مقالات

دانشمندان و ثبت اختراعات

اختراع
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

بسیاری از فیلسوفان علم معتقدند که کار علم عبارت است از تبیین و پیش بینی؛ یعنی علم باید بتوان توضیح دهد که ۱) چرا یک پدیده اتفاق می افتد. همچنین باید قادر باشد ۲) پیش بینی هایی درباره طبیعت بکند.
مثلا علم باید بتواند ماه گرفتگی؛ به جوش آمدن آب در ۱۰۰ درجه سانتیگراد را علاوه بر تفسیر؛ پیش بینی هم بکند.
اما کار علم به تفسیرهای صرفاً نظری و اصطلاحا تئوریک محدود نمی شود و جنبه های عملی نظیر طراحی را نیز در بر می گیرد. در مسایل طراحی بر خلاف مدل تفسیر و پیش بینی علمی؛ دانشمند (به عبارتی مخترع یا مهندس) با استفاده از قوانین علمی و همچنین شرایط اولیه دست به عمل ابداع و اختراع می زند. یعنی ایده و طرح خود را به اشیاء خارج از ذهن بدل می کند. الگوی اختراع یا طراحی خلاقانه  با الگوی تفسیر و پیش بینی در علم متفاوت است.
دنیای دانشمندان با دنیای مخترعین تفاوت های بسیاری دارد.
بعضی از دانشمندان طرح ها و ابداعات خلاقانه ای دارند و بسیاری نیز به رغم بهره مندی از دانش بسیار؛ از اراﯬ طرح های بدیع و خلاقانه و اصطلاحا از استعداد اختراع بی بهره اند. پرسش اینجاست: آیا تعداد بالای دانشمندان بیانگر تعداد بالای اختراعات است؟
نه! الزاما نه! لااقل زمانی که معیار نوآوری و اختراع را با تعداد اختراعات ثبت شده بسنجیم؛ پاسخ به این پرسش منفی است.

نمودار ثبت اختراعات

گزارش سال ۲۰۱۱ Wipo  یونسکو یک تحلیل آماری از تعداد دانشمندان بر حسب جمیعت (بر میلیون نفر) و همچنین تعداد ثبت اختراعات را نشان می دهد و در برگیرنده نتایج درخور توجهی است.
مثلا این آمار نشان می دهد اگر چه تعداد دانشمندان (در میلیون نفر) کشور انگلستان در مقایسه با کشور آلمان بیشتر است اما این کشور تعداد اختراعات ثبت شده کمتری نسبت به آلمان دارد. مقایسه چین و روسیه هم حاوی اطلاعات ارزشمندی است. روسیه به رغم تعداد بیشتر دانشمند نسبت به چین؛ تعداد ثبت اختراع پایین تری در مقایسه با چین دارد. آلمانی ها در این تحلیل آماری از فرانسوی ها هم در تعداد دانشمندان و هم در تعداد اختراعات ثبت شده جلوتر هستند.
اما در مقایسه با آمریکا اگر چه دانشمند کمتری دارند اما اختراعات بیشتری ثبت کرده اند. در برخی کشورها مانند کره جنوبی در مقابل ۵۴۵۱ دانشمند؛ ۲۷۷۳ طرح اختراع ثبت شده است. بر اساس این آمار؛ تقریبا به تعداد نیمی از دانشمندان ژاپن؛ ثبت اختراع وجود دارد و از این لحاظ کمتر ملتی به پای ژاپنی ها می رسد.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست