فناوری

ایلان ماسک و سفر به مریخ

ایلان ماسک و سفر به مریخ
نوشته شده توسط پوریا ناظمی

در یادداشتی که مدتی پیش برای علمنا نوشتم (چرا سفر به مریخ مهم است؟)، اشاره کردم که بعید به نظر می‌رسد که رویای سفر به مریخ که از آن به یکی از جهش‌های غول‌آسای علم و فناوری در سال‌های آینده نام‌برده می‌شود زودتر از پایان دهه ۲۰۳۰ به انجام برسد.
برخی از مخاطبان این یادداشت به خبری اشاره‌کرده بودند که بر مبنای آن ایلان ماسک، کارآفرین برجسته و آینده‌نگر و مؤسس شرکت اسپیس – ایکس، اعلام کرده بود قصد دارد تا سال ۲۰۲۰ مستعمره‌ای کوچک روی مریخ بنا کند و اعزام ساکنانی به‌سوی این کلونی را با هزینه ۵۰۰ هزار دلار از حدود ۲۰۲۵ به مریخ آغاز کند. این خبر سوال هایی را درباره پیش‌بینی زمانی نوشته‌شده در متن مورد اشاره ایجاد کرد که نیازمند توضیح است.

تاریخچه خبر
ایلان ماسک این خبر را در فستیوال کارآفرینی Startmeup در هنگ کنگ و در جریان پرسش و پاسخی در این نشست اعلام کرد. در طی چند ماه گذشته شایعاتی در خصوص برنامه‌ای که اسپیس ایکس برای سفر به مریخ در دست اجرا دارد مطرح بود. شایعاتی که به طراحی و معماری مأموریتی بزرگ برای ساخت و مسکونی کردن مریخ در بازه زمانی یک دهه آینده اشاره می‌کرد. در این کنفرانس ماسک در پاسخ به سؤالی درباره این شایعات با تائید آن گفت که امیدوار است جزییات این طرح به گفته او هیجان‌انگیز را در کنفرانس IAC (کنفرانس بین‌المللی فضانوردی) که در سپتامبر سال جاری در مکزیکو برگزار خواهد شد اعلام کند.
علاقه ماسک به مریخ واقعی است و البته سابقه طولانی دارد. او مدت‌های طولانی است که از طراحی اینترنت میان‌سیاره‌ای برای سفر به مریخ صحبت می‌کند و همیشه درباره هدف نهایی شرکتش سفر به مریخ را مورداشاره قرار داده است. ماسک در این نشست با تکرار علاقه خود و اشتیاقی که به انجام این مأموریت دارد اشاره‌کرده است که انتظار دارد تا ۲۰۲۵ نخستین گروه فضانوردان با به مریخ بفرستد و وقتی مدیر جلسه از او پرسید فکر نمی‌کند ۹ سال زمان کمی برای تحقق چنین طرحی باشد او پاسخ داد به نظرش این زمانی بسیار طولانی است.
برخی از منابع نزدیک به اسپیس ایکس تائید می‌کنند که مدت طولانی است که گروه نسبتا بزرگی بر روی این پروژه در حال کار هستند و سعی می‌کنند معماری دقیقی برای چنین مأموریتی را پیاده کنند و اسپیس ایکس نشان داده است که در حوزه فضا بازیگری جدی است.
با همه این توصیفات بازه ۹ ساله برای ساخت کلونی روی مریخ و اعزام انسان به مریخ مورد شک جدی است. اینکه چرا ماسک این تاریخ را اعلام کرده است زمانی می‌تواند مورد ارزیابی دقیق قرار بگیرد که برنامه و جزییات معماری مأموریت خود را در شهریورماه منتشر کند؛ اما تا آن موقع برای ارزیابی چنین ایده‌ای باید به سراغ مراجعی رفت که در این خصوص سابقه بیشتری دارند. در حال حاضر هم در ناسا و هم در آژانس فضایی اروپا برنامه‌های مشخصی با هدف‌گیری مریخ در حال اجرا است. چندین گروه مستقل در حال آزمودن گروه‌های فضانورد احتمالی برای مأموریتی طولانی‌مدت هستند. آن‌ها در شرایط کنترل‌شده و شبیه‌سازی‌شده، دوره‌هایی طولانی‌مدت را سپری می‌کنند و از سوی دیگر معماری مأموریت‌های آینده مریخ طراحی‌شده است.
این واقعیتی است که این مراکز به دلیل سیستم پیچیده اداری و همچنین استانداردهای بالایی که دارند روند و آهنگ کندتری نسبت به بخش خصوصی دارند اما در مقابل لایه‌های بیشتری از تحقیقات و دسترسی وسیع‌تری به فناوری‌های موجود در اختیار چنین سازمان‌هایی است.
بر اساس برآوردهای این سازمان‌ها برای انجام سفر به مریخ و فرود بر روی آن و ساخت کاشانه‌ای امن و البته بازگشت به زمین، تعدادی از فناوری‌های کلیدی لازم است توسعه پیدا کند.
اگر چالش‌هایی مانند عدم اطمینان از رفتار روانی انسان در چنین سفری طولانی – بر اساس شبیه‌سازی‌های انجام‌شده روی زمین – بی‌خبری از تأثیرات اقامت طولانی در شرایط گرانش اندک، پیچیدگی‌های همکاری گروهی و امثال این موارد را به کناری بگذارید در مواردی مانند امنیت سفر طولانی‌مدت در فضا به‌طوری‌که تأثیر تابش‌های کیهانی به حداقل خود برسد، نحوه فرود آوردن محموله‌های سنگین به‌خصوص کپسول حامل فضانوردان روی مریخ، نحوه ساخت کاشانه‌ای مستقل و امن برای سکنه احتمالی به‌خصوص برای دوره‌های زمانی طولانی‌تر و همین‌طور مسئله بازگشت از سطح به مدار مریخ برای برگشت موضوعات مهمی هستند که هنوز تا رسیدن به راه‌حلی نهایی فاصله دارند.
بخش خصوصی می‌تواند این روند را سرعت بخشد. با این‌وجود حتی با فرض به دست آوردن چنین فناوری‌هایی نیازمند آزمودن آن‌ها در شرایط مختلف پیش از به‌کارگیری آن‌ها در سفر و مأموریتی واقعی هستیم و این مسئله برای بخش خصوصی و دولتی یکسان است.
برای مثال به یاد بیاورید که همین شکرت اسپیس ایکس برای به نتیجه رساندن فرود موفق دوباره پرتابگرهای خود چند بار آزمایش و آزمون ناموفق انجام داده است.
نکته دیگر این است که بخش خصوصی باوجوداینکه در حوزه‌هایی بر بخش دولتی برتری دارد اما در بخش‌هایی نظیر بودجه‌بندی درگیر فضاهای تجاری بسیار پیچیده‌ای است. صنایع فضایی هنوز به آن اندازه سودآور نشده‌اند که بتواند بودجه چنان مأموریتی را به‌خودی‌خود تأمین کنند.
اسپیس ایکس که موفق‌ترین شرکت در این زمینه است به‌تازگی موفق شده است سودی به نسبت اندک در مقابل سرمایه خود را به دست بیاورد.
درنهایت باید به خاطر داشت که یکی از ویژگی‌های اصلی کارآفرینی و پیشروان صنایع در اعتمادبه‌نفس بالا و ممکن دیدن رویدادها در فراسوی قلمرو واقعیت است. این اتفاقی ضروری است تا یک کارآفرین بتواند ریسک کند و دامنه فعالیت‌های خود را توسعه دهد اما درعین‌حال این ویژگی گاهی به همراه خود ضرورت بزرگنمایی در برنامه‌ها و طرح‌ها را نیز به همراه می‌آورد.
بخشی از داستان بخش خصوصی نیز به مسئله تبلیغات و افکار عمومی و همچنین مهندسی بازار برمی‌گردد.
همه این مسائل باعث می‌شود که حداقل تا وقتی برنامه دقیق و جزئی‌تری منتشرنشده است کمی به تاریخ‌هایی که حداقل با تجربه‌های موجود سازگار نیست مشکوک بمانیم.
یکی از محاسن و قدرت‌های بحث در دنیای علم و فناوری این است که در این حوزه هیچ‌کس مصون از خطا و استثنا به شمار نمی‌رود. هر ادعایی بر اساس استدلال‌ها و جزییات آن باید موردبررسی قرار بگیرد حتی اگر این ایده متعلق به آینده‌نگرِ خوش اعتباری همچون ایلان ماسک باشد.
بااین‌وجود موفقیت‌های پیشین او سبب می‌شود تا با دقت بیشتری فعالیت‌های او را زیر نظر داشته باشیم و منتظر اعلام جزییات برنامه‌های او در تابستان امسال باشیم و آن‌وقت است که می‌توان ادعاها را به‌طور دقیق‌تری محک زد.

درباره نویسنده

پوریا ناظمی

۱ دیدگاه

  • آقای پوریا ناظمی
    خیلی گلیییییییییییییییییی
    مرسی از مطالب زیبا و جذابت
    به نوبه خودم بنده ممنونم
    خیلی گلییییییی

دیدگاه شما چیست