فلسفه و تاریخ علم

سرگذشت یک جعبه جادویی؛ به بهانه روز اختراع تلویزیون

تلویزیون
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

مشهور است که داریل زاناک Darryl F. Zanuck مدیراجرایی فوکس-قرن بیستم در سال ۱۹۴۶ گفته بود: تلویزیون رونق چندانی پیدا نخواهد کرد و مردم خیلی زود از اینکه هر شب به یک جعبه چوبی زل بزنند خسته می شوند!
اما تحولات اجتماعی و فرهنگی پس از دهه پنجاه؛ خلاف پیش بینی زاناک را نشان داد و از قضا تلویزیون به یکی از پرنفوذ ترین ابزارهای رسانه و ارتباطات در سراسر دنیا بدل شد.
تلویزیون و برنامه های تلویزیونی حتی با وجود اینکه امروز ما ساعات زیادی را در شبکه های مجازی اینترنت به سر می بریم و سر در تبلت ها و لپ تاپ ها و گوشی های هوشمند خود داریم؛ باز هم جایگاه خود را دارد و هنوز میلیاردها نفر از مردم جهان را به پای برنامه های خود می نشاند.
تلویزیون به معنای مصطلح امروزی آن؛ به آن شکل که ما امروز می توانیم به آن عنوان تلویزیون اطلاق کنیم اختراع یک فرد به خصوص نبوده است. یک اختراع پیچیده و حیرات انگیز که به تدریج طی دهه های متمادی تکمیل شده و در نهایت به شکلی در آمده که امروز آن را تلویزیون می نامیم. اگر چه اگر پیشگامان اختراع تلویزیون  زنده می شدند و می توانستند تلویزیون های امروزی را ببینند از این همه پیشرفت حتما حیرت می کردند. تاریخ پیدایش تلویزیون به سال ۱۸۸۴ میلادی برمی‌گردد. زمانی که پائول نیپکوPaul Nipkow آلمانی نخستین سیستم الکترومکانیکی تلویزیون مانند خود را که قادر بود یک تصویر ثابت را انتقال دهد اختراع کرد. اما این اختراع چیزی نبود که بتوان آن را تلویزیون نامید. بعدها در سال ۱۹۲۶جان لوگی بیرد John Logie Baird مخترع اسکاتلندی موفق شد تصاویر متحرک سیاه و سفید را انتقال دهد. از این جهت می توان اختراع جان لوگی بیرد  را نخستین انتقال تصویر واقعی تلویزیونی دانست.
از نظر تاریخی دهه ۱۹۵۰ عصر پیشرفت تلویزیون  بود و به خصوص از سال ۱۹۵۶ به بعد که تلویزیون های سیاه و سفید روز به روز پیشرفت کردند و تولید انبوه و صنعتی ؛ جعبه جادویی را به خانه های مردم برد و قیمت این اختراع اعجاب انگیز قرن را نیز کاهش داد. بعدها با اختراع تلویزیون رنگی به تدریج توسعه و تکمیل تلویزیون شتاب بیشتری گرفت و کم کم تلویزیون های رنگی جایگزین تلویزیون های سیاه و سفید شدند.
رابرت تی دیکسون در فصل آخر کتاب نجوم دینامیکی که دربارهء ارتباط با بیگانگان فضایی یه به عبارتی (ETI (Extraterrestrial intelligence است می گوید: ما مدتهاست که به روشی کاملا ناخواسته  و یا غیرعمدی در حال حرف زدن با موجودات فرازمینی هستیم و آن هم با استفاده از سیگنالهای رادیویی و تلویزیونی که تقریبا (در واقع بیش از) پنجاه سال است در فضا منتشر کرده ایم. یعنی کره ای به شعاع ۵۰ سال نوری که زمین را احاطه کرده و سرشار از سیگنال های رادیویی و تلویزیونی است و این کره در هر سال با آهنگ یک سال نوری در حال رشد است. در ۵۰ سال بعدی این کره ؛ هر جامعهء هوشمند فرازمینی احتمالی ETI را پوشش می دهد. آنها می توانند به آثار نوشتاری؛ گفتاری و تصویری ما دسترسی پیدا کنند و زندگی روزانه ما را بررسی کنند.
تلویزیون ابزار پیچیده ای است و به همین سبب شاید هنوز هم بتوان آن را جعبه جادویی نامید. هر چند که این جعبه جادویی با تکنولوژی های جدید LED و  LCD  دیگر مثل سابق به شکل جعبه نیست ولی هنوز جادویی و حیرت برانگیز است. فهم و توضیح دقیق اتفاقی که در تلویزیون می افتد ساده نیست. کافیست تصور کنیم تمام فیلم ها و برنامه های تلویزیونی که می بینیم ؛ در واقع امواج الکترومغناطیس پراکنده در محیط هستند که که به صورت تصاویر متحرک و صدا ظاهر شده اند.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست