فلسفه و تاریخ علم

ریاضیدان خستگی ناپذیر

augustin-louis-cauchy
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

“انسان ها می میرند و اعمال آنهاست که می ماند”

این جمله آخرین سخنی است که یکصد و پنجاه و نه سال پیش در چنین روزی آگوستین لویی کوشی، در بستر مرگ بر زبان جاری کرده است. ریاضیدان بزرگ فرانسوی که به عنوان بزرگترین آنالیزدان نیمه اول قرن نوزدهم شناخته می شود.
آنالیز در ریاضیات که با کارهای لاگرانژ و گاوس آغاز شده بود با آثار کوشی به اوج خود رسید. کوشی که تحصیل را در مدرسه سانترال پانتئون آغاز کرده بود در سال ۱۸۰۵ به مدرسه پلی تکنیک وارد شد و تحسین ریاضیدانان بزرگی همچون لاگرانژ و لاپلاس را بر انگیخت. جالب است بدانیم کوشی قصد داشت در مدرسه راه و ساختمان تحصیل کند و راه مهندسی راه و ساختمان را پیش بگیرد اما با ترغیب لاگرانژ و لاپلاس به علوم محض پرداخت. یکی از پیچیده ترین جنبه های کار کوشی این است که او هم در زمینه ریاضیات محض و  هم ریاضیات کاربردی آثار به غایت بسیاری تالیف کرد و مورخان علم او را به لحاظ بازدهی پس از اویلر پر کارترین ریاضیدان تاریخ می دانند.
تالیفات او در کنار چندین کتاب با ارزش شامل ۷۸۹ مقاله است و بر خلاف گاوس؛ کوشی را می توان ریاضیدانی پر کار دانست که در زمان حیاتش بسیار نوشته و آثار ریاضی فراوانی تولید کرده است.  عده ای حتی کوشی را بابت پرنویسی و تالیف عجولانه آثار سرزنش کرده اند. داستانی در این باره وجود دارد که باز می گردد به سال ۱۸۳۵ که در آن آکادمی علوم شروع به انتشار مجله گزارش ها کرد. کوشی آن چنان با  سرعت شگفت آوری مقاله های خود را به مجله تحویل می داد که آکادمی از هزینه های رو به افزایش چاپ نگران شد و قانونی تصویب کرد که گویا همچنان نیز پابرجاست. بر طبق این قانون مقاله ها حداکثر می توانند ۴ صفحه ای باشند . به همین سبب کوشی مجبور بود برای انتشار مقاله هایش که گاهی بیش از ۱۰۰ صفحه بود به دنبال جایگزین دیگری می بود.   از نظر حجم آثار تولید شده در جایگاه دوم تنها رقیب کوشی؛ آرتور کیلی است که شاید لازم باشد برای اینکه کدامیک در جایگاه دوم قرار می گیرد تعداد صفحات آثارشان شمرده شود.
آثار کوشی در ریاضیات پیشرفته از همگرایی و واگرایی سری های نامتناهی گرفته تا نظریه توابع مختلط و حقیقی ؛ معادلات دیفرانسیل؛ دترمینان ها؛ احتمالات و فیزیک ریاضی را شامل می شده  است. آزمون ریشهء کوشی و آزمون نسبت کوشی برای همگرایی و واگرایی یک سری با جملات مثبت به فرمول انتگرال کوشی و بسیاری مسایل دیگر که نام کوشی را بر خود دارد برای هر کسی که به مطالعه حساب دیفرانسیل و انتگرال می پردازد آشناست. در تمام قرن هجدهم میلادی ؛ انتگرال گیری را معمولا عکس عمل مشتق گیری می دانستند ؛ این کوشی بود که انتگرال معین را به عنوان  حد مجموعی از مجموعه ای به صورت نامتناهی افزایش یابنده از اجزاء بسیاری کوچکی که به صفر میل می کنند تعریف کرد. کوشی پربارترین نویسنده در زمینهء نظریهء دترمینان ها ست. مقاله ۸۴ صفحه ای او در سال  ۱۸۱۲ مهمترین قضایا  و برهان ها را وارد نظریه دترمینان ها کرد.  البته مورخان علم جنبه های منفی شخصیتی زیادی نیز از کوشی نقل کرده اند و او را در عین حال فردی تنگ نظر و خودبین می دانستند که هیچ ارزشی برای کوشش های ارزشمند فکری جوانترها قائل نبود. آری! کوشی در ۲۳ ماه مه ۱۸۵۷ زمانی که برای استراحت و معالجه یک بیماری ریوی به ییلاق رفته بود به ناگهان دچار تب مهلکی شد و  سر بر بالین مرگ؛ آخرین کلمات زندگی پر بار خود را خطاب به اسقف اعظم پاریس چنین صورتبندی کرد:

“انسان ها می میرند و اعمال آنهاست که می ماند”

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

۱ دیدگاه

  • ریاضیدانانی از این قبیل ذهن پُربار و عجیبی داشتند! پیش از این نام این ریاضی دان به گوشم نخورده بود. سپاس از این مطلب.

دیدگاه شما چیست