مصاحبه ها

مصاحبه با دکتر میلانی، یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت

دکتر میلانی
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

در ادامه معرفی یک درصد دانشمندان برتر جهان که توسط موسسه تامسون رویترز انجام شده است، خبرنگار علمنا به گفت و گو با دکتر سید محمد رضا میلانی حسینی، متولد سال ۱۳۳۰ از شهر تبریز و رئیس و عضو هیئت علمی دانشکده شیمی دانشگاه علم و صنعت ایران پرداخته است.

علمنا: مختصری از سوابق تحصیلی و کاری خود بیان فرمایید.

شیمی و شیمی تجزیه رشته های تحصیلی من در دانشگاه بوده است که در سال ۱۳۶۰ پس از اتمام تحصیلات دانشگاهی در خارج از کشور، به میهن بازگشتم و از طریق هیئت علمی شورای عالی انقلاب فرهنگی انتخاب شده و در دانشگاه مازندران و همچنین انستیتوی شیمی بابلسر مشغول به کار شدم. پس از آن برای مدت کوتاهی به دانشگاه تبریز منتقل شدم و سپس از سال ۱۳۷۸ به طور دائم به دانشگاه علم و صنعت انتقال پیدا کردم و در دانشکده مهندسی شیمی فعالیت های علمی خود را ادامه دادم.

علمنا: با توجه به سطح علمی خوب دانشکده شیمی دانشگاه تبریز، چه علتی باعث نقل مکان شما به دانشگاه علم و صنعت شد؟

علت اصلی این بود که من برای ادامه تحقیقاتم نیاز به امکانات داشتم و این امکانات در دانشگاه تبریز در آن سال ها مهیا نبود. با توجه به این که در سال ۱۳۷۸ دکتر سید جواد ازهری ریاست دانشگاه علم و صنعت را بر عهده داشت و وی استقبال خوبی از طرح های من داشت، توانستیم امکانات لازم را با کمک سازمان برنامه و بودجه وقت در این دانشگاه ایجاد کنیم. بطوری که در همان سال ها موفق به ساخت بخشی به نام مرکز تحقیقاتی الکتروشیمی تجزیه شدیم.

علمنا: با توجه به این که شما جزء یک درصد دانشمندان برتر جهان هستید، توضیحاتی در مورد این عنوان و معیارهای این انتخاب بدهید.

من هیچ وقت به فکر این نبودم که جزء یک درصد دانشمندان جهان یا پژوهشگر نمونه دانشگاه انتخاب شوم بلکه همیشه سعی می کنم، رسالتم را به عنوان یک استاد به بهترین شکل انجام دهم.گاهی این اتفاق می افتد که برخی کارهای پژوهشی اساتید کارهای بروزی تلقی می شوند و پس از ارجاعات فراوان به آنها نام محقق به عنوان یک درصد دانشمندان برتر جهان اعلام می شود. اگر بخواهیم تعریفی از این عنوان داشته باشیم، باید بگوییم دانشمندانی که جزء یک درصد دانشمندان برتر جهان برگزیده می شوند، افرادی هستند که کاملا در مرزهای دانش حرکت می کنند و این محقق نمی شود مگر اینکه پژوهشگر با تیم تحقیقاتی خود بصورت گروهی فعالیت کنند.

علمنا: مهمترین مقاله شما در چه زمینه ای است؟ چه تعداد ارجاع به این مقاله شده است؟

کار پژوهشی مهم من ارائه یک روش جدید برای استخراج بود. گفتنی است که وقتی صحبت از استخراج می کنیم منظور استخراج نفت نیست؛ بلکه استخراج مواد کمی است که از نظر حجم نیز بسیار بسیار کوچک هستند. برای مثال می شود به باقی مانده دارو در خون، محلول های بیولوژیک و باقی مانده سموم دفع آفات نباتی یا میوه ها اشاره کرد. روش ارائه شده توسط بنده می توانست مقدار زیادی از این مواد را استخراج کند و درعین حال جز مباحث شیمی سبز بشمار برود. زیرا حلال مورد نیاز در مقیاس کم استفاده می شد و آلودگی محیطی ناچیزی به دنبال داشت. البته این کار پژوهشی فعالیت مشترک بین من و دکتر اسدی بود که در مجله جداسازی به عنوان یکی از پژوهش های ناب ثبت شد. در ادامه تحقیقات به اصلاح این روش پرداختیم و مقالات متعددی از این کار پژوهشی منتشر شد که سبب افزایش ارجاعات و اعتبار ما شد.

علمنا: معیار ارتقاء علمی اساتید در چیست؟ چگونه میشود برخی اساتید در خارج از کشور در سنین پایین به استاد تمامی برسند؟

روش ارائه مرتبه استادی یا دانشیاری در کشورهای مختلف متفاوت است. در ایران یک آیین نامه مشخصی وجود دارد که تعداد مقالات، تعداد کتب منتشر شده، کارهای ابداعی انجام شده، جوایز گرفته شده و مسئولیت های اجرایی معیارهای تاثیر گذار است. این معیارها به صورت کیفی مورد بررسی قرار می گیرد و در نهایت هیئت ممیزه رای نهایی را می دهد. البته ممکن است هیئت ممیزه رای مخفی بگیرد و استادی با توجه دارا بودن کلیه شرایط نه دانشیار شود و نه استاد! متاسفانه نباید انکار کرد اما این اتفاقات در کشور رخ می دهد. در کشور های دیگر سبک و روش به شیوه دیگریست و امکان دارد جایگاه استادی در یک دانشگاه خالی شود. دانشکاه برای پر کردن کرسی استادی آگهی داده و پس ار مصاحبه استادی را انتخاب می کند و این گونه هست که شاهد استاد تمام هایی با سنین پایین و با مقالات کم هستیم.
علمنا: امروزه وضعیت ارتباط بین صنعت و دانشگاه چگونه است؟ در مورد کارهای خودتان چه بستری برای صنعتی سازی طرح ها شده است؟
با توجه به وجود مسابقه تعداد مقالات ارائه شده در کشور، این امر سبب تولید حجم مقالات زیادی شده است. برای تولید این مقالات هزینه های هنگفت، عمر اساتید و دانشجویان صرف شده است و باید دید که بازگشت این هزینه ها چگونه است؟ امروز پژوهشگاه های ما به جای این که مولد علم باشند و سرمایه تولید کنند، هنوز هم بودجه دولتی دارند. به طور کلی ما مشکلات زیادی در رابطه با ارتباط بین صنعت و دانشگاه داریم. یکی از مهمترین عامل ها این است که سرمایه گذاران و صنعتگران ما منتظر کارهای پژوهشی ما نمی شوند و بجای آن همان تکنولوژی را از کشورهای دیگری همچون چین وارد کشور می کنند. علت اصلی این امر این است که ما صنعت بومی در کشور نداریم. به طور مثال کشور هند از سال ۱۹۷۰ شروع به تولید مواد اولیه دارو کرد و توانست این صنعت را بومی کند و هر کار پژوهشی که انجام می دهد به تولید مواد اولیه دارو باز میگردد. ما چندین سال است که تولید کننده نفت هستیم ولی صادر کننده فناوری استخراج و پالایش نفت هستیم؟ وقتی صنعت ما بومی نیست ما دیگر برای چه چیزی کار پژوهشی انجام بدهیم؟ وقتی صنعت بومی نداشته باشیم، سرمایه گذار به راحتی تکنولوژی را وارد کشور می کند. همچنین برای ارتقاء علمی از من نمی خواهند که یک محصول صنعتی ارائه دهم و به تولید برسانم تا دانشیار شوم بلکه از من کاغذ چاپ شده می خواهند تا دیگران بتوانند از آن استفاده کنند!

علمنا: آیا شرکت های دانش بنیان در صدد حل این مشکل نیستند؟

ما جوانان را سوق می دهیم به ایجاد شرکت های دانش بنیان، که وامی به آنها تعلق گیرد و در واقع آن ها را بدهکار بکنیم و در نهایت محصولی را تولید کنند و روی دستشان باد کند! از طرف دیگر شرکت دانش بنیان، شرکت مجردی نیست که وابسته به هیچ نهادی نباشد، بلکه این شرکت باید از صنعت مجوز اخذ کند، از بانک وام بگیرد و در نهایت از شهرداری، مسکن شهری، منابع طبیعی یا پارک فناوری مکانی در اختیار بگیرد. شما تشریف ببرید بانک، کدام وثیقه را دارید که وام بگیرید؟ وقتی ساختار، ساختار درستی نیست و مجموعه ها با هم هماهنگ نیستند، قفل و کلید با هم جور نمی شوند و همین اتفاق می افتد. در واقع حمایت هایی که باید از شرکت های دانش بنیان بشود، بطور صحیح صورت نگرفته است. ما دیدیم که هرکجا حمایت خوبی صورت گرفته است شرکت های دانش بنیان پیشرفت بسیار خوبی را داشته اند و مثال بارز آن شرکت های دانش بنیان شهر اصفهان می باشد.

علمنا: آیا نام گذاری امسال به نام، اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل، پر کردن این خلاء های بیان شده توسط شما نیست؟

مقام معظم رهبری سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی را تبیین کردند. ایشان یک قسمت از این سیاست ها را در کمال هوشیاری در اختیار قوای مجریه قرار دادند و آن نیز ساختاری است که باید اقتصاد مقاومتی را به سرانجام برساند. در واقع ساختار موجود اقتصادی و مدیریتی ما چه نقاط ضعفی دارد که نمی تواند این اقتصاد مقاومتی را اجرا بکند. این ساختار موجود باید عوض شود و در صورتی که عوض نشود، اقتصاد مقاومتی عملی نخواهد بود.
علمنا: جوانان چه نقشی در اقتصاد مقاومتی دارند؟
جوانان ما با بیشترین انرژی کار می کنند و باید از آن ها حمایت های ویژه ای صورت گیرد. در کشوری که بیشتر قسمت های آن دولتی است، چطور انتظار داریم که بخش خصوصی از جوانان حمایت کند؟ در واقع دولت باید از جوانان حمایت کند تا آن ها بتوانند بخش های خصوصی را ایجاد کنند و این بخش های خصوصی در آینده بتوانند در زمینه های پژوهشی سرمایه گذاری کنند. به عبارت دیگر کلیدی که دست دکتر روحانی است، کلید دولت است که باید این مشکلات را حل کند و هیچ کلیدی حلال این مشکل نیست.

علمنا: راز موفقیت خود را در چه چیزی می بینید؟

دو جمله تاثیر بسزایی در سرنوشت من داشت و سبب تغییر بزرگ در زندگی من شد. یکی از آن ها جمله ای بود که پدرم به من می گفت و از من می خواست که هفته ای ۱۰ دقیقه فکر کنم کجا هستم و به کجا می خواهم برسم. دومی مربوط به جمله ای از سخنرانی امام قبل از انقلاب در نجف بود که بعدها هم تحت عنوان حکومت اسلامی چاپ شد. یکی از جملات این سخنرانی اینگونه بود: در حاشیه نمانید، به متن بروید، آن ها از صفر شروع کردند و به اینجا رسیده اند، نترسید از صفر شروع کنید. این دو جمله تحول بزرگی در زندگی من ایجاد کرد. بر همین اساس اعتقاد من هم اینگونه است و ما می توانیم از صفر شروع کنیم و به موفقیت برسیم، همانطور که در صنعت موشکی و دفاعی به موفقیت رسیده ایم.

علمنا: سخن پایانی…

وقتی ما در کلاس تدریس می کنیم، هر کدام از دانشجویان را انسان هایی می بینیم که ممکن است فردا به دنیا حکومت کنند. این دانشجویان هستند که فکرشان، نظرشان، کارشان و مدیریتشان بر دنیا حکومت خواهد کرد. دانشجویان تماما انرژی، فکر و عقلانیت هستند. ما به کسانی تدریس می کنیم که فردا مدیریت کل دنیا را بر عهده خواهند داشت و معمولا زیر بار این نوع احساس شانه هایمان می شکند و مجبور هستیم به صورت شبانه روزی مطالعه داشته باشیم و سعی کنیم برای آن ها امکانات خوب پژوهشی فراهم نماییم. تفکر ما به دانشجو مانند شمعی نیست که چند روز بعد خاموش خواهد شد. بلکه دیدگاه به دانشجو به عنوان فردی است که بر دنیا حکومت خواهد کرد. من از مسئولین و دست اندرکاران کشور خواهش می کنم که آن ها نیز با چنین دیدگاهی به جوانان کشور نگاه کنند. تک تک جوانان دری هستند که در دستان ما امانت هستند و باید از آن ها حفظ و مراقبت کنیم.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست