مقالات

نقدی مختصر بر روند اطلاع رسانی بودجه در کشور!

آمار
نوشته شده توسط محمدهادی تقی نتاج

برداشت اول: در دوران کودکی وقتی نه میدانستم ارزش هر اسکناس چقدر است و نه از اعداد و ارقام سر در می آوردم، تا بدانم قیمت چیست و درآمد چه مقدار است و نه حتی آنقدر می فهمیدم که فرآیند خرید یک جنس به چه صورت است، همیشه از طرف بزرگترها با روش هایی عجیب در عالم کودکی اما با نمک در حال حاضر، از خریدن بعضی از اسباب بازی ها یا وسایل کودکانه منصرف می شدم. روش هایی که همگی ریشه در ناآگاهی دوران کودکی من داشت و بارها دیده ام که بسیاری از والدین کماکان از این ترفندها استفاده می کنند و حتی خود نیز گاهی در برخورد با کودکان خردسال به کار می برم! مثلا وقتی کودکی با دیدن ویترین یک مغازه و دیدن اسباب بازی مورد علاقه خود شروع به لجبازی یا گریه می کند والدین به او می گویند قیمت این وسیله بسیار زیاد است و اکنون اصلا پولی به همراه ندارند (حتی اگر اسباب بازی قیمت اندکی داشته باشد!) یا بعضی دیگر می گویند پولشان در بانک است و هر وقت که پول خود را گرفتند حتما آن وسیله بازی را تهیه خواهند کرد اما متاسفانه الان بانک ها تعطیل هستند یا کارت اعتباری همراهشان نیست (چطور در هنگام خرید مورد نیاز خود بانک ها فعال بودند؟!) و در بعضی موارد که حتی می تواند اطرافیان را به خنده بیاندازد، والدین از حربه بداخلاق بودن فروشنده یا عدم فروش آن به کودکان و از این دست بهانه ها استفاده می نمایند تا تیر آخر خود را رها نمایند و مانع از به کرسی نشستن حرف فرزند خود شوند. اینگونه بهانه ها همگی مراحلی است که احتمالا قبل از تنبیه فیزیکی مختصر روی می دهد و خانواده ها با استفاده از این روش های ابداعی(!) سعی می کنند تا ذهن کودک خود را از هدف اصلی منحرف کنند.

برداشت دوم:  شانزدهم آذر ماه سال ۹۳ بود که رییس جمهور با حضور در صحن علنی مجلس شورای اسلامی لایحه بودجه ۹۴ را تقدیم این دستگاه قانونگذار کرد. ساعاتی بعد رسانه ها (اینجا و اینجا) با انتشار ارقام بودجه ۹۴، خبر از بودجه پیشنهادی ۱۲۳۷۰ میلیارد تومانی برای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دادند. رقمی که نسبت به بودجه سال ۹۳، ۷/۷ درصد رشد داشته است. این رقم که رقم پیشنهادی دولت بود پس از بررسی در مجلس و مشخص شدن منابع تامین این اعتبارات، به ۶۶۷۰ میلیارد تومان کاهش یافت (اینجا).
اما پس از گذشت حدودا یک سال و ارائه لایحه بودجه سال ۹۵ به مجلس در ۲۷ دی ۹۴، خبر افزایش دو برابری رقم بودجه پیشنهادی نسبت به بودجه مصوب سال قبل در رسانه ها منتشر شد (اینجا). این بار حتی وزیر علوم، آقای دکتر فرهادی، رسما این مطلب را تایید کرد و رقم بیش از ۱۳ هزار میلیارد تومانی را صحیح دانست. فرهادی این افزایش بودجه غیر منتظره را حاصل افزایش سهم اعتبارات پژوهش از تولید ناخالص ملی دانست که از رقم ۴۷ صدم درصد به یک درصد در بودجه سال ۹۵ رسیده است. البته معاون اداری و مالی و مدیریت منابع وزارت علوم پیش از انتشار خبر افزایش بودجه وزارت علوم اعلام کرده بود که رقمی حدود ۷ هزار میلیارد تومان تنها برای نوسازی و تجهیز آزمایشگاه ها در بودجه سال آینده در نظر گرفته شده است. تنها دو روز بعد از ارائه بودجه سال ۹۵  نگذشت بود، که جدولی از ارقام پیشنهادی دولت برای هر یک از وزارت خانه ها در لایحه تحویل داده شده به مجلس، بر روی خروجی اکثر خبرگزاری ها قرار گرفت (اینجا).
جدولی که در آن بودجه سال آینده وزارت علوم عدد عجیب ۷۲۰۰ میلیارد تومان اعلام شده بود، یعنی تنها حدود ۸ درصد رشد نسبت به بودجه مصوب سال گذشته و نه صد در صد رشد ادعا شده!
در بیستم بهمن ماه سال ۹۴ دکتر محمد حسین امید، معاون وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان سکوت خبری در این زمینه را شکست و اعلام کرد ۴۰۰ میلیون دلار در بودجه سال آینده برای تجهیز و نوسازی آزمایشگاه های دانشگاه های کشور در نظر گرفته شده است (اینجا). رقمی که اگر حتی در دلار ۳۵۰۰ تومانی هم ضرب شود هرگز به عدد ۷ هزار میلیارد تومانی وعده شده نخواهد رسید اما باز هم گامی مهم و رقمی ارزشمند برای ارتقای سطح پژوهش و فناوری در کشور محسوب می شود.
این خبر امیدوار کننده در بین اهالی علم و اصحاب رسانه جریان داشت تا اینکه زمان اولین همایش تخصصی سراسری مدیران آزمایشگاه های دانشگاه ها و مراکز پژوهشی و فناوری کشور در تاریخ سی فروردین سال جاری فرا رسید و در آن دکتر احمدی، معاون پژوهش و فناوری وزیر علوم، توضیحات مفصلی در زمینه فعالیت ها و تلاش های وزارت علوم برای رشد پژوهش در کشور و افزایش اعتبارات این بخش در بودجه سال جاری ارائه داد. اما در حاشیه این همایش و در نشست خبری دکتر احمدی با اصحاب رسانه، وی در پاسخ به خبرنگار علمنا در خصوص بودجه ۴۰۰ میلیون دلاری وعده داده شده، عملا از منتفی بودن این بودجه ارزی و مخالفت مجلس و البته باقی ماند آن در صورت برطرف شدن بعضی شروط خبر داد.
تا اینکه در اردیبهشت ماه سال جاری و در فاصله ای چند روزه (پنج و یازده اردیبهشت) هر دو معاون وزیر علوم یعنی آقایان دکتر احمدی و دکتر امید پرده از شرط پیش رو برای تامین این بودجه برداشتند و آن هم اختصاص یافتن کامل بودجه پیش بینی شده و یک درصدی بخش پژوهش از تولید ناخالص ملی (GDP) بود (اینجا و اینجا). یعنی دولت در بودجه ۹۵ حدود ۷۰۰۰ میلیارد تومان به صورت جا به جایی بودجه برای وزارت علوم و از سهم و درآمد سایر دستگاه ها در نظر گرفته است که تقریبا با توجه به شرایط موجود دولت امری امکان ناپذیر محسوب می گردد.

برداشت سوم: مطالبی که در دو برداشت بالا خواندید در ظاهر هیچ ربطی به یکدیگر نداشتند اما تشابهات جالبی با یکدیگر دارند. در هر دو مورد تناقض گویی ها ریشه در ناآگاهی مخاطبان دارد. در هر دو مورد، دور زندگانی پایان ناپذیر به نظر می رسد. پدرانمان به طرق مختلف راهی برای رها کردن خود از دست لجبازی های ما پیدا می کردند، ما نیز این ترفند ها را بر روی کودکانمان پیاده میکنیم و آن ها نیز… . در برداشت دوم نیز این وعده ها و اعداد و ارقام از دولتی به دولت دیگر، از وزیری به وزیر دیگر و از بودجه ای به بودجه دیگر به یادگار می ماند! البته باید امیدوار بود در راستای این تشابهات در قسمت آخر، یعنی تنبیه مختصر بدنی نیز این دو برداشت از دو قسمت مختلف از زندگی همچون سایر مراحل، همچون یکدیگر روی ندهند!

درباره نویسنده

محمدهادی تقی نتاج

دیدگاه شما چیست