مقالات

چگونه یک آزمایش هسته‌ای را شناسایی می‌کنند؟

آزمایش هسته ای
نوشته شده توسط سید محمد حسین خلیلی

در بین سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۹۶ بیش از ۲۰۰۰ آزمایش هسته‌ای انجام‌شده است. بیش از ۱۰۰۰ آزمایش مربوط به ایالات‌متحده آمریکا، بیش از ۷۰۰ آزمایش مربوط به شوروی و بقیه مربوط به چین، فرانسه و انگلستان بود. آزمایش‌های مکرر هسته‌ای با پخش مواد رادیواکتیو و ایجاد موج انفجار، روی محیط‌زیست اثرات مخربی می‌گذارد.
پس از امضای معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای در سال ۱۹۹۶ یک شبکه پیچیده سنجش جهانی برای رصد آزمایش‌های هسته‌ای در سراسر کره زمین ایجاد شد. IMS یا سیستم نظارت بین‌المللی، یک سیستم هشدار اولیه برای تخلفات هسته‌ای است.
این سیستم از چهار روش متمایز و مکمل برای تعیین دقیق انفجارهای اتمی روی زمین استفاده می‌کند.

۲۱۷۷f6421d

در هر ۲۴ ساعت شبانه‌روز، در حدود ۲۶ گیگابایت اطلاعات از ایستگاه‌های IMS در ۸۹ کشور به یک مرکز کنترل در وین از طریق شبکه‌های ماهواره‌ای و خطوط ارتباط زمینی امن منتقل می‌شود. ساخت و توسعه این سیستم حدود ۱ میلیارد دلار هزینه در برداشت که توسط ۲۰۰ کشور عضو این پیمان تأمین شد.
یکی از سامانه‌های مهم این شبکه آشکارسازهای رادیونوکلئیدی هستند. ۸۰ ایستگاه نظارت و ۱۶ آزمایشگاه در IMS مجهز به تجهیزات نمونه‌برداری و تحلیل گازهای نجیب و ذرات رادیواکتیو است. هرگونه انتشار ذرات رادیواکتیو در اتمسفر توسط این سیستم قابل‌شناسایی و ردیابی هست ازجمله انفجارهای هسته‌ای روی سطح؛ آزمایش‌های زیرزمینی هسته‌ای اگر به خوبی طراحی‌شده باشد توسط آشکارسازهای رادیونوکلئیدها قابل‌شناسایی نیست.

یکی از ایستگاه های سنجش رادیونوکلئیدها مستقر در آلمان

یکی از ایستگاه های سنجش رادیونوکلئیدها مستقر در آلمان

اینجاست که یکی دیگر از بخش‌های این سامانه جهانی، با ۵۰ ایستگاه اصلی و ۱۲۰ ایستگاه کمکی؛ وارد بازی می‌شود. شبکه لرزه‌نگاری IMS در روز ۱۳۰ رویداد را ثبت می‌کند؛ که شامل: لرزش‌های زمین، انفجارها معدن‌کاری و … است.
قابلیت‌های شبکه لرزه‌نگاری توسط ۱۱ ایستگاه برای شنود امواج صوتی حاصل از انفجار هسته‌ای در دریا توسعه پیداکرده. پنج ایستگاه در سواحل مستقر هستند و ۶ ایستگاه دیگر در واقع میکروفون‌های زیر آبی هستند که در یک کیلومتری زیر سطح برای تشخیص و تعیین جهت امواج صوتی مربوط به انفجار هسته‌ای در نقاط مختلف اقیانوس آرام، اطلس و هند قرار دارند. جورج هارالابوس رئیس بخش هیدرو-آکوستیک IMS می‌گوید: «ازآنجاکه انتشار امواج صوتی در آب بسیار سریع و گسترده است، ۱۱ ایستگاه می‌تواند کل زمین را پوشش دهد».

یکی از پایگاه های لزره نگاری در قطب جنوب

یکی از پایگاه های لزره نگاری در قطب جنوب

شبکه IMS، دارای سامانه‌ای است که قادر به شنیدن امواج صوتی پایین‌تر ای محدوده صوتی گوش انسان است. در حال حاضر ۴۸ ایستگاه برای شنود امواج فرو صوت عملیاتی هستند؛ اما برنامه‌ریزی برای ۶۰ ایستگاه عملیاتی انجام‌شده.
البته شبکه IMS برای کاربردهای دیگری که طراحان آن هرگز تصورش را نمی‌کردند نیز استفاده می‌شود. یکی از مهم‌ترین آن‌ها یک سیستم، هشداردهنده برای بلایای طبیعی است.
بعد از وقوع سونامی ویرانگر در اقیانوس هند در دسامبر ۲۰۰۴ این شبکه از منابعش برای کمک به پیش‌بینی سونامی‌ها و دیگر بلایای طبیعی استفاده می کند.

گروه تحقیقات برای بررسی میدانی - تصویر مربوط به تمرین گروه در قزاقستان است.

گروه تحقیقات برای بررسی میدانی – تصویر مربوط به تمرین گروه در قزاقستان است.

درباره نویسنده

سید محمد حسین خلیلی

دیدگاه شما چیست