اخبار ایران و جهان فلسفه و تاریخ علم

بزرگترین عدد اول تا این لحظه کشف شد؛ اقلیدس درتب و تاب

اعداد
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

میل به پیداکردن اعداد اول در گذشته های دور در انسان وجود داشته است و هنوز هم ریاضیدانان بسیاری زندگی خود را وقف نظریه اعداد می کنند. اقلیدس که ۳۰۰ سال قبل از میلاد می زیست نخستین کسی بود که بیان کرد؛ بی نهایت عدد اول وجود دارد.  ورنر هایزنبرگ فیزیکدان یکبار در سخنرانی خود  در فرهنگستان هنرهای زیبای باواریا مونیخ در سال ۱۹۷۰گفته بود: وقتی که نوجوان کم سن و سالی بودم شدیدا به خواص اعداد علاقمند بودم. مشتاق بودم بدانم که عددی اول است یا نه. می خواستم بفهمم که آیا تعداد اعداد اول بی نهایت است یا نه.
تلاش برای یافتن اعداد اول در قالب یک پروژه بین المللی با عنوان GIMPS  Great Internet Mersenne Prime Search در سال ۱۹۹۶ آغاز شد و پایه گذار آن جرج ولتمن همان کسی بود که دو نرم افزار Prime95  وMPrime را برای یافتن اعداد اول نوشته بود. اینک خبری دربارهء پیدا کردن بزرگترین عدد اول شناخته شده ریاضیدانان جهان را شگقت زده کرده است. دکتر کورتیس کوپر Curtis Cooper از ایالت میسوری آمریکا موفق شده عدد ۲ به توان ۷۴۲۰۷۲۸۱ ؛ منهای یک را به عنوان بزرگترین عدد اولی که تا کنون شناخته شده محاسبه کند. عددی که مانند تمام اعداد اول؛ تنها بر خودش و بر یک بخش پذیر است.  عدد کشف شده اخیر با ۲۲۳۳۸۶۱۸ رقم؛ از عدد قبلی که در ژانویه سال ۲۰۱۳ کشف شده بود تقریبا ۵ میلیون رقم بیشتر دارد. اعداد اول خواص عجیبی دارند. اعدادی طبیعی که تنها بر خودشان و یک بخش پذیرند و به عبارتی باقی مانده ای ندارند. مثلا ۲ یا ۳ یا ۵ یا ۷ و ۱۱ و  ۱۳ و … .
عددی که کورتیس کوپر از دانشگاه مرکزی میسوری با استفاده از نرم افزار Gimps  کشف کرده حاصل یک ماه محاسبه کامپیوتری شبانه روزی است. او این عدد را پیش تر در روز ۱۷ سپتامبر کشف کرده بود اما بررسی دقیق اینکه آیا این عدد واقعا عددی اول است زمان بیشتری لازم داشت. کوپر در این زمینه تازه کار نیست. اون قبلا در سالهای ۲۰۰۵؛ ۲۰۰۶ و ۲۰۱۳ هم اعداد اول تازه ای کشف کرده بود. عدد کشف شده توسط کوپر؛ یک عدد اول مرسن است؛ اعداد اول مرسن اعدادی هستند که می توان آنها را به صورت دو به توان n؛ منهای یک نوشت. پیدا کردن اعداد اول مرسن یک نکته اساسی دارد و آن هم این است که اگر (دو به توان n ؛ منهای یک) عددی اول باشد آنگاه خود n  هم بایستی یک عدد اول باشد. اعداد؛ عجیب اند و اعداد اول پیچیده تر و عجیب تر از همه.
این پرسش که خواص اعداد از کجا ناشی می شود؛ مفهوم بی نهایت چیست؛ آیا بزرگترین عدد اول وجود دارد نه تنها برای ریاضیدانان درخور توجه است بله در طول تاریخ یکی از موضوعات مورد مناقشه فلاسفه نیز بوده است.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست