مقالات

“شهاب” چیست؟

طرح شهاب
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

مسئله شناسایی، جذب و حمایت از نخبگان از جمله مواردی است که در اسناد بالادستی کشور نمود بارزی دارد. در فصل نخست «نقشه جامع علمی کشور» بر عدالت محوری، پرورش استعدادها و دست یابی همگان به خصوص مستضعفان در حوزه ی علم و فناوری و تقویت خلاقیت، نوآوری و خطرپذیری در علم تاکید شده است. همچنین در «چشم انداز مدرسه در افق ۱۴۰۴» در فصل سوم «سند تحول بنیادین آموزش و پرورش»، دارا بودن ظرفیت پذیرش تفاوت های فردی، کشف و هدایت استعدادهای متنوع فطری و پاسخ گویی به نیازها، علایق و رغبت دانش آموزان در راستای مصالح و چارچوب نظام معیار اسلامی مورد تصریح قرار گرفته است.

مروری بر تاریخچه طرح “شهاب”

از این رو، از حدود یازده سال پیش(سال ۱۳۸۴)، صحبت از اجرای طرحی ملی به میان آمد که هدف آن شناسایی و هدایت استعدادهای برتر دانش آموزی بود. حدود دو سال بعد در سال ۱۳۸۶، این موضوع عملیاتی شد و طرحی با عنوان «شهاب» در هیئت امنای بنیاد ملی نخبگان و شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. طی این مصوبه، وزارت آموزش و پرورش موظف شد با هماهنگی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، این طرح را به صورت فراگیر در مدارس سراسر کشور اجرایی نماید. این طرح حدود چهار سال بعد از تصویب، در سال ۱۳۸۹ از سوی رئیس جمهوری ابلاغ شد؛ هرچند با ابلاغ رئیس جمهوری نیز در آن سال، «شهاب» عملیاتی نشد. در واقع تا سال ۱۳۹۰ هیچ اقدام جدی در خصوص اجرای طرح شهاب انجام نگرفت و به گفته معاون مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و مسئول کمیته علمی- فنی طرح شهاب، این طرح صرفا در حد تشکیل جلسات پیش رفت.

شهاب اختصاری است از “شناسایی و هدایت استعدادهای برتر”

سر انجام در سال ۹۰ شورای راهبری و ستاد مرکزی طرح شهاب تشکیل شد و اجرای این طرح مهم و راهبردی از سال ۹۱ به سازمان استعدادهای درخشان واگذار شد و اولین مرحله این طرح در سال تحصیلی ۹۲-۱۳۹۱ به صورت آزمایشی در هفت استان آذربایجان شرقی، اصفهان، البرز، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، کرمانشاه و هرمزگان، برای هفت درصد از دانش آموزان در ‎پایه چهارم و پنجم ابتدایی، دوم و سوم راهنمایی و اول، دوم و سوم متوسطه اجرا شد. یک سال پس از آن یعنی در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲ اجرای این طرح بار دیگر دچار وقفه شد. به گفته محمد نستوه مسئول کمیته علمی – فنی طرح؛ دلیل ایجاد وقفه در اجرای این طرح، آن بود که گستره اجرای طرح وسیع در نظر گرفته شده و با تغییر دولت، اجرای طرح دچار وقفه شد. در مرحله دوم برای اجرای این طرح پایه چهارم در مناطقی از همه‌ی استان ها در نظر گرفته شد و در سال ۹۴-۱۳۹۳ تعداد ۳۲ منطقه آموزشی، ۲ هزار و ۵۷۹ مدرسه و ۱۳۰ هزار دانش آموز تحت پوشش طرح شهاب قرار گرفتند و در قالب این طرح حدود ۱۳ هزار نیروی اجرایی و آموزگار نیز آموزش دیدند. همچنین او در سخنانی بیان داشت که طرح شهاب تا پایان سال ۹۹ در همه پایه های تحصیلی مستقر می شود.

اما فرآیند اجرای طرح “شهاب” در حال حاضر به چه صورت است؟

با توجه به تغییرات طبیعی ناشی از رشد شخصیت، استعدادها و توانایی‌های کودکان و اجرای کنونی طرح برای پایه چهارم ابتدایی، هدف اصلی این اجرا، شناسایی حوزه‌های استعدادی دانش‌آموزان این پایه تحصیلی و هم‌چنین هدایت لحاظ‌شده به صورت عمومی و برای همه آن‌هاست. برای دست‌یابی به این هدف، هیچ‌گونه جداسازی در کلاس درس و امتیاز مادی و تحصیلی ویژه‌ای برای هیچ‌یک از آن‌ها صورت نمی گیرد.
فرایند شناسایی برای دانش‌آموزان پایه چهارم ابتدایی، دارای چند مرحله است. ابتدا مجریان طرح، شامل مدیران استان‌ها، معلمان، مشاوران، معاونان و مدیران مدارس بر اساس متون علمی – آموزشی تدوین‌شده دوره‌های آموزشی مورد نیاز را می‌گذرانند. سپس بازبینه‌های (چک‌لیست) شناسایی استعدادها در هشت حوزه استعداد کلامی، ریاضی، هنری، فضایی، حرکتی، اجتماعی، علوم‌تجربی و فرهنگ دینی توسط معلمان آموزش‌دیده تکمیل و به مدیر مدرسه ارائه می‌شود و برای هدایت عمومی دانش‎آموزان و اولیای آن‌ها مورد بررسی و تحلیل قرار می‌گیرد و گزارش تحلیلی آماری دقیقی از طرف مدرسه به اداره آموزش و پرورش شهرستان ارسال می‌شود. هم‌چنین همه مستندات در پرونده سوابق تحصیلی فرد به صورت منظم بایگانی و نگه‌داری می‌شود.
اقدامات مورد نیاز برای فرایند هدایت دانش‌آموزان پایه چهارم ابتدایی توسط آموزگار در کلاس شامل استفاده از روش‎های متنوع، گروهی و تشویقی در تدریس، بازدیدهای علمی، آگاهی‎بخشی به والدین در زمینه استعدادهای شناسایی‌شده، توجه عمومی به همه دانش‎آموزان و توجه نامحسوس و غیرمستقیم و به دور از هر گونه برچسب‌زنی به دانش‎آموز خاص و… است.
اقدامات مورد نیاز در سطح مدرسه براساس فراوانی استعدادهای شناسایی‌شده است که شامل تشکیل کلاس‎های فوق‌برنامه و دعوت از صاحب‌نظران، فعالیت‎های برون‌مدرسه‎ای مانند ایجاد زمینه حضور دانش‎آموزان در بازدیدهای علمی، مسابقات و جشنواره‎ها، معرفی مراکز فعال، تهیه جزوات آموزشی و آموزش و توجیه خانواده‎ها و… است.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

۱ دیدگاه

دیدگاه شما چیست