طبیعت

زباله در جهان

آمار
نوشته شده توسط علی رنجبران

نگاهی به تبدیل تهدید زباله به فرصت در کشورهای پیشروی جهان…

نگاهی به تبدیل تهدید زباله به فرصت در کشور های پیشروی جهان

اگر خواننده قسمت های قبلی این مطلب بوده اید (بخش اول، بخش دوم، بخش سوم) دیدید که در آن قسمت ها ما به معضل زباله در جهان، راهکارهای غلبه بر این مشکل و سپس شرایط مدیریت پسماند در ایران پرداختیم. در چهارمین و آخرین قسمت این مطلب با بررسی مدیریت پسماند در سایر مناطق جهان می خواهیم نشان دهیم که زباله در جهان مدرن و با شیوه های صحیح مدیریت پسماند، نه تنها مسئله نیست بلکه یک فرصت است که بسیاری از کشور های جهان از ان به درستی بهره می گیرند.
موضوع زباله و مسئله آن فقط مختص ایران نیست، مثلا در بسیاری از کشور های اروپایی معضل مصرفبی حد و حصر کیسه های پلاستکی باعث دخالت سیستم قانون گذاری و تغییر قانون در این زمینه شده است. همینطوردر بسیاری از کشور های دیگر در سراسر جهان مصرف کیسه های پلاستیی یا به کل ممنوع شده یا عرضه کیسه پلاستیک رایگان در فروشگاه ها ممنوع شده و برای آن مالیات و قیمت بالا در نظر گرفته شده است. در ماه می ۲۰۰۷، روستای مادبوری واقع در جنوب دوون به اولین منطقه بدون کیسه نایلونی در اروپا تبدیل شد،و فروش کیسه های قابل استفاده مجدد و قابل تجزیه زیستی را جایگزین آن کرد. بر اساس قوانین جدید که از اول ژانویه ۲۰۱۶ در کشورهای اتحادیه اروپا از جمله در هلند و بلژیک و فرانسه به اجرا در می آید، ارائه کیسه پلاستیکی مجانی به مشتریان ممنوع خواهد بود. بر اساس تحقیقات انجام شده فروش کیسه های پلاستیکی به قیمت ۱۰ تا ۱۵ سنت در اروپا باعث کاهش مصرف آن به نصف تا یکچهارم خواهد شد. طبق این تصمیم کشورهای اتحادیه اروپا باید تا سال ۲۰۱۹ تعداد مصرف این نوع کیسه‌ها را تا ۸۰ درصد کاهش دهند. اما این مسئله فقط محدود به ارپا نیست و بسیاری از کشور های آفریقایی هم به این جریان پیوسته اند. رواندا و اریتره، و همچنین سرزمین سومالی، بخش خودمختار سومالی، استفاده از کیسه های نایلونی را به کل ممنوع کرده اند. آفریقای جنوبی، اوگاندا و کنیا قوانینی برای ضخامت کیسه های نایلونی حداقلی دارند، و اتیوپی، غنا، لسوتو و تانزانیا معیارهای مشابه را در نظر دارند. ممنوعیت و قوانین جدید بخشی از راه کار کشور های جهان برای مدیریت پسماند و کاهش آن است. با این حال کماکان مقداری زباله در همه جهای جهان تولید می شود که باید برای آن فکری کرد.

تفکیک، کمپوست و برق

همان طور که قبلا هم گفته شد تفکیک زباله از مبداء یکی از موثر ترین راه کار ها برای مقابله با معضل زباله است. زباله تفکیک شده کاربری های زیادی دارد ومی تواند منبع تولید انرژی و کود کشاورزی باشد. مثلا در سوئیس در اکثر سوپرمارکت‌ها سطل‌های مجزایی برای بطری‌هایی با شیشه سبز و قهوه‌ای وجود دارد. هر شهر این کشور به طور ماهانه به جمع‌آوری رایگان زباله‌های کاغذی می‌پردازد که تنها شامل روزنامه‌های قدیمی نمی‌شود و اکثر مردم همه اشیاء ساخته شد از مقوای نازک یا کاغذ را از پاکت غلات تا قبض‌های تلفن قدیمی را مورد بازیافت قرار می‌دهند. در مورد زباله‌های سبز هر دو هفته یک‌بار همه‌ی گیاهان و روییدنی‌های مربوط به باغچه یا باغ که دیگر مورد استفاده نبوده بیرون گذاشته شده و جمع‌آوری می‌شود. آلومینیوم و حلبی به مخازن محلی منتقل شده باطری‌ها به سوپرمارکت‌ها بازگردانده می‌شوند. در آلمان اماقوانین سخت گیرانه ای برای تفکیک زباله وجود دارد و تخطی از ان جرم محسوب می شود. به همین دلیل اس که امروز این کشور به وارد کننده زباله از دیگر کشور های جهان تبدیل شده است و از آن برای تولید انرژی و کود بهره می گیرد. در این کشور در هر آپارتمان ۵ سطل برای ۵ نوع زباله وجود دارد که با رنگ‌های جداگانه مشخص شده‌اند. زرد برای بسته‌بندی‌ها (مانند کارتون‌های قدیمی شیر)، آبی برای کاغذ و مقوای نازک، سطل‌های ویژه شیشه در سه قسمت شیشه‌های روشن، قهوه‌ای و سبز و یک سطل برای مواد غذایی و گیاهی. این زباله های بهصورت مجزا جمع آوری می شوند.زباله ها با منشاء ارگانیک به مجتمع های تولید کمپوست تحویل می شوند. بیو گاز که محصول جانبی این مجتمع ها است به برق تبدیل شده و کود حاصل از آن در فضای سبز شهری استفاده شده و مابقی به فروش می رسد. زباله های قابل بازیافت بازیافت شده و بخش کوچکی درمجتمع ها تولید برق سوزانده می شوند. اما آلمان تنها کشوری نیست که قوانین سخت گیرانه برای تفکیک زباله دارد. مثلا قوانین زباله در رم ایتالیا بسیار سخت گیرانه است و براساس آن افرادی که تا فاصله ۵٠٠ متری خانه خود دارای سطل بازیافت هستند و زباله‌های خود را جدا نکنند تا ۶١٩ یورو جریمه خواهند شد.

زباله سوزی و استاندارد آلایندگی

بی شک کشور های شمال اروپا در این زمینه پیشروترین هستند. مثلا نیمی از جمعیت اسلو، پایتخت، از نیروی تولیدی از زباله‌های مصرفی برای برق و گرمایش استفاده می‌کنند، اما مشکل اینجاست که دیگر زباله ای برای سوختن وجود ندارد. سوزاندن زباله‌های شهری، صنعتی سنگین و سمی و بیمارستانی یک تجارت بزرگ در کشور‌های شمال اروپاست. در این منطقه در دهه گذشته بیش از ۴۰۰ نیروگاه سوخت زباله برای تولید انرژی تاسیس شده است. البته باید توجه داشت این نیروگاه های تولید برق از زباله دارای استاندارد های بسیار بالایی برای مقابله با آلایندگی هستند. فیلتر های بسیار پیشرفته تقریبا همه مواد سمی تولید شده در فرآیند زباله سوزی را جذب می کنند. حتی در همین چند روزگذشته نروژ خبر از آزمایش طرحی برای جذب دی اکسید کربن خروجی از دودکش این نیروگاه ها داد تا برای معضل گاز ها گلخانه ای هم فکری کرده باشند. در همه اتحادیه اروپا از خروجی دود این نیروگاه ها هر هفته نمونه برداری شده و برای سموم خطرناکی از جمله «دی اکسین» و «فوران» آزمایش می شوند. این در حالی است که ما در کشورمان هنوز آزمایشگاهی برای آزمایش این سموم نداریم و کسی نمی تواند از صحت کارکرد زباله سوز ها مطمئن باشد و تنها راه ممکن ارسال نمونه به صورت سالانه یا شش ماه یک بار برای آزمایش گاه ها خارج از کشور است که هزینه بسیاری دارد. به همین دلیل است که در این کشور ها با استاندارد ها بالای سلامت و محیط زیست زباله سوزی و تولید برق از این راه بسیار رایج است و در کشور هایی مثل ایران این شیوه مخالفانی دارد که به حق از خطرات و معضلات زباله سوزی بدون استاندارد می گویند. با این حال وضعیت بازیافت زباله در جهان به طور کلی چندان مثبت نیست اما در چند سال اخیر حتی در کشور های فقیر هم تحولی گسترده در این زمینه رخ داده است و تفکیک زباله، تولید کمپوست و بیوگاز و برق در بسیاری از کشور های جهان رایج شده و سوزاندن زباله در انتهای این چرخه برای تولید برق قرار گرفته است. اما مثلا معضل زباله ها الکترونیک هنوز وجود دارد و مقادیر بالای این زباله ها به کشور های فقیر آفریقایی قاچاق می شود و در آن جا توسط انسان و به شیوه ای بسیار بدوی بازیافت می شود که مشکلات عظیم سلامتی ومحیط زیستی به دنبال دارد. اما آنچه مشخصاست این است که کشورما درمقایسه با متوسط جهانی هم در وضعیت خوبی نیست و درزمینه تفکیک زباله، قوانین سخت گیرانه و بهره گیری از زباله بسیار از جهان عقب مانده ایم.

درباره نویسنده

علی رنجبران

دیدگاه شما چیست