اخبار

انتشار یافته‌های جدید درباره نقاط درخشان سطح سرس

سیارک سرس
نوشته شده توسط مریم فخیمی

محققان با استفاده از داده‌های فضاپیمای سپیده‌دم، توانستند توضیحاتی را درباره ویژگی‌های نقاط روشن مرموز که در سراسر سیارک سرس یافته می‌شوند، ارائه کنند. این مطالعه اخیراً در مجله نیچر منتشرشده است.
در یکی از تحقیقات دانشمندان حدس می‌زدند که این نقاط روشن انواعی از ترکیبات نمکی هستند. اما در مطالعه دیگر محققان نشان دادند که این نقاط روشن خاک‌های غنی از آمونیاک هستند. یافته اخیر باعث شد سؤال دیگری مطرح شود؛ اینکه سرس چگونه و در کجا شکل‌گرفته است.

این لکه‌های درخشان مرموز
طی مأموریت کاوشگر سپیده‌دم بیش از ۱۳۰ منطقه روشن در سرس کشف شد که بسیاری از آنها در اثر برخورد شهاب‌سنگ‌ها آشکار شدند. آندریاس ناتوس از پژوهشگران موسسه ماکس پلانک آلمان معتقد است، ترکیبات این نقاط درخشان در واقع نوعی از سولفات منیزیم که هگزاهیدرات نامیده می‌شوند است. منیزیم هگزاهیدارت‌ها ترکیبات کریستالی هستند که انواعی از عناصر به همراه مولکول آب در ترکیب خود دارند سولفات‌های منیزیم کریستال‌های جامد سفید رنگ هستند که اصطلاحاً نمک اپسوم نیز نامیده می‌شود.
ناتوس و همکارانش با بررسی تصاویر دوربین دان دریافتند این مناطق عنی از ترکیبات نمکی هستند که در گذشته زیر لایه‌های سطحی آب منجمد پنهان بودند و برخورد شهاب سنگ‌هابه این مناطق باعث تبخیر آب و ظهور این عارضه‌های درخشان سطحی شده است.
ناتوس اظهارداشت: این جهان مرموز دارای لایه‌های زیرسطحی متشکل آر آب و ترکیبات نمکی منیزیم است.
اوکاتور یک دهانه برخوردی در سرس است که ۹۰٫ کیلومتر قطر دارد. بخش مرکزی این دهانه مملو از ترکیبات نمکی درخشان است که به نظر می‌رسد حدود ۱۰٫ کیلومتر قطر و نیم کیلومتر عمق دارد. نوارهای تاریک احتمالاً شکستگی‌هایی درسطح این ناحیه هستند. درتصویر بقایایی از یک قله که نیم کیلومتر ارتفاع دارد نیز دیده می‌شود. به‌نظر می‌رسد دهانه اوکاتور یک ناحیه جوان در سطح سرس است و طبق یافته‌های کاوشگر داون، این ناحیه عمری درحدود ۷۸ میلیون سال دارد.

سیارک سرس

 دهانه برخوردی اوکاتور از کنار

گروهی دیگر ازدانشمندان مأموریت داون در ناسا، می‌گویند وقتی نورخورشید به سطح سرس برخورد می‌کند مه رقیقی متشکل از گردوغبار ناشی از تبخیر آب درسطح آن تشکیل می‌شود. به‌نظر می‌رسد این مشاهدات شبیه تصاویری است که تلسکوپ هرشل در سال ۲۰۱۴٫ از سرس گرفته بود. در تصاویر هرشل، نشانه‌های از بخارآب دیده شده بودیافته‌های اخیر نشان می‌دهد این پدیده مشابه اتفاقی است که در سطح دنباله‌دارها رخ می‌دهد و با نزدیک شدن دنباله‌دار به خورشید ذرات ریز گردوغبار تبخیر می‌شوند.

اهمیت کشف آمونیاک در سرس
در طی مطالعه دوم، پژوهشگران با استفاده از تصاویر دوربین طیف‌سنج نقشه بردار مرئی ومادون قرمز ترکیبات سرس را بررسی کردند و شواهدی ازحضورترکیبات غنی از آمونیاک در خاک سرس یافتند.

سیارک سرس

دهانه برخوردی اوکسو با قطری حدود ۹٫ کیلومتردومین ناحیه درخشان در سرس است.

از آنجا که سرس سیارکی نسبتاً گرم است آمونیاک جامد خود به خود در آن تبخیر می‌شود. با این‌حال ترکیب شدن آمونیاک با دیگر مواد معدنی مانع از تبخیر آن می‌شود. وجود ترکیبات آمونیاکی که حاوی نیتروژن است این ابهام را ایجاد می‌کند که شاید سرس در جایی خارج ازمنظومه شمسی تشکیل شده است. نظریه دیگر می‌گوید سرس درجایی- درنزدیکی مدار نپتون- که در آن نیتروژن جامد تحت فشار به پایداری می‌رسد، تشکیل شده است و در طول زمان به درون منظومه شمسی و کمربند سیارک‌ها کشیده شده است.
سرس در جایی بین مدار مریخ و مشتری که کمربند سیارکی نامیه می‌شود واقع است. آمونیاک در نواحی سرد و خارج از منظومه شمسی ماده‌ای است که به وفور یافت می‌شود اما در جایی که سیاره کوتوله سرس در آن قرار دارد، کمی بی‌سابقه است و همین امر نشان می‌دهد که شاید این سیارک مقادیری از مواد سازنده خود را از خارج از منظومه شمسی جمع‌آوری کرده باشد.
ماریا کریستینا دی سانتیس نویسنده ارشد این مقاله در موسسه ملی اخترفیزیک رم معتقد است، وجود ترکیبات آمونیاکی نشان می‌دهد سرس در منطقه‌ای غنی از آمونیاک و نیتروژن تشکیل شده است، بنابراین این جرم مرموز در خارج از سامانه خورشیدی و درمکانی سردتر شکل گرفته است.
سرس با قطر ۹۵۰٫ کیلومتر بزرگترین سیارک منظومه شمسی است و از آنجا که یک پیش‌سیاره به شمار می‌رود، بررسی آن می‌تواند اطلاعات زیادی را درباره تحول و تکامل منظومه شمسی در اختیار دانشمندان قرار دهد.۳۰٫% این سیارک از آب تشکیل شده است و به‌نظر می‌رسد این آب به شکل لایه‌ای یخی در زیر پوسته تیره این جرم پنهان شده است.
بااینکه مطالعات اخیر تاحدوی به سؤالات درباره نقاط درخشان سرس پاسخ داده است، اما پژوهشگران سپیده‌دم هنوز نتوانستند توضیحی برای اینکه چطور یخ، ترکیبات نمکی و این مه رقیق با هم مرتبط هستند ارائه کنند.
مأموریت فضاپیمای سپیده دم در ارتباط با سیاره کوتوله سرس همچنان ادامه دارد و این فضاپیما آماده می‌شود تا اواخر ماه در مداری نزدیک‌تر، نقشه برداری و تصویربرداری خود را از این سیاره کوتوله آغاز کند. با توجه به اینکه این فضاپیما در فاصله ۳۸۵ کیلومتری سرس قرار خواهد گرفت، احتمالاً محققان شانس بیشتری برای شناسایی دقیق ِ این نقاط درخشان خواهند داشت.

+ توضیح تصویر اصلی: تصویری از دهانه برخوردی اوکاتور سرس در رنگ‌های کاذب

درباره نویسنده

مریم فخیمی

دیدگاه شما چیست