مصاحبه ها

مصاحبه با مبتکری که یک آنژیوکت هشدار دهنده ساخت

مصاحبه با مبتکران - جواد حاجی زاده
نوشته شده توسط میترا سعیدی کیا

جواد حاجی زاده رینه، دارای مدرک کارشناسی بیهوشی از دانشگاه علوم پزشکی تهران است. وی در سال ۱۳۹۱ به جهت طراحی و ساخت آنژیوکت هشدار دهنده برای جلوگیری از خطای تزریق داخل شریانی موفق به کسب رتبه سوم کشوری در بخش ابتکار جشنواره خوارزمی شد. اکنون پایگاه خبری علمنا در راستای سلسله مصاحبه های خود با نخبگان جوان کشور، گفت و گویی را با این جوان موفق ترتیب داده است که در ادامه مشاهده می نمایید.

علمنا: لطفا راجع به طرح خود توضیح دهید؟

به طور کلی عروق بدن به دو نوع شریانی و وریدی تقسیم می شوند.. هدف از تعبیه آنژیوکت در ورید بیمار تزریق دارو و مایعات مختلف در بخش های مختلف بیمار و هدف از تعبیه آنژیوکت در شریان بیمار تهیه نمونه خون شریانی به منظور آزمایش های گازهای خون شریانی و متصل کردن آنها به دستگاه های مانیتورینگ برای اطلاع از میزان فشار خون به صورت مداوم در بخش های ویژه و اعمال جراحی با ریسک بالا همچون اعمال جراحی قلب و مغز و اعصاب است. تزریق سهوی داخل شریانی دارو یکی از خطرناکترین قصورات پزشکی است که به علت اسپاسم شریان و تشکیل کریستال میتواند صدمات جبران ناپذیری به عروق و بافت دیستال (دور از مرکز بدن) ناحیه تزریق وارد کند. هنگامی که گانگرن شدید، ایسکمی اندام، نکروز پوست یا قطع اندام رخ دهد، بسیاری از بیماران برای همیشه به نقص عملکرد دچار خواهند شد. اگرنه اکثر بیماران حداقل اختلال عملکرد اندام به صورت طولانی، بازتوانی طولانی، مراقبت های زیاد و دوره های بیکاری طولانی را تجربه خواهند کرد. درد از علائم اولیه  تزریق داخل شریانی است، بنابراین بیماران تحت بیهوشی عمومی، بیماران تحت تهویه مکانیکی و ناتوان ذهنی مقادیر بیشتری از دارو را دریافت می کنند و احتمال آن وجود دارد که تا هنگام بروز علائم شدید پی به این موضوع برده نشود. بیماران بستری در بخش های بحرانی مانند اتاق عمل و ICU از جمله گروه های پر خطر محسوب می شوند. بسیاری از این بیماران دارای کاتتر شریانی برای مانیتور فشار مداوم شریانی هستند. این بیماران اغلب اینتوبه، بیهوش و تحت تهویه مکانیکی هستند و به علاوه انفوزیون داروها و مایعات مختلف نیز از طریق کاتترهای وریدی مختلف برای این دسته از بیماران برقرار است. در چنین شرایطی نیاز به تجویز اوژانسی یک دارو، خطر تزریق تصادفی داخل شریانی را افزایش می دهد.

علمنا: لطفا راهکارهای موجود به منظور پیشگیری از خطای تزریق شریانی را شرح دهید؟

در مرحله اول، پوشاندن محل تزریق با چسب؛  که موجب حذف پورت تزریق و نیاز به ایجاد پورت در محل دیگررا ضروری می کند و از طرفی ریسک ابتلا به عفونت را افزایش می دهد. در مرحله دوم، نگارش علائم یا عبارات خاص و چسباندن آن کنار محل تزریق  که در مواقع اوژانس و یا خطای دید بسیار نا کارآمد است. سوم پروتکل JONES. سپس استفاده از برچسب های شفاف و خط دار رنگی. همچنین استفاده از کاتتر های بدون دریچه تزریق برای مانیتورینگ فشار (حذف پورت) و یا نگهداری فقط از یک پورت راهکار دیگر برای این منظور محسوب می شود. راهکار دیگر ردیابی هر اکستنشن تیوپ تا محل کاتتر قبل از تزریق است و در نهایت آموزش پیشرفته مراقبت به پرسنل. خطای تزریق شریانی با وجود تمام روش ها ی بالا کماکان رخ می دهد، زیرا روش های موجود در صورت خطای انسانی بسیار ناکارآمد است.

علمنا: روش کار این دستگاه به چه صورت است؟

با آنژیوکت ابداعی شریانی هیچ تزریق شریانی بدون هشدار نخواهد بود و با صدایی رسا و هشدار دهنده کادر درمان را از خطا آگاه می کند. با توجه به مسایل مربوط به ثبت اختراع بنده قادر به تشریح بیشتر نحوه تشخیص و آلارم نیستم.

علمنا: قیمت این آنژیو کت ها در صورت تولید به چه صورت است؟

با برآورد عمومی انجام شده می توان گفت ۱۰ تا ۱۵ درصد از آنژیوکت های معمولی قیمت بیشتری دارند که در مقیاس تولید انبوه قطعا کمتر خواهد بود.

علمنا: چقدر طول کشید که این طرح به نتیجه برسد؟

از سال ۸۹ مطالعات اولیه شروع شد و در سال ۹۱ نمونه نهایی آن ساخته شده و این طرح توانست تاییدیه بزرگترین مراکز علمی پژوهشی کشور همچون مرکز قلب و عروق شهید رجایی و دانشگاه علوم پزشکی تهران را کسب کند.

علمنا: اکنون این طرح در چه وضعیتی است؟

در وضعیت تقدیر و لوح یادبود!. پس از جشنواره خوارزمی که بزرگترین افتخار علمی بنده محسوب می شود، این طرح در جشنواره اختراعات تهران با داوری تیمی از معاونت پژوهشی دانشگاه شریف مدال نقره را در میان ۵۰۰ طرح از سراسر کشور کسب کرد. اما متاسفانه به دلایلی هنوز تولید نشده و همچنان تزریق شریانی رخ می دهد.

علمنا: چرا به دنبال آن نرفتید؟

چون علاقه ذاتی بنده ببیشتر به تولید علم است تا وارد شدن به عرصه تجاری سازی که یقینا آنقدر نیاز به صرف و هزینه و دغدغه دارد که مرا از هدف اولیه یعنی تولید علم دور کند. بنده بیش از دو سال تمرکز و وقت گذاشتن و شب بیداری ها و پیگیر بودن را سهم خود برای تولید این آنژیوکت میدانم. برای تجاری سازی و تولید از طریق اداراه تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت با دو شرکت مذاکره کردم که پیشنهاد قابل توجهی و متقاعد کننده ای دریافت نکردم.

علمنا: برای تولید انبوه چه کار باید کنید؟

برای تجاری سازی نیاز به کسب این دانش دارم یا اینکه باید از طریق عقد قرارداد قوی با افراد متبحر در این حوزه و در صورت وجود دانش بومی در کشور این امر انجام پذیرد.

علمنا: آیا اکنون این طرح نیاز به مطالعات دیگری دارد؟

این طرح در مرحله ساخت نمونه ی نهایی قرار دارد. اما قطعا می توان با بکارگیری روش های مدرن تر با ظرافت بیشتری این محصول را تولید کرد.

علمنا: این طرح نمونه خارجی ندارد؟

با توجه به جستجوهای انجام شده توسط مرکز رشد استعدادهای درخشان دانشگاه تهران، بیمارستان قلب شهید رجایی و معاونت پژوهش دانشگاه علوم پزشکی تهران در پیشرفته ترین مراکز علمی دنیا همچون mayo clinic که از معتبرترین مراکز علمی جهان به شمار می آید، همچنان از روش های موجود و نسبتا نا کارآمد استفاده می شود.

علمنا: آیا در صورت تولید انبوه، امکان صادرات وجود دارد؟

اگر آنژیوکت هشدار دهنده به تولید انبوه و با کیفیت برسد امکان صادرات  نیز وجود دارد.

علمنا: چه کشورهایی می توانند مشتری این آنژیوکت ها باشند؟

قطعا در همه جای دنیا مشتری خواهد داشت.

علمنا: آیا براورد شده که در دنیا و ایران به چه  تعداد از این آنژیوکت ها نیاز است؟

متاسفانه آمار دقیقی از میزان مصرف موجود نیست و این میزان با توجه به تخصص بیمارستان مورد نظر ممکن است متفاوت باشد. ولی در مجموع می توان گفت میزان مصرف بسیار قابل قبولی را از نظر صرفه اقتصادی برای تولید کننده در پی خواهد داشت.

علمنا: آیا طرح های دیگری هم دارید؟

بله. دو مورد تولید محصول یا اختراع جدید دارم که یک مورد در مرحله مطالعه اولیه، یک مورد در مرحله ساخت بوده و یک مورد هم کارآزمایی بالینی دارویی است که به پایان رسیده و در مرحله چاپ مقاله می باشد.

علمنا: آیا افرادی هم در به نتیجه رساندن این طرح همکاری داشتند؟

بله، دکتر شهنام صدیق معروفی، دبیر بورد هوشبری کشور و دکتر ضیا توتونچی، رئیس مرکز بیهوشی بیمارستان رجایی، از همکاران این پروژه بودند که واقعا رهنمودهای ایشان در رشد و ارتقای این طرح و در مسیر زندگی  همیشه برایم نقشی حیاتی داشته است و از همین جا از زحمات هر دو استاد بزرگوارم تشکر میکنم.

علمنا: نظرتان را راجع به جشنواره خوارزمی بفرمایید؟

بنده در ۳ جشنواره شرکت کرده ام و در هر سه نیز مقام آورده ام، اما سطح ارزیابی، داوری، توصیه ها برای ارتقا و کیفیت برگزاری آن قابل مقایسه با هیچ کدام از جشنواره های دیگر نبود و بنده برگزیده شدن در این جشنواره را از افتخارات زندگی خود می دانم که نامم در کنار نام های بزرگی همچون پروفسور مجید سمیعی قرار گرفت. از مسئولین برای برگزاری و زحمات یک ساله برای هر دوره بسیار تشکر می کنم.

علمنا: و حرف آخر…

در تمام دنیا درصد کمی از اختراعات به تولید انبوه ختم می شوند. اما این میزان در کشور ما به نسبت کشورهای پیشرو کمتر است که از نظر بنده سه عامل سطح پایین اختراعات، به صرفه نبودن اختراعات برای  تولید انبوه و نبود ساز و کار مناسب برای حمایت از طرح های ارزشمند از عوامل محدود به اختراع ماندن طرح ها هستند. با این تفاسیر در صورت وجود داشتن حمایت های مناسب و کامل و حتی در یک قدم جلو تر می توان گفت بی قید و شرط از طرح های ارزشمند می توان به سود آوری های عظیم در سطح جهانی و ورود ارز به داخل کشور شد.

درباره نویسنده

میترا سعیدی کیا

دیدگاه شما چیست