فلسفه و تاریخ علم

غلبه هوش مصنوعی بر انسان

غلبه هوش مصنوعی بر انسان
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

آیا ممکن است روزی هوش مصنوعی بر انسان غلبه کند؟ آیا ممکن است روزی یک روبات هوش مصنوعی از یک انسان غیرقابل تشخیص باشد؟ آیا یک سیستم هوش مصنوعی می تواند آگاهی؛ اختیار و اراده داشته باشد؟ این پرسش ها بخشی از مهمترین پرسش های فلسفی از مساله هوش مصنوعی است. هوش مصنوعی و پیامدهای آن سالهاست که موضوع مناقشات فلسفی فیلسوفان ذهن است و البته هنوز نقاط مجهول بسیاری هم دارد.
در روزهای اخیر؛ خبر مربوط به غلبه یک سیستم هوش مصنوعی در بازی تخته آسیایی Go باز هم به این بحث ها دامن زد. این بازی تخته آسیایی در ابتدا ممکن است خیلی ساده به نظر برسد اما واقعیت این است که بازی GO  یکی از پیچیده ترین بازی های در نوع خود است. در این بازی  دو بازیکن به نوبت مهره‌های سیاه و سفید خود را در خانه‌های صفحه بازی که یک شبکه ۱۹ در ۱۹ مربع شکل است، قرار می‌دهند. زمانی که مهره‌ها روی صفحه قرار گرفت، دیگر نمی‌توان آن را حرکت داد مگر آنکه با مهره‌های رنگ مخالف به طور کامل محاصره شود. هدف در این بازی ؛ تصاحب مساحت بیشتری از زمین بازی توسط مهره‌ها است. بنا بر آمارها در حدود ۴۰ میلیون نفر در سراسر دنیا گوباز هستند و خود را با آن مشغول کرده اند. تعداد بالای حالت های ممکن چیدمان مهره های سیاه و سفید؛ این بازی را به مراتب از شطرنج پیچیده تر و سخت تر کرده است. در واقع ده به توان صد و هفتاد و یک حالت ممکن وجود دارد که پردازش چنین حالت های ممکنی؛ حتی شاید برای کامپیوترهای امروزی نیز به سادگی میسر نباشد. برنامه کامپیوتری این بازی که AlphaGo نام دارد و دو سال پیش توسط یک شرکت انگلیسی هوش مصنوعی طراحی و سپس توسط گوگل خریداری شده است؛ آنگونه که محققان در نشریه نیچر  Nature  نوشته اند اینک توانسته قهرمان اروپایی بازی  GO ؛ یعنی فان هوی Fan Hui را با نتیجه ۵ بر صفر شکست دهد.  دیوید سیلور David Silver و همکارانش در مرکز تحقیقاتی DeepMind گوگل در لندن با توسعه این برنامه توانسته اند مرزهای جدیدی از تقابل انسان و هوش مصنوعی را گسترش دهند. سیستمی که پس از میلیونها بار بازی با الگوهای استاندارد؛ خطاهای خود را تصحیح کرده و از دلایل شکست ؛ درس گرفته و بنابرین روش های کارآمدتری را به کار بسته و به بیان ساده مدام توانمند تر شده است. به همین سبب ؛ نرم افزار اخیر به مراتب از نسخه های قدیمی آن پیشرفته تر است؛ چرا که قابلیت تصحیح و یادگیری در آن وجود دارد و بنابراین روز به روز بهتر و شکت ناپذیرتر می شود.
آخرین باری که بحث مقابله انسان و هوش مصنوعی به این شکل مطرح شده بود؛ باز می گردد به دهه نود میلادی که در آن سیستم کامپیوتری آی بی ام موفق شده بود گری کاسپاروف  Gary Kasparow  شطرنج باز بزرگ روس را شکست دهد. اما این نخستین بار است که یک سیستم هوش مصنوعی موفق به شکست انسان در بازی پیچیده GO می شود. دیوید سیلور می گوید: تا به حال تصور و انتظار ما این بود که چنین رویدادی؛ یعنی شکست انسان توسط هوش مصنوعی لااقل شاید یک دهه دیگر رخ دهد. چالش بعدی این سیستم هوش مصنوعی قرار است در ماه مارس ۲۰۱۶ و در شهر سئول کره جنوبی اتفاق بیفتد. قرار است DeepMind گوگل این بار به مصاف سدل لی Sedol Lee  یکی از اسطوره های بازی پیچیده GO برود. سدل لی می گوید: من شنیده ام سیستم هوش مصنوعی گوگل فوق العاده قدرتمند است و روز به روز نیز هوشمندتر می شود. اما من تردیدی ندارم که برنده میدان خواهم بود!

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست