اخبار

یوزپلنگ‌های ارتش آفریقای جنوبی به یک افسر زن حمله کردند

یوزپلنگ آفریقای جنوبی
نوشته شده توسط محسن کاظم پور

دو یوزپلنگ که هفته گذشته به خدمت یک پایگاه هوایی ارتش آفریقای جنوبی درآمدند به یک افسر زن حمله کردند. البته این زن جراحت جدی ندیده است اما نیروی هوایی آفریقای جنوبی اعلام کرده از دهه ۱۹۹۰ که یوزپلنگها را وارد پایگاه‌های نظامی خود کرده اولین بار است که این اتفاق می‌افتد و در این مورد تحقیق خواهد کرد.
وظیفه یوزها در این پایگاه‌ها جلوگیری از ورود حیوانات به به باند فرود هواپیما است. گاهی حیواناتی چون غزال و آنتیلوپ و گراز آفریقایی وارد محوطه این پایگاه‌های دورافتاده شده و باعث اخلال در فعالیت‌های آن می‌شوند.
آفریقای جنوبی اولین کشوری نیست که از یوزپلنگ استفاده می‌کند. کاربرد یوزپلنگ برای شکار سابقه تاریخی در آسیا و آفریقا از جمله در ایران باستان دارد و در ادبیات فارسی بارها به این موضوع اشاره شده است. در اشعار متعددی غذای مورد علاقه یوزها پنیر ذکر شده است و فردوسی  یوز را در کنار سیاهگوش و باز و شاهین اولین حیواناتی نامیده که طهمورث (پادشاه اساطیری) آن‌ها را اهلی کرد:
رمنده ددان را همه بنگرید
سیه‌گوش و یوز از میان برگزید
سومریان، هیتی‌ها و مصریان باستان نیز یوزپلنگ را برای همین منظور نگه می‌داشتند و هندی‌ها و مغول‌ها تا همین چند قرن اخیر این کار را ادامه می‌دادند. جلال‌الدین محمد اکبر پادشاه نیرومند حکومت مغولان هند در قرن شانزدهم میلادی تا ۹ هزار یوز در اختیار داشت. شاردن سیاح فرانسوی که در قرن هفدهم به ایران آمد نیز به کاربرد یوزهای شکاری در دربار صفوی اشاره می‌کند. سنت نگهداری یوز برای شکار تا قرن نوزدهم در نزد مهاراجه‌های هندی دوام آورده بود. حتی فئودال‌های روس نیز یوز شکاری نگه می‌داشتند و داستایوفسکی در کتاب «برادران کارامازوف» روایت دلخراشی را از انداختن فرزند یک رعیت در مقابل یوزهای گرسنه نوشته است.
با این وجود یوز هیچگاه اهلی نشده‌است. این یوزها هرچند رام و مطیع صاحبانشان بودند اما همگی یوزهای وحشی بودند که در بچگی از طبیعت گرفته می‌شدند. چراکه یوز تا در محیط طبیعی خود نباشد جفت‌گیری و تولید مثل نمی‌کند. یوزبانان اکبرشاه مغول با وجود تلاش بسیاری که کردند فقط توانستند یک بار این کار را انجام بدهند و یکی از یوزهای ماده‌شان در اسارت تولید مثل کرد.
از سوی دیگر با اینکه آن‌ها بسیار رام و آموزش‌پذیر هستند و حتی می‌توان بازی‌هایی را به آن‌ها یاد داد اما نگهداری آن‌ها در یک محیط بسته ممکن نیست. آن‌ها حتی در طبیعت هم یک لانه مشخص ندارند و مرتب جای خود را تغییر می‌دهند. همین موضوع باعث می‌شد تا بردن آن‌ها به شکارگاه هم کار سختی باشد و فقط پادشاهان و اشراف نیرومند امکان نگهداری از یوز را داشتند.
کاربرد یوز به عنوان حیوان شکاری هنوز هم در یک قبیله شکارچی-گردآورنده آفریقایی انجام می‌شود اما به شکلی متفاوت و عجیب. دو شکارچی قوم سان در نامیبیا با یک یوز وحشی نر به نوعی همزیستی مسالمت آمیز رسیده‌اند. آن‌ها باید روزها با پای پیاده به دنبال شکار بگردند و با تیرو و کمان شکار کنند و برای یافتن سریعتر شکار با این یوز همراه می‌شوند چرا که یوز با بویایی قوی خود می‌تواند گله‌های غزال یا شکارهای دیگر را از مسافت‌های طولانی تشخیص داده و تعقیب کند.

درباره نویسنده

محسن کاظم پور

دیدگاه شما چیست