طبیعت

آینده؛ گرم و خشک

آینده گرم و خشک - تغییرات اقلیمی
نوشته شده توسط علی رنجبران

مطالعه جدید موسسه ماکس پلانک در باره شرایط آب و هوایی منطقه خاورمیانه بحث های قدیمی در این باره را زنده کرد…

مطالعه جدید موسسه ماکس پلانک درباره شرایط آب و هوایی منطقه خاورمیانه بحث های قدیمی در این باره را زنده کرد.

آب

خشکسالی همیشه در این سرزمین وجود داشته و مسئله آب و باراش باران بخشی از فرهنگ مردم ما را تشکیل می دهد،اما بیشتر مردم ایران وقتی با واژه خشکسالی بیشتر از قبل خو گرفتند که خبرگزاری ها از یک پیش بینی ناسا برای خشکسالی ۳۰ ساله در ایران خبر دادند. گزارشی که البته هیچ گاه به صورت درست در ایران منتشر نشد و اگر شد آن گزارش های درست در زیر بار هجوم ترجمه و برداشت غلط از این گزارش گم شدند.
گزارش مورد نظر با تجمیع داده های ۱۴ مدل پیش بینی داده های هواشناسی انجام شده بود که پیش بینی ها قبلی آن ها همبستگی مناسبی با روند واقعی آب و هو در منطقه خاورمیانه داشتند. بر مبنای این همبستگی و کالیبره کردن مجدد مدل ها بر اساس داده های قبلی یک پیش بینی بلند مدت ۲۷ ساله برای منطقه خاور میانه انجام شده بود که در خبر های منتشر شده به ۳۰ سال گرد شده بود. این پیش بینی ۲۷ ساله به طورخلاصه می گفت در جهان آب و هوای حداکثری حاکم می شود؛ یعنی نقاظ پربارش، پربارش تر شده و مناطق خشک،خشک تر خواهند شد. بارشی هم که اتفاق خواهد افتاد اکثرا مقطعی و شدید است تا ملایم و پایدار؛ در نتیجه عده ای از انسان ها گرفتار سیل، وعده ای گرفتار عواقب ناشی از گسترش بیابان ها خواهند شد. نام ایران هم در کنار نام دیگر کشورهایی آمده بود که با خشکسالی شدید و کاهش میزان بارندگی ها به میزان ۳۰ تا ۷۰ درصد حتی برای نیمه شمالی پر بارش تر کشور روبرو خواهد شد.
در آن زمان تنها مقام رسمی کشور که به این اظهارات واکنش نشان داد معاون مربوط در سازمان هواشناسی بودکه گفت:« آمریکایی ها از این حرف های غیر علمی زیادی می زنند و ما نباید با حرف های استکبار جهانی نگران شویم». این در حالی است که حتی اگر بنا به عدم توجه به حرف های آمریکایی ها بود، حداقل به حرف داخلی ها باید توجه می کردیم. مروری بر تاریخچه ماجرا نشان می دهد که پژوهش های داخلی هم چنین نتایجی را قبل از این اثبات کرده بودند. پژوهش هایی که دکتر ایمان بابائیان، سرپرست گروه پژوهشی تغییر اقلیم مرکز ملی اقلیم‌شناسی در مصاحبه ای با خبرگزاری مهر در مرداد ۱۳۹۲ از چنین آینده ای برای ایران سخن گفته بود. با این حال حتی پژوهش های قدیمی تری هم در این زمینه وجود داشت که نشان می داد هلال حاصلخیز یا fertile crescent که از بخش های شمال خلیج فارس و غرب زاگرس درایران شروع شده و به مصب رود نیل می رسد، احتمالا بیشتر منابع آبیشان را تا پایان این قرن به دلیل خشکسالی، برداشت نامناسب و کنترل افراطی آب های سطحی از دست خواهند داد. یک گزارش دیگر از خود سازمان ناسا نشان می داد که خشکسالی فعلی در منطقه خاورمیانه بدترین در نوع خودش در ۹۰۰ سال اخیر است. گزارش های بانک جهانی و سازمان ملل هم این منطقه را دارای بیشترین استرس آبی در جهان معرفی می کردند.
یک مطالعه دیگر که به کمک داده های ماهواره سنجش جاذبه زمین و بخشی از پروژه Grace ناسا انجام شد نشان داد که در فاصله سال ها ی۲۰۰۳ تا ۲۰۱۰ تقریبا ۱۴۴ کیلومتر مکعب از منابع آب زیرزمینی خاورمیانه از بین رفته است، چیزی به حجم آبی که در دریای مرده یا بحرالمیت قرار دارد. به طور کلی خلاصه ماجرا از این قرار است که بر اثر گرمایش جهانی خشکسالی بر منطقه خاور میانه حکمفرما خواهد شد و منابع آبی این منطقه تا پایان قرن ناپدید می شوند. این روند نشان می داد که اوضاع آب و بارندگی در منطقه خاورمیانه بسیار بد و جدی است اما گزارش های بعدی نشان داد که اوضاع هوا در این منطقه هم چندان خوشایند نیست.

هوا

چندین مطالعه در سال های اخیر انجام شد که نشان دهنده افزایش مرگبار و بیشتر از متوسط جهانی در منطقه خاور میانه است. نخستین مورد مطالعه ای بود که بعد از موج گرمای مرگبار تابستان ۱۳۹۴ در خلیج فارس و مخصوصا در بندر ماهشهر رخ داد، جایی که مردم در نهم مرداد ماه گذشته برای یک روز بیشترین دمای موجود در زمین را تجربه کردند.البته دمایی که در این گزارش و همین طور بندر ماهشهر از آن صحبت می شود، دمای ترکیبی است ناشی از درجه حرارات و میزان رطوبت. این دو مهمترین عوامل در احساس گرما توسط موجودات زنده هستند. بر اساس گزارشی که در نشریه نیچر منتشر شد، در صورت ادامه روند موجود تصاعد گازهای گلخانه ای به جو زمین، امواج مرگبار گرما در این منطقه به جای هر چند سال یک بار هر چند روز یک بار رخ خواهند داد و ادامه زندگی در این منطقه را غیر ممکن خواهند کرد. توافق آب و هوایی پاریس شاید می توانست حداقل برای مدتی به عنوان نجات بخش این منطقه در نظر گرفته شود، اگر گزارش های جدیدتر منتشرنمیشد. جدیدترین گزارش در این زمینه نتایج مطالعه ای است که توسط پژوهشی مشهور در موسسه ماکس پلانک در آلمان انجام شده است. این گزارش می گوید بخش های بزرگی از خاورمیانه و شمال آفریقا که محل سکونت ۵۰۰ میلیون نفر است، تا نیمه ها و یا پایان قرن جاری میلادی بر اثر افزایش مرگبار دما غیر قابل سکونت خواهد شد.نکته دردناک تر این مطالعه این است که نشان می دهد هدف محدود کردن افزایش دما به زیر دو درجه که در اجلاس اخیر پاریس مورد توافق قرار گرفت و در سازمان ملل توسط کشورهای جهان امضا شد، برای جلوگیری از این سناریو کافی نیست و تنها ممکن است آن را به تاخیر بیندازد. این مطالعه با بررسی همگرایی ۲۵ مدل آب و هوایی از سال ۱۹۸۶ تا ۲۰۰۵ با نتایج واقعی آغاز شد و نشان می داد که این پیش بینی ها، مدل های همگرایی بسیار خوبی با روند تغییرات آب و هوایی در محدوده ذکر شده دارند. سپس از این مدل ها برای پیش بینی آینده بر اساس سناریو های تغییر اقلیم پنل بین دولتی تغییرات اقلیمی یا IPCC استفاده شد. نتیجه نشان داد حتی اجرای بند به بند و دقیق این توافقنامه که هدفش کنترل گرمایش به دو درجه سانتیگراد است هم نجات بخش این منطقه نیست و حتی در این صورت دمای این منطقه دوبرابر متوسط جهانی افزایش خواهد یافت. یعنی در تابستان باید انتظار حداقل ۴ درجه افزایش دما در منطقه را داشته باشیم. در این صورت تعداد روزهای فوق داغ در این منطقه که تحمل آن برای انسان در طولانی مدت غیر ممکن است از ۱۶ روز در سال در شرایط فعلی به۸۰ روز در نیمه های قرن و ۱۱۸ روز تا پایان قرن خواهد رسید. اگر هم تولید گاز های گلخانه ای متوقف نشود آن وقت تعداد این روز های فوق گرم که در آن دمای هوا به طورقطع بالاتر از ۴۶ درجه و در برخی روزها بالاتر از ۵۰ درجه سانتیگراد خواهد بود، به ۲۰۰ روز در سال خواهد رسید. این موضوع در کنار خشکسالی مرگباری که برای منطقه پیش بینی می شود، آینده دردناکی را برای منطقه خاورمیانه به تصویر می کشد.

شرح عکس زیر:
خروجی های ممکن بر اساس سناریو های RCP8.5 و RCP4.5 در این دو تصوردیده می شوند.
DJF در عکس مربوط به فصل زمستان و JJA مربوط به فصل تابستان است. همان طور که دیده می شود در سنارویو RCP8.5 افزایش دمای فصل زمستان در این منطقه برای میانه های قرن حداقل ۲٫۲۵ و برای پایان قرن بیشتر از ۳ درجه است. در فصل تابستان اما درمیانه های قرن افزایش دما بیشتر از ۴ درجه و برای پایان قرن بیشتر از ۶ درجه پیش بینی می شود. سناریوی خوشبینانه RCP4.5 که احتمال وقوع کمتری دارد هم برای این منطقه خبرخوشی ندارد. افزایش ۱٫۵ درجه ای دمای هوا برای میانه های قرن و ۲٫۲۵ برای پایان قرن در زمستان و افزایش ۳ درجه ای برای میانه ها و ۴ درجه ای برای پایان قرن در منطقه پیش بینی می شود.

middle east_0

برای مشاهده در سایز اصلی، روی تصویر کلیک کنید.

درباره نویسنده

علی رنجبران

دیدگاه شما چیست