فضا و نجوم

چرا اسکات کلی از میخاییل کورنینکو معروف‌تر شد؟

اسکات کلی و شبکه های اجتماعی
نوشته شده توسط محمدرضا رضایی

صبح امروز ۱۲ اسفند ۱۳۹۴، با بازگشت فضاپیمای سایوز TMA-18M به زمین، اقامت یکساله و رکوردشکن اسکات کلی و میخاییل کورنینکو در ایستگاه فضایی بین‌المللی به پایان رسید. هر چند اقامت این دو فضانورد آمریکایی و روس، طولانی‌ترین زمان اقامت فضانوردان در ایستگاه فضایی بین‌المللی به شمار می‌رود، اما طولانی‌ترین حضور یکسره انسان در فضا نیست. بلکه پیش از آن والری پولیاکف، سرگئی آبودیف و موسی مانارف همراه با ولادیمیر تیتوف که همگی فضانوردان روسی بودند به ترتیب رکوردهای اقامت‌های یکسره ۴۳۷، ۳۷۹ و ۳۶۵ روزه را در ایستگاه فضایی میر ثبت کرده بودند.
اما ماموریت مشترک اسکات کلی و میخاییل کورنینکو (با آنکه ۳۴۱ روز بیشتر نبود) به «ماموریت یکسال در فضا» معروف شد و از چند ماه قبل از اعزام آنها به فضا تا به امروز که به زمین بازگشتند، بازتاب زیادی در بین مردم و رسانه‌های جهان داشت. اما نکته جالب توجه در این خبرها، توجه بسیار ویژه رسانه‌ها به اسکات کلی بود. به عبارت بهتر این فضانورد آمریکایی نسبت به همتای روسی خود، بسیار بیشتر در کانون توجهات قرار داشت. در این یادداشت فارغ از بررسی دستاوردهای علمی ماموریت و نقش هر یک از فضانوردان حاضر در آن، قصد داریم به این پرسش پاسخ دهیم که چه عواملی اسکات کلی را نسبت به کورنینکو در این ماموریت مشترک معروف‌تر کرد؟ و اهمیت روابط عمومی و رسانه‌ای این ماموریت را بررسی کنیم.

نخستین اقامت رکوردشکن آمریکا
نخستین و تنها تجربه‌های اقامت‌های مستقل و طولانی‌مدت فضانوردان آمریکایی در فضا، در ایستگاه فضایی اسکای‌لب بود. این ایستگاه بین سال‌های ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۵ پذیرای، ۳ گروه ۳ نفره از فضانوردان آمریکایی بود که بیشترین آنها حدود ۷۳ روز در آن اقامت کردند. آمریکا پس از آن هیچگاه ایستگاه فضایی مستقلی در مدار زمین نداشته است.
از طرفی دیگر تقریبا تمام ماموریت‌های سرنشین‌دار آمریکایی از آغاز دهه ۱۹۸۰ تاکنون توسط فضاپیماهای شاتل انجام شد. فضانوردان در این فضاپیماها هم نمی‌توانست بیشتر از ۲ هفته در فضا زندگی کنند؛ چرا که اصلا شاتل‌های فضایی برای اقامت‌های طولانی‌مدت در فضا طراحی نشده بودند.
اما در دهه ۱۹۹۰، انجام چند ماموریت مشترک آمریکا و روسیه در ایستگاه فضایی میر، این امکان را به کارشناسان آمریکایی داد تا علاوه بر استفاده از تجربیات ارزشمند روسیه در زمینه طراحی و ساخت ایستگاه‌های فضایی، فضانوردان آن کشور نیز اقامت‌های چند ماهه در فضا را تجربه کنند و به این شکل برای اقامت‌های آتی در ایستگاه فضایی بین‌المللی آماده شوند.
از این رو با اقامت کلی در ایستگاه فضایی بین‌المللی، برای نخستین‌بار در تاریخ فضانوردی ایالات متحده، فضانوردی از این کشور نزدیک به یک سال در فضا زندگی کرد. این در حالی است که رکورد قبلی اقامت فضانوردان آمریکایی در فضا به سال ۲۰۰۶ و به میخاییل لوپز آلگریا با ۲۱۵ روز اقامت در ایستگاه فضایی بین‌المللی مربوط می‌شد. به همین دلیل سفر اسکات کلی به فضا اگر نگوییم یکی از نقاط عطف، بلکه یکی از رویدادهای مهم تاریخ فضانوردی آمریکا به شمار می‌رود. به همین دلیل این موضوع از طرف ناسا در رسانه‌های آمریکایی و جهانی بازتاب زیادی داده شد. در حالی که فضانوردان روسی پیش از آن در ایستگاه‌های فضایی سالیوت ۷ و میر، اقامت‌هایی به مراتب بیشتر را تجربه کرده بودند و از این بابت به نظر می‌رسد، ارزش رسانه‌ای حضور میخاییل کورنینکو در این ماموریت نسبت به همتای آمریکایی‌اش برای روس‌ها، کمتر بود.

اسکات کلی و برادر دو قلویش
اسکات کلی و برادر دو قلویش مایک کلی، هر دو از خلبانان و فضانوردان برجسته آمریکایی هستند. دو قلو بودن این دو فضانورد، از سال‌ها قبل آنها را به یکی از سوژه‌های جذاب رسانه‌ای تبدیل کرده بود. به خصوص که در برهه‌ای، زندگی شخصی مایک کلی و تلاش او برای بهبودی همسرش از یک بیماری، بازتاب خاصی در رسانه‌های غیرعلمی و عمومی آمریکا و جهان پیدا کرد. مجموعه این عوامل و عوامل دیگر، به نوعی از لحاظ اجتماعی باعث شده بود، اسکات و مایک، معروفیت و محبوبیت خاصی در جامعه آمریکایی و جهانی پیدا کنند.
اما دو قلوبودن این دو برادر صرفا از نظر عامه مردم جذاب به نظر نمی‌رسید، بلکه کارشناسان ناسا از این موقعیت نادری که در اختیار داشتند، استفاده کرده و آزمایش‌های متنوع و مشابهی را برای بررسی اقامت‌های طولانی‌مدت انسان در فضا و مقایسه آن با زمین طراحی کردند. چون اسکات و مایک دو قلوهای یکسان بودند، از این جهت به طور همزمان آزمایش‌هایی روی اسکات در فضا انجام می‌شد که مشابه آن روی مایک در زمین صورت می‌پذیرفت و امکان مقایسه همزمان و دقیقی برای کارشناسان فراهم می‌کرد.

اسکات کلی و شبکه‌های اجتماعی
یکی از نکات جالب توجه که به شناخته‌تر شدن اسکات کلی نسبت به همکار روس خود در این ماموریت، کمک کرد، استفاده صحیح و هوشمندانه او از شبکه‌های اجتماعی پرطرفداری مانند اینستاگرام و توییتر بود. به شکلی که حساب‌های کاربری او در این دو شبکه بیش از ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار دنبال‌کننده داشت! این مساله باعث ارتباط مستقیم و بی‌واسطه مردم با اسکات کلی می‌شد. او با معرفی هشتک معروف #yearinspace دیگران را به همراهی با خود تشویق می‌کرد.
اما جذب این حجم از هوادار، آن هم از سراسر جهان، به همین سادگی نبود. او به خوبی می‌دانست که چه مطالب و تصاویری را در توییتر و اینستاگرام خود منتشر کند. انتشار تصاویر و ویدئوهای جذاب ار فعالیت‌های خود در فضا به همراه تصاویر زیبایش از مناطق مختلف دنیا از ایستگاه فضایی بین‌المللی، از جمله کشورهایی مانند ایران باعث پیوند عاطفی بین او و مردم سراسر جهان شده بود. حال وبلاگ شخصی اسکات کلی در سایت ناسا یا سایر حساب‌هایش در فیس‌بوک و سایر شبکه‌های اجتماعی را هم به اینها اضافه کنید. البته پیش از این فضانوردانی مانند کریس هدفیلد (فضانورد کانادایی) یا سایر فضانوردان اروپایی و آمریکایی، در زمینه استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای نشان‌دادن فعالیت‌های خود در فضا تجربیات مشابه و البته بسیار موفقی داشتند و گویا چنین چیزی به یک سنت ترویجی در میان فضانوردان تبدیل شده است.
در این شرایط، میخاییل کورنینکو به هیچ وجه حضوری در شبکه‌های اجتماعی نداشت و حتی یک حساب کاربری در شبکه‌های پرطرفداری مانند اینستاگرام و توییتر از او به زبان انگلیسی وجود نداشت. هر از گاهی حساب کاربری روس کاسموس در اینستاگرامش از او مطلبی، آن هم به زبان روسی منتشر می‌کرد که برای اغلب مردم دنیا قابل فهم نبودند.

درباره نویسنده

محمدرضا رضایی

دیدگاه شما چیست