند که جای‌گیری ستارگان و سیارات در هنگام تولد انسان، در سرنوشت او مؤثر است. بسیاری معتقدند به طور کل وضعیت ستارگان و سیارات در هر زمانی بر اتفاقات در حال وقوع تأثیر می‌گذارند. در فرهنگ خودمان خیلی از این عقاید نهادینه شده‌اند. مثلاً بسیار می‌شنوید که می‌گویند قمر در عقرب است.
نمی‌خواهیم به این بپردازیم که آیا این عقاید درست است یا غلط. پیشتر در مطلبی تحت عنوان آیا ماه تولد در شخصیت و رفتار انسان اثر دارد؟ به این موضوع پرداخته شده است. اما این روزها موارد مربوط به ماه تولد در کشورمان بسیار رواج پیدا کرده‌اند. از در و دیوار در فضای مجازی دعوتمان می‌کنند که اگر متولد فلان ماه هستیم به فلان سایت یا کانال یا صفحه مراجعه کنیم تا اطلاعات شگرفی از اتفاقات ماه پیش رو به ما بدهند. یا که به ما بگویند با متولدین کدام ماه بیشتر شاد خواهیم شد! در بازار هم که راه می‌رویم کم مانده سوپر مارکت سر کوچه هم گردنبند ماه تولدمان را به ما بفروشد. حالا من اینجا برای متولدین تمام ماه‌ها که به این چیزها در مورد ماه تولدشان معتقدند خبر بدی دارم…
اگر متولد خرداد هستید لابد خیال می‌کنید نماد ماه تولدتان جوزا یا دوپیکر است. با عرض پوزش باید گفت که اینطور نیست! چرا اینطور نیست؟ تا آخر این متن خواهید فهمید.
ماه تولد و نماد ماه تولد، صورت فلکی‌ای است که در آن ماه یا در زمان تولد فرد، خورشید در آن قرار دارد. هزاران سال پیش منجمان متوجه شدند که در اثر گردش زمین (آن موقع گردش خورشید) خورشید در یک سال از دایره‌ی خاصی و از میان ستارگان خاصی می‌گذرد. در واقع خورشید در طول یک سال از میان صور فلکی خاصی عبور می‌کند و نزدیک به یک ماه در هر یک از صور فلکی می‌ماند. این صور فلکی همان نماد‌های ماه‌ها هستند. در ایران یکی از چیزهایی که دو شخص از هم می‌پرسند «متولد چه ماهی هستی» است. به دلیل نوع انتخاب آغاز سال شمسی، ماه‌ها با حضور خورشید در هر صورت فلکی تقریباً مطابق بوده است. یعنی در یک ماه خورشید یک صورت فلکی خاص را طی می کند. اما در کشورهای دیگر، می‌پرسند که نماد ماه تولدت چیست؟ و این امر به یکی از ویژگی‌های شخصی هر فرد تبدیل شده است. حال یک حقیقت ساده‌ی نجومی وجود دارد که نشان می‌دهد تمام این تصورات اشتباه است!
قطب شمال زمین را که امتداد بدهیم در آسمان، قطب شمال سماوی را پیدا خواهیم کرد. در نزدیکی این مکان ستاره‌ای به نام ستاره‌ی قطبی وجود دارد. حتماً عکس‌های معروف نجومی را دیده‌اید که نشانگر حرکت ستارگان هستند. ستاره‌ی قطبی ساکن آن وسط در نقطه‌ی شمال مشخص است. البته الآن نقطه‌ی شمال دقیقاً بر این ستاره منطبق نیست و خود ستاره‌ی قطبی هم کمی کشیده تصویر می‌شود.

حرکت ستارگان

در این تصاویر که به دلیل گردش زمین حول خودش ایجاد می‌شود، هر ستاره یک خط را تشکیل می‌دهد. خورشید هم یک ستاره است، و هرچند نمی‌توان چنین تصویری از خورشید رسم کرد، خورشید نیز خطی را در طور یک شبانه روز در آسمان طی می‌کند. هرچند این خط در تابستان و زمستان کمی جابجا می‌شود، اما این فضا که حرکت خورشید در آسمان نسبت به باقی ستارگان را نشان می‌دهد موسوم به منطقه‌البروج، در طول سال ثابت است. به دایره‌ی مرکزی این فضا نیز دایره‌البروج یا دایره‌ی زودیاک (zodiac) گفته می‌شود. این دایره شامل ۱۲ صورت فلکی یا برج است که همان ماه‌های شمسی هستند. حال نکته‌ی مهم نقطه‌ی شروع حرکت خورشید است. یعنی نقطه‌ای که اول بهار خورشید در آن واقع است که به نام نقطه‌ی اعتدال بهاری یا نقطه‌ی صفر زودیاک مشهور است.

Zodiac - زودیاک

ششصد سال پیش از میلاد، این نقطه در صورت فلکی حمل (Aires) واقع بود و به همین دلیل به نقطه‌ی اول حمل نیز مشهور است. (حتی در نقشه‌ها و محاسبات نجومی نماد نقطه‌ای اعتدال بهاری همان نماد حمل است.) اما نکته اینجاست که به دلیل حرکتی به نام حرکت تقدیمی محور زمین این نقطه دائماً در حال تغییر است!
همانطور که می‌دانید محور زمین نسبت به صفحه‌ی مداریش (صفحه‌ی گردش زمین به دور خورشید) بیست و سه و نیم درجه انحراف دارد. این انحراف همان چیزی‌ست که موجب تولید فصل‌ها و تغییرات طول شب و روز در سال می‌شود. حال جالب است بدانید این محور کج زمین با حرکتی تحت عنوان حرکت تقدیمی، می‌چرخد. با دوره‌ای حدود هر ۲۶۰۰۰ سال یکبار محور زمین به دور خود می‌چرخد و این موجب می شود که هم مکان قطب شمال سماوی تغییر کند و هم مکان نقطه‌ی اعتدال بهاری.
۶۰۰ سال پیش از میلاد این نقطه نقطه‌ی اول حمل بود، لذا ۳۰ درجه‌ی اول یعنی ماه اول خورشید در صورت فلکی حمل قرار داشت. از ۳۰ تا ۶۰ درجه یعنی ماه دوم متعلق به صورت فلکی ثور نماد اردیبهشت ماه بود. ماه بعدی یعنی خرداد خورشید در جوزا یا دوپیکر قرار داشت.
اما محور زمین دائماً در حال چرخش است و با دوره‌ی ۲۵۸۰۰ ساله تحت تأثیر گرانش ماه بر برآمدگی استوای زمین، به دور خود می‌چرخد. در طی دو و نیم هزاره‌ی اخیر این حرکت موجب شده که نقطه‌ی طلاقی استوای سماوی و دایره‌البروج به اندازه‌ی تقریباً ۳۶ درجه یعنی یک دهم مسیر به سمت غرب حرکت کند. این به این معنی است که نقطه‌ی اعتدال بهاری یا صفر زودیاک تقریباً به اندازه‌ی یک ماه کامل جابجا شده است!

precession

اگر سنگ ماه تولد خریداری کرده‌اید یا به نماد ماه تولدتان ارادت خاصی دارید، دیگر وقت آن است که خبر بد را بشنوید. نماد ماه تولد شما آن چیزی که فکر می‌کنید نیست! اگر متولد فروردین ماه هستید لابد تصور می‌کنید صورت فلکی شما حمل است. اما در واقع الآن در فروردین ماه خورشید در صورت فلکی حوت قرار دارد! یعنی صورت فلکی اسفند ماه! به همین منوال متولدین شهریور باید نماد اسد (شیر) که مربوط به مرداد ماه است را به جای سنبله یا دوشیزه برای خود برگزینند.

درباره نویسنده

محمد حسین نیرین

دیدگاه شما چیست