فلسفه و تاریخ علم

راه اصفهان؛ گنجینه تاریخ پزشکی

ابن سینا
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

یوهانس مایر در جستجوی ابن سینا
اگر تا به حال فیلم حکیم (به زبان اصلی  Medicus) محصول  سال ۲۰۱۳ را ندیدید تماشای آن را از دست ندهید. داستان این فیلم در قرن ۱۱ میلادی می گذرد و زندگی پسر یتیمی را روایت می کند که شیفته طبابت است. در روزگاری که فقر و بیماری و تاریکی در غرب بیداد می کند؛ پسرک در حین سفرهایش به همراه یک شکسته بند یا طبیب تجربی دوره گرد؛ طبیبانی را ملاقات می کند که آب مروارید را با جراحی درمان می کردند. او از این طبیبان می پرسد که این کار را در کجا آموخته اند و در پاسخ می شنود که در شرق ؛ در شهری به نام اصفهان ؛ جایی که بزرگترین طبیب و حکیم جهان زندگی می کند: ابن سینا!
دیدگاه مورخان علم به تاریخ علم ایران تنها به این فیلم خلاصه نمی شود. ابن سینا و شهرت عالمگیر او بخش مهمی از مطالعات تاریخ علم شرق را تشکیل می دهد و بسیاری از پژوهشگران تاریخ علم به خصوص تاریخ علم پزشکی به مطالعه آثار و زندگی این سینا علاقمندند.
یکی از این مورخان علم؛ دکتر یوهانس مایر Johannes Mayer از انیستیتو تاریخ علم پزشکی دانشگاه وورتسبورگ است که با دیدن نسخ خطی منتسب به ابن سینا به شوق دیدن اصفهان و برای یافتن داروهای گیاهی منطقه و بررسی دستورالعمل های طبی طبیب اسطوره ای شرق ؛ راهی ایران می شود. باری! عطش رمزگشایی نسخ خطی و آنچه که در قرن ۱۲ میلادی لابلای ترجمه های لاتین از نسخه های اولیه ابن سینا گم شده بود؛ یوهانس مایر را به بزرگترین کتابخانه های کلیسایی و دست آخر به اصفهان و کوهپایه های ایران رساند. مستند سفر دکتر مایر که در شبکه ZDF با عنوان طبیب خلفا پخش شد نکات جالب توجهی داشت و از اهمیت و تاثیرو  نفوذ ابن سینا بر طب و درمان اروپا حکایت داشت. در مقدمه این برنامه مستند آمده : ابن سینا؛ بزرگترین پزشک تاریخ که در سالهای ۹۷۳ تا ۱۰۳۷ میلادی میزیست حکیم بود. یعنی مرد خردمند. این فیلسوف و پزشک ایرانی می گوید: تحصیل پزشکی برای من ساده بود. من در ۱۶ سالگی آن را تمام کردم! کتاب اسطوره ای او قانون بر سراسر پزشکی اروپا در قرون وسطی سایه افکند.
آیا داروهای گیاهی تجویز شده توسط ابن سینا؛ پزشکی که خلفا به او اعتماد می کردند با روش های علمی امروز مورد آزمون قرار گرفته است؟ دکتر مایر به مدت ۲۰  سال روی نسخ خطی تاریخ پزشکی پژوهش کرده و سالها در پی یافتن نسخه های گم شده طبیبان اعصار گذشته بوده است. او صدها نسخه خطی و ارزشمند به زبان های مختلف پیدا کرده و روی آنها به تحقیق  و مطالعه پرداخته است. پژوهش دکتر مایر روی یک نسخه درمانی ابن سینا و توصیه یک داروی گیاهی؛ موضوع مستند تلویزیونی با عنوان “طبیب خلفا” ست و نشان می دهد آموزهء ابن سینا در درمان و یا تسکین بیماری نقرس و حتی ناراحتی ریه هنوز می تواند معتبر  و کارامد باشد.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست