مقالات

آیا نپتون و پلوتو با هم برخورد خواهند کرد؟

پلوتو
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

وقتی از پلوتو صحبت می کنیم همیشه باید حواسمان باشد که از ۲۴ آگوست سال ۲۰۰۶ به این سو؛ پلوتو دیگر سیاره ای از سیارات منظومه شمسی نیست. پلوتو از زمان کشف اش در ۱۸ فوریه سال ۱۹۳۰ نهمین سیاره منظومه شمسی بود تا اینکه جایگاهش  به عنوان یک سیارهٔ کوتوله در کمربند کویپر تغییر پیدا کرد.
ضمن اینکه همیشه به ما می گفتند که پلوتو دورترین سیاره از خورشید است؛ اما این گزاره؛ هم درست است و هم نیست.
یک سال پلوتویی معادل ۲۴۸ سال زمینی است و پلوتو که در اوج مداری خود بعد از نپتون قرار دارد، مدت ۲۰ سال از این ۲۴۸ سال را از مدار نپتون گذشته و نسبت به نپتون در  فاصله نزدیکتری به خورشید قرار می‌گیرد.
از ۷ فوریه سال ۱۹۷۹ تا ۱۱ فوریه سال ۱۹۹۹ پلوتو به خوشید نزدیکتر بوده تا نپتون. از ۱۶ سال اخیر به این سو می توان گفت که پلوتو خارج از مدار نپتون قرار دارد.  پرسشی که اکنون پیش می آید این است: اگر پلوتو یکبار داخل و یک بار خارج مدار نپتون است پس مدار این دو می بایست یکدیگر را قطع کند.

پس آیا ممکن است روزی این پلوتو و نپتون با یکدیگر برخورد کنند؟
به لحاظ نظری بله! اما در عمل مساله جور دیگری به نظر می رسد. هرچند که پلوتو ۲۰ سال از گردش ۲۴۸ ساله اش به دور خورشید را داخل مدار نپتون به سر می برد اما با در نظر گرفتن ‌چگونگی گردش مداری پلوتو و زاویهٔ انحراف این مدار، عملا امکان برخورد این سیارهٔ کوتوله با نپتون در هنگام گذشتن از نقطهٔ مداری مشترک وجود ندارد. شاید گفته شود که اختلالات گرانشی ممکن است روزی روزگاری سبب تغییر مدار این دو شود و به همین علت این احتمال وجود دارد که پلوتو و نپتون با هم برخورد کنند.
اما چنین اختلال گرانشی با وجود زاویهٔ میل و تناسب مداری ۳:۲ که بین این دو جرم آسمانی وجود دارد غیر محتل است و برخورد آن‌ها را غیرممکن می کند.
یک دور گردش پلوتو به دور خورشید ۲۴۸ سال طول می کشد و یک دور گردش نپتون تقریبا ۱۶۵ سال. بنابراین دو دور گردش پلوتو یا به عبارتی  سه دور گردش نپتون تقریبا ۵۰۰ سال به طول خواهد انجامید. پس از گذشت ۵۰۰ سال هر دو سیاره (البته درباره پلوتو دیگر باید بگوییم سیاره کوتوله!) دوباره به همان موقعیت نخست باز می گردند که از پیش بودند. از دیگر سو نزدیکترین فاصله پلوتو و نپتون ۱۷ واحد نجومی است. (هر واحد نجومی برابر با فاصله زمین تا خورشید در حدود ۱۵۰ میلیون کیلومتر است).
پلوتو از فاصله اورانوس (که به ۱۱ واحد نجومی هم می رسد) به نپتون نزدیکتر نخواهد شد.
باری! نپتون و پلوتو به یکدیگر برخورد نخواهند کرد؛ نشان به این نشان که اگر می خواستند با یگدیگر برخورد کنند از زمان شکل گیری منظورمه خوشیدی تا کنون یعنی طی ۴.۵ میلیارد سال زمان برای این برخورد کافی بود! در این مدت پلوتو ۲۰ میلیون بار به دور خورشید چرخیده است و همیشه به روالی که امروز می بینیم مدار نپتون را قطع کرده است.
اگر برخورد بین این دو ممکن بود؛ می بایست مدت ها پیش از این؛ این اتفاق می افتاده است!

+ تصویر اصلی، تصویر پلوتو می باشد.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست