علوم پایه فلسفه و تاریخ علم

فیزیک؛ بنیادی ترین دانش بشری

فیزیک
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

آیا اقتصاد؛  تاریخ؛ فرهنگ یا روانشناسی را می توان با فیزیک توضیح داد؟
فیزیک حرکت ذرات جهان مادی را توصیف می کند. آب جاری در کانال یک سد باشد یا توپ بیلیارد یا سرعت یک طوفان ویرانگر تفاوتی نمی کند. فیزیک می تواند با داشتن اطلاعات وضع اولیه سیستم ؛ وضع ثانویه سیستم را پیش بینی کند و همچین بگوید چرا یک سیستم از حالت اول به حالت دوم در می آید. یعنی به بیان ساده تر فیزیک می گوید که چرا یک گلوله فلزی که از یک ارتفاع به خصوص رها می شود؛  به سمت زمین می افتد و مثلا به سمت بالا نمیرود؛ چرا این سقوط مثلا ۶ ثانیه طول می کشد و همچنین پیش بینی می کند که گلوله فلزی با چه سرعتی به زمین برخورد خواهد کرد. البته کلمهء (چرا) در این عبارت بسیار محل مناقشه است. در واقع فیزیک به (چرا) ی مساله جواب نمی دهد. فیزیک می گوید که یک پدیده چگونه اتفاق می افتد اما در حقیقت نمی گوید ٬چرا٬ این اتفاق می افتد. فیزیک درباره ماده و حرکت صحبت می کند. دربارهء دما و خلاصه هرچیزی که در جهان قابل مشاهده و آزمایش است. با این وجود؛ اگر چه که فیزیک بنیادی ترین دانش بشری است نمی تواند مثلا توضیح دهد که تورم اقتصادی چرا و چگونه اتفاق می افتد یا اینکه چرا انسان در شرایط روانی به خصوصی رفتار خاصی خود نشان می دهد. اولی را اقتصاد و دومی را روانشناسی با استفاده از نظریه ها می تواند تبیین کند اما گویا این پدیده ها با فیزیک قابل توضیح نیستند. با  وجود اینکه هم کاغذ پول؛ هم کالای خریداری شده و هم جوهر خودکاری که معامله تجاری را امضا می کند و هم سلولهای مغز خریدار و فروشنده از عناصر شیمیایی و به عبارتی ماده تشکیل شده ؛ فیزیک نمی تواند اقتصاد را توضیح دهد یا بهتر بگوییم. اقتصاد قابل تحویل به فیزیک نیست. درباره تاریخ هم با مشکلی مشابه روبرو هستیم. از دیدگاه فیزیک ؛ افکار و ایده های مثلا ناپلئون بناپارت ؛ برهم کنش بین نورون ها (و سیناپس ها)  و یک تبادل الکتروشیمیایی یا تکانه الکتریکی یون های سدیم و پتاسیم به میزان ۷۰- میلی ولت تا ۵۰+ میلی ولت در مغز بوده است. اما این تحلیل فیزیکی نمی تواند دلیل جنگ ها و شکست های ناپلئون را توضیح دهد یا تاریخ انسانی را تبیین کند. اگر چه با ظهور دانش های میان رشته ای چشم انداز جدیدی در برابر علوم مختلف قرار گرفته است اما هنوز چیزهای بسیاری هست که نمی دانیم.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست