پزشکی و سلامت

روز جهانی “بهداشت”

world-health-day روز جهانی بهداشت
نوشته شده توسط پوریا ناظمی

در سال ۱۹۴۸ میلادی سازمان بهداشت جهانی نخستین نشست عمومی خود را برگزار کرد و در آن تصمیم گرفت تا از سال بعد، روز هفتم آوریل هرسال را به نام روز جهانی بهداشت در جهان گرامی بدارد. این روز که بهانه‌اش تأسیس سازمان بهداشت جهانی است، به فرصت و بهانه‌ای برای تمرکز بر روی یکی از موضوعات مهم پیش روی چشم‌انداز سلامت انسان بدل شده است.
در سال‌های اخیر  به‌طور رسمی، هرسال به یک تِم یا پیش‌زمینه مشترک برگزار می‌شود و امسال این روز به افزایش آگاهی و جلب‌توجه به یکی از بیماری‌های رو به رشد عمومی در جهان یعنی دیابت اختصاص پیدا کرده است.  یکی از بیماری‌های رایج که در سیستم سوخت‌وساز بدن به وجود می‌آید و طی آن ( که به‌طور عمده به دور گروه A و B) تقسیم می‌شود، بدن توانایی حفظ تعادل میزان قند خون بدن را از دست می‌دهد.
بر اساس تخمین سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۰۸ میلادی حدود ۳۴۷ میلیون نفر به دیابت مبتلا بوده‌اند و شیوع آن به‌خصوص در کشورهایی با درآمد متوسط یا پایین درحال‌توسعه بود. در سال ۲۰۱۲ این بیماری عامل مرگ بیش از یک ونیم میلیون نفر در سراسر جهان بوده است که بیش از ۸۰ درصد آن در کشورهایی با درآمدهای پایین اتفاق افتاده است. بر اساس پیش‌بینی‌ها سازمان جهانی این بیماری تا سال ۲۰۳۰ هفتمین عامل مرگ‌ومیر در جهان خواهد بود.
این بیماری زمانی رخ می‌دهد که پانکراس مقدار انسولین کافی تولید نمی‌کند و یا بدن توانایی استفاده مؤثر از انسولین را از دست می‌دهد. انسولین هورمونی که باعث تنظیم مقدار قند خون می‌شود و درنهایت باعث می‌شود ما انرژی لازم برای ادامه حیات را از طریق چرخه سوخت قند به دست بیاوریم. اگر این قند نتواند به سلول‌های مقصد برسد تا به شکل انرژی سوزانده شود سطح این قند در خون به مقدار خطرناکی بالا خواهد رفت.
دو گونه اصلی از دیابت وجود دارد کسانی که به دیابت نوع اول  مبتلا هستند توانایی ساخت انسولین در بدن خود را ندارند و به همین دلیل باید به خود انسولین تزریق کنند. اما عمده مردم (بیش از ۹۰ درصد مبتلایان دیابت) مبتلابه دیابت نوع دوم هستند. در این نوع از دیابت بدن فرد انسولین تولید می‌کند اما نه به مقدار کافی که برای سوخت و مقابله با ذخیره قند بدن لازم است. افرادی که از چاقی و عدم تحرک رنج می‌برند بیشتر  در معرض ابتلا به دیابت نوع دوم هستند چراکه این عواملی است که نیاز به استفاده از انسولین را در بدن افزایش می‌دهد .
به‌مرورزمان افزایش قند خون در بدن می‌تواند به اعضا مختلف آسیب‌های جدی وارد کند و ازجمله باعث حمله‌های قلب، آسیب‌دیدگی اعصاب ، ازکارافتادن کلیه، کوری و سایر بیماری‌های مرتبط شود.
در ایران نیز وضع شیوع بیماری در سال‌های گذشته افزایش پیداکرده است که شاید یکی از دلایل آن تغییر سبک زندگی و افزایش چاقی و کم‌تحرکی باشد.

۲۰+۱ ۲۰+۲

بر اساس آماری که ژورنال لنست منتشر کرده است (نمودار اول) در فاصله سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۴ میزان ابتلا به دیابت در بین مردم ایران از متوسط ۵ درصد در بین مردان به متوسط ۱۱٫۴ درصد بین مردان در سال ۲۰۱۴ رسیده است که در این فاصله رشد افزایش دیابت در بین مردان ایرانی رده ۴۹ جهان را داشته است در همین مدت نرخ ابتلا بین زنان از ۶ درصد به ۱۲٫۹ درصد در سال ۲۰۱۴ رسیده و بدین ترتیب نرخ رشد دیابت میان زنان در ایران رتبه ۴۲ جهانی را داشته است.
(نمودار دوم نیز تفاوت رشد ایران با رشد میانگین جهانی است)

نکته مهمی که درباره این بیماری وجود دارد این است که در مرحله نخست بخش عمده‌ای از کسانی که در معرض ابتلا به این بیماری هستند (غیر از مواردی که مرتبط با عوامل ژنتیکی هستند) قابلیت جلوگیری از آن را دارند. تغییر مختصری در سبک زندگی می‌تواند به افراد کمک کند تا به دام بیماری دیابت نیفتند. از سوی دیگر دیابت در رده بیماری‌هایی است که قابلت درمان و حداقل قابلیت کنترل کردن دارد. افزایش فناوری‌های مختلف به بیماران کمک می‌کند تا کیفیت زندگی خود را افزایش دهند.

(برای اطلاعات بیشتر درباره دیابت می‌توانید به انجمن دیابت ایران، وب‌سایت دیابتی، انجمن خیریه حمایت از بیماران دیابتی و همچنین وب‌سایت‌های انگلیسی‌زبان انجمن دیابت آمریکا و بنیاد جهانی دیابت مراجعه کنید.)

باوجودی که تم امسال روز جهانی بهداشت، درباره دیابت است اما دیابت تنها چالش پیش روی سلامت نیست. در جهان، نگرانی بزرگی از توسعه و افزایش بیماری‌های همه‌گیر ویروسی وجود دارد. در سال‌های گذشته موارد مختلفی از زیکا تا ابولا باعث نگرانی مجامع جهانی شده است. مسئله امنیت غذایی یکی دیگر از داستان‌های مهم پیش روی حوزه بهداشت است.
در کشور ما ایران، ما علاوه بر مواجهه با نگرانی‌هایی که جامعه جهانی را تهدید می‌کند با مسائل محلی نیز مواجهیم. بیماری‌ها و نگرانی‌هایی که درباره عوارض آلودگی هوا به‌خصوص در شهرهای بزرگ و مناطق جنوب شرق و غرب کشور وجود دارد باید به‌طور خاص موردتوجه قرار گیرد. رشد نگران‌کننده میزان ابتلا به سرطان‌های مختلف تنها نمونه‌هایی از ویژگی‌های خاص برای ایران است.
فرصت‌هایی مانند روز جهانی بهداشت بهانه‌ای برای آغاز گفتگو و سؤال کردن درباره موضوعاتی است که مردم را تهدید می‌کند البته زمانی این‌چنین روزهای نمادینی ارزش پیدا می‌کند که در پایان آن روز، به دست فراموشی سپرده نشود.

درباره نویسنده

پوریا ناظمی

دیدگاه شما چیست