فلسفه و تاریخ علم

رمز داوینچی؛ دنیای اسرار آمیز یک نابغه

لئوناردو داوینچی
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

نقاش؛ مجسمه ساز؛ معمار؛ موسیقیدان؛ طراح  و مهندس مکانیک؛ فیلسوف یا دانشمند علوم طبیعی. به سختی می توان انتخاب کرد که لئوناردو داوینچی که در سالهای ۱۴۵۲ تا ۱۵۱۹ میلادی می زیست کدامیک از اینها بوده است. داوینچی اگر چه عمده شهرت خود را وامدار نقاشی اسرار آمیز مونالیزا است اما جنبه های مخفی و زوایای پنهان دیگر در زندگی این نابغه بزرگ نیز تاثیر بسیاری بر زندگی بشر داشته است. او در طرح های ابداعی خود به ظرافت های امکانات طبیعت توجه عمیقی می کرده و با نبوغ فوق العاده طرح های دقیقی از اختراعاتی که در ذهن داشته می کشیده است. طرح هایی که در زمان حیات وی شاید برای انسان های معاصرش غیر قابل درک بوده اند.
تصور کنید که انسانی از ۵ قرن پیش زنده شده و شهرها و زندگی بشر امروزی را تماشا کند. ساختمان های بلند؛ خودروها و هواپیماها ؛ جرثقیل و هلیکوپتر و خیلی چیزهای دیگر برای چنین فردی غیر قابل درک است. او دنیای متقاوتی را می بیند که هیچ شباهتی به دنیای زمان حیات اش ندارد و به عبارت دیگر چنین فردی هیچ نظری دربارهء چنین جهانی با چنین فناوری هایی ندارد. اما به احتمال زیاد؛ اگر این فرد لئوناردو داوینچی باشد؛ از دیدن جهان ما چندان هم حیرت نخواهد کرد! طرح های بلندپروازانه داوینچی ؛ تانک ؛ زیردریایی؛ لباس غواصی و بسیاری طرح های دیگر نشان دهنده آن است که وی تا به چه حد جلوتر از زمانهء خود می اندیشیده.  نقاش ایتالیایی با الهام از پرواز پرندگان طرح های حیرت برانگیزی از ماشین های پرنده کشیده بود که برخی از آنها در حقیقت نوعی هلیکوپتر به شمار می روند. او مدت زمان بسیاری را صرف این نمود که ماشینی پرنده ای طراحی کرده که پرواز انسان را به کمک آن ممکن کند. این طرح ها که حد فاصل سالهای ۱۴۸۰ ت تا۱۴۹۰ کشیده شده اند در واقع بر مبنای همان مکانسیم کلی طراحی شده اند که هلیکوپتر های امروزی کار می کنند. پره هایی که طبق این طرح قرار بود با قطر ۴ متر وهشتاد سانتی متر بچرخند و ماشین پرنده را از زمین بلند کنند.
طرح چتر نجات ابداعی داوینچی در سال ۱۴۸۳ نیز به همین میزان فوق العاده است. اگر چه ظاهر آن با شکل هرمی و گوشه های تیز؛ آن را ناکارآمد جلوه می دهد اما جالب است بدانید که همین چند سال پیش در ۱۶ ماه جون سال ۲۰۰۰؛  فردی به نام آدریان نیکلاوس تلاش کرد این مدل را پس از حدود ۵۰۰ سال بازسازی کرده و کارآمدی آن را امتحان کند. او به رغم همه خطرات ممکن؛ طرح داوینچی را امتحان کرد و از ارتفاع ۳۰۰۰ متری به زمین پرید و به سلامت فرود آمد. بله! چتر نجات لبه تیز داوینچی واقعا کار می کرد.
اتوماسیون و مکانیزه کردن کارها نیز بخشی از دغدغه های مخترع نابغه ایتالیایی بوده است. طرح اره هیدرولیکی داوینچی نشان میدهد که او تا به چه حد روش های خلاقانه ای برای بهره گیری از قوانین فیزیک به سود آسان کردن کارها در ذهن داشته است. طرح ساخت اره ای که با نیروی هیدرولیکی آب می چرخد؛ آن هم در ۵ قرن پیش تنها از یک نابغه بر می آید. طرح ها و اختراعات داوینچی در عمل بسیار بیش از اینهاست. داوینچی یادداشت های خود را با خط معکوس می نوشت و همین مساله جذابیت کشف رمز و راز کارهای او را بیشتر می کند. هنوز بسیاری در پی کشف جنبه های اسرار آمیز این نابغه بزرگ هستند و حتی نقاشی به ظاهر ساده او ؛ مونالیزا همچنان موضوع بحث ها و پژوهش های فراوان است.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست