فضا و نجوم

احتمال عبور یک کهکشان کوتوله از کنار راه‌شیری

۲ (۳)
نوشته شده توسط مینو خوشرنگ‌باف

دانشمندان امواجی را در گازهای موجود در لبه بیرونی کهکشان راه‌شیری بررسی کرده‌اند که احتمالا براثر عبور یک کهکشان کوتوله به وجود آمده‌اند. این امواج یک دهه قبل به واسطه رصدهای رادیویی آشکار شده‌اند و بررسی آنها می‌تواند به شکار ماده تاریک کمک کند.
پژوهشگران موسسه فناوری روچستر، در کنفرانس مطبوعاتی نشست ۲۲۷ انجمن نجوم آمریکا اعلام کردند که احتمالا میلیون‌ها سال قبل یک کهکشان کوتوله حاوی ماده تاریک، از نزدیکی کهکشان راه‌شیری با یک تماس جزیی عبور کرده است. این عبور باعث ایجاد امواجی در گازهای موجود در لبه بیرونی کهکشان ما شده است. بررسی این امواج می‌تواند سرنخ‌هایی از کشف ماده تاریک را در اختیار دانشمندان قرار دهد.
سوکانیا چاکرابارتی مدیر این برنامه تحقیقاتی در این رابطه می‌گوید: «این موضوع اندکی شبیه به انداختن یک سنگ در یک برکه و ایجاد موج در آن است. البته که موضوع مورد بحث یک برکه نیست؛ ولی کهکشان ما با قطر ده‌ها هزار سال نوری و ساختاری متشکل از میلیاردها ستاره و گاز، به یک برکه شباهت دارد».
چاکرابارتی با اشاره به اینکه بررسی امواج ایجادشده، بخشی از یک رشته جدید به نام لرزه‌نگاری کهکشانی است، توضیح داد: «این مبحث نخستین کارِ عملی به تمام معنا در این زمینه است؛ که به کمک آن می‌توانیم اطلاعاتی در مورد ترکیبات مشاهده ناپذیر کهکشان‌ها را از طریق بررسی لرزه‌نگاری کهکشانی استخراج کنیم.»
این تیم تحقیقاتی روی گروه سه تایی از ستاره‌ها، به نام متغیرهای قیفاووسی مطالعه کرده‌‌اند که بخشی از یک کهکشان کوتوله هستند. محاسبات نشان می‌دهد این کهکشان در فاصله ۳۰۰ هزار سال نوری از راه‌شیری باشد.
چاکرابارتی در این خصوص گفت: «از آنجایی که درخشندگی ذاتی متغیرهای قیفاووسی تابعی از دوره تپش آنهاست، ما آگاهی مناسبی از فاصله آنها داریم. آن چیزی که ما می‌خواستیم بدانیم اندازه سرعت کهکشان کوتوله هنگام عبور از کنار کهکشان ماست. ما به کمک این داده‌ها به درک دینامیک و نهایتا محاسبه میزان ماده تاریک موجود می‌پردازیم.»

در این انیمیشن از کهکشان راه شیری، نحوه توزیع گاز (سمت چپ) را در مقایسه با توزیع ستاره‌ها (سمت راست) بعد از گذر کهکشان کوتوله از کنار کهکشان راه شیری نشان می‌دهد/ سوکانیا چاکرابارتی / موسسه فناوری روچستر

کریس دویس مسئول برنامه این برنامه تحقیقاتی گفت: «این روش جدید برای مطالعه نحوه توزیع ستاره‌ها و گاز و غبار در کهکشان‌ها به صورت بالقوه، قوی و هیجان‌انگیز است. آنچه ما با عنوان لرزه‌نگاری کهکشانی می‌شناسیم، می‌تواند هر دو ماده مرئی و نامرئی، شامل ماده تاریک مرموز را ردیابی کند. این یک روش بسیار عالی برای درک بهتر از کهکشان‌ها و نحوه تعامل آنها در همسایگی با قمر کهکشان‌های کوتوله است.»
داده‌های این پژوهش به کمک مشاهدات انجام‌شده در رصدخانه جمینی و تلسکوپ ماژلان و طیف نگار میدان گسترده وایفس به دست آمده است.
رادولفو آنجلینی، ستاره‌شناس رصدخانه جمینی گفت: «رصدخانه جمینی جنوبی برای انجام این نوع رصدها به امکانات منحصر به فردی مجهز است. ترکیب آینه نقره اندود جمینی و تطبیق‌پذیری طیف‌نگار فروسرخ فلامینگوی – ۲، کار را برای ما ممکن ساخته است.»
این گروه قصد دارد برنامه تحقیقاتی خود را با بررسی متغیرهای قیفاووسی بیشتر در هاله کهکشان راه شیری دنبال کنند. زیرا به گفته چاکرابارتی، احتمال دارد جمعیتی از متغیرهای قیفاووسی وجود داشته باشند که در کهکشان کوتوله مملو از گاز تشکیل شده، و به هاله کهکشان ما فروریخته‌اند که هنوز کشف نشده‌اند. او امیدوار است با قابلیت تلسکوپ‌ها و ابزارهای امروزی، قادر به ارائه تخمین‌های قابل قبولی از ماده تاریک موجود در کهکشان راه شیری باشند.

درباره نویسنده

مینو خوشرنگ‌باف

دیدگاه شما چیست