فضا و نجوم

خواهر جهنمی

ونوس
نوشته شده توسط محمد حسین نیرین

گر نای زهره بشنوی ای دل بگوش هوش    آفاق را به زمزمه مدهوش می کنی

ونوس، ستاره‌ی صبح، خواهر دوقولوی زمین، زهره و ناهید. به هر نامی که بخوانیدش، این سیاره‌ی بسیار داغ، درخشنده‌ترین جرم در آسمان شب پس از ماه است.
نام ونوس از نام الهه‌ی عشق روم باستان گرفته شده است و این نامگذاری شاید به دلیل همین درخشندگی خارق‌العاده‌ی آن در آسمان است. همچنین در اشعار فارسی نیز اشارات زیادی به این سیاره شده و آن را نماد عشق و آواز دانسته‌اند.

ستاره‌ی صبح و ستاره‌ی عصر

ونوس برخی اوقات هنگام طلوع خورشید و برخی اوقات دیگر هنگام غروب قابل مشاهده است، به همین دلیل در زمان‌های باستان، ونوس دو جسم متفاوت تلقی می‌شده که یونیان باستان آن‌ها را فسفروس و هسپروس و رومیان باستان آن را لوسیفر و وِسپر می خواندند.
سیاره‌ی زهره، گاهاً خواهر دوقلوی زمین نامیده می‌شود و این به علت اندازه و جرم نزدیک به اندازه و جرم زمین است. همچنین ساختار درونی هر دو سیاره متشکل از پوسته، گوشته‌ای مذاب و هسته‌‌ی مرکزی فلزی است. هرچند به علت کند بودن چرخش زهره به دور محورش، این هسته‌ی فلزی میدان مغناطیسی تولید نمی‌کند.
جرم زهره هشتاد و دو درصد جرم زمین و قطر آن ۱۲۱۰۴کیلومتر، تنها ۶۵۰ کیلومتر با قطر زمین متفاوت است. همچنین فاصله‌ی متوسط آن تا خورشید برابر ۰٫۷۲ واحد نجومی (همان فاصله‌ی زمین تا خورشید) می‌باشد.
برخی حدس می زنند شاید میلیون‌ها سال پیش شرایط آب و هوایی در زهره شبیه به شرایط فعلی زمین بوده اما وزش خورشیدی شدیدی، آن را به جهنم امروزی تبدیل کرده است.

نیمرو که سهل است؛ بر روی سطح زهره می‌توانید “روی” را ذوب کنید.

اگرچه زهره دومین سیاره از سمت خورشید بوده و نزدیک‌ترین نمی‌باشد، با دمایی قریب ۴۶۲ درجه سانتیگراد بر روی سطحش، داغ‌ترین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی است.
اولین دلیل این گرمای بی اندازه، اثر گلخانه‌ای شدیدی به علت جو سنگین متشکل از ۹۶٫۵ درصد دی‌اکسید کربن است. و بدلیل اینکه محور آن مانند زمین کج نیست، از تغییرات فصلی نیز خبری نمی باشد.
احتمالاً در سیر تکامل این سیاره، تابش‌های فرابنفشی از سوی خورشید تمام آب موجود بر روی آن را تبخیر کرده‌اند و به این دلیل سطح زهره بسیار خشک است. قسمت اعظم آن از مذاب‌های آتشفشانی تشکیل شده است. زهره بیشترین و بزرگترین آتشفشان‌ها در میان سیارات منظومه‌ی شمسی را دارد اما اکثر آن‌ها میلیون‌ها سال است که خاموشند و بخش کمی از آن‌ها هنوز فعالیت می‌کنند.

ساز مخالف از چنگ ناهید!

اگر روی زهره زندگی می‌کردید، خورشید برای شما از غرب طلوع و در شرق غروب می‌کرد! یکی از عجایت در مورد زهره همین جهت گردش آن به دور محورش است. بر خلاف سایر سیارات زهره ساعتگرد می‌گردد. همچنین زهره تنها سیاره‌ای است که قمر ندارد.
اتمسفر زهره، با ترکیبی که بخش عمده‌ی آن دی‌اکسید کربن و اندکی نیتروژن است، بسیار متراکم است. فشار اتمسفری که بر روی سطح زهره احساس می‌شود در حدود ۹۲ برابر فشار روی سطح زمین است. ابرهای مایل به سفیدی تمامی این سیاره را پوشانده‌اند به طوری که سطح آن اصلاً قابل رویت نیست و دانشمندان تنها در دهه‌های اخیر با امواج رادیویی موفق به آشکار سازی سطح زهره شده اند. این ابرها خود یکی دیگر از عجایب زهره محسوب می‌شوند. لایه‌ی بالایی بسیار سریع‌تر از چرخش خود سیاره، به دور آن می‌گردد. سرعت بادهای لایه‌ی بالایی جو زهره به ۳۵۰ کیلومتر بر ساعت، چیزی در حدود ۶۰ برابر سرعت چرخش این سیاره به دور خود است. همچنین مشاهده‌ی صاعقه در ابرهای زهره دانشمندان را متعجب ساخته است. این تخلیه‌های الکتریکی، بر خلاف زمین، مابین دو ابر بخار آب صورت نمی‌گیرد بلکه این تخلیه مابین ابرهایی از سولفوریک اسید اتفاق می‌افتد.
یک سال زهره، یعنی زمانی که طول می‌کشد این سیاره یک بار به دور خورشید بگردد معادل ۲۲۴٫۶۵ روز زمینی است. و این در حالیست که یک روز زهره، یعنی زمانی که طول می‌کشد زهره یک بار به دور خود بگردد معادل ۲۴۳ روز زمینی است. نه تنها این کندترین سرعت چرخش در میان سیارات منظومه‌ی شمسی ست بلکه به این معناست که یک روز زهره طولانی‌تر از یک سال آن است! اما به دلیل چرخش معکوس و غیر طبیعی این سیاره، فاصله‌ی بین دو طلوع تنها ۱۱۷ روز زمینی به طول می‌انجامد. ترکیب سرعت‌های زمین و زهره به گونه‌ای است که وقتی در نردیکترین فاصله از یکدیگر قرار دارند، همیشه یک سمت زهره از روی زمین قابل رویت است.

درباره نویسنده

محمد حسین نیرین

۱ دیدگاه

دیدگاه شما چیست