اخبار

درباره دشواری‌های ساخت کمپ مریخی در دامغان

tape-merikhi - تپه مریخی
نوشته شده توسط بابک فرهادی

شهری به رنگ خاک و بوی فرهنگ

چندی است طرفداران نجوم آماتوری در شهر دامغان، با معرفی یکی از پدیده‌های زیبای طبیعی در اطراف شهر، توجه همزمان دوستداران طبیعت و دوستداران نجوم و آسمان را به شهر خود جلب کرده‌اند. یکی از پدیده‌های زمین‌شناختی بسیار زیبای این شهر، تپه‌های مریخی است. این تپه‌ها به لحاظ رنگ و ظاهر، بسیار شبیه تصویرهایی است که کاوشگرهای فضایی از سطح مریخ به زمین ارسال کرده‌اند. این شباهت در حدی است که سیروس برزو از قول یک فضانورد روس به نام«سالیجان شریپف» که مدتی در این شهر مهمان مردم دامغان بود، نقل می‌کند که وی پس از دیدن این مناظر شگفت‌انگیز به شوخی گفت ای کاش من لباس فضانوردی‌ام را با خود آورده بودم و با لباس فضانوردی چند عکس در اینجا می‌گرفتم و مدعی می‌شدم به مریخ سفر کرده‌ام!
اکنون طرفداران نجوم در دامغان در فکر این هستند که مسئولان سیاسی اداری شهر و استان خود و همچنین نظر مساعد دانشگاه را به این موضوع جلب کنند که با اختصاص بودجه‌ای قابل توجه، یک مرکز پژوهشی با هدف شبیه‌سازی ماموریت‌های مریخ در این منطقه ترتیب دهند. به باور آنها زمانی که کشورهای دیگر میلیون‌ها دلار هزینه می‌کنند تا کمپ‌های شبیه‌سازی مریخ بسازند، چرا ما نباید از این امکان که در شهرمان فراهم است، استفاده کنیم. به باور آنان، شهر دامغان آن چنان که باید و شاید معرفی نشده است و اگر چنین کمپی ساخته شود، زمینه معرفی این شهر فراهم می‌شود و در نتیجه گردشگرانی به این شهر روی می‌آورند و زمینه رشد اقتصادی آن را فراهم می‌آورند.
در مورد پیشنهاد ساخت کمپ پژوهشی برای شبیه‌سازی‌های مریخی، باید به چند نکته توجه کرد.
۱) معمولا چنین کمپ‌هایی را کشورهایی می‌سازند که سازمان فضایی عریض و طویل و همچنین برنامه مدون و مفصلی برای کاووش‌های انسانی در مریخ یا دیگر اجرام دارند. واقعیت این است که هر چند کشور عزیزمان چند سالی است که فعالیت در حوزه فضایی را آغاز کرده است اما هنوز هم تا رسیدن به این نقطه که کمپ بسازد، بسیار فاصله دارد.
۲) کشورهای دیگر ماموریت‌هایی مانند مارس ۵۰۰ و مانند آن اجرا کردند. عمده هدف آنان از اجرای چنین پروژه‌هایی این است که پیامدهای روانی حاصل از اقامت طولانی‌مدت چند نفر در یک محیط بسته را از نزدیک و به دقت بررسی کنند. زمانی که چند نفر در هنگام سفری دراز مانند سفر به مریخ در محیطی کوچک و بسته قرار می‌گیرند، دچار مشکلاتی می‌شوند که بررسی دقیق آن از موضوعات مورد علاقه پژوهشگران است و به همین دلیل چنین کمپ‌هایی را برای شبیه‌سازی سفر به مریخ می‌سازند. به هر روی به نظر نمی‌رسد تا زمانی که برنامه‌های کاوش‌های گروهی و بلندمدت فضایی در دستور کار قرار نگرفته است، لزومی به انجام چنین طرح‌های پرهزینه‌ای باشد.
۳) علاوه بر این باید دانست برای بررسی چنین موضوعی لازم نیست که کمپ حتما در مکانی ساخته شود که واقعا شبیه مریخ باشد بلکه این کمپ را می‌توان در کویر، جنگل، منطقه کوهستانی یا حتی در هر شهر و روستای دیگری بر پا کرد.
۴) انجام چنین طرح هایی بسیار پرهزینه است و انجام آن در توان مقام‌ها اداری و سیاسی شهر یا استان نیست. علاوه بر این اجرای چنین طرحی به تجربه‌بسیار زیادی نیاز دارد که در اختیار دانشگاه‌های منطقه نیست. برای تصویب اجرای چنین طرحی لازم است که مقام‌های بلندپایه کشور نظر مساعد داشته باشند.
۵) تا کنون مشاهده نشده است که به دلیل ساختن یک مرکز علمی و پژوهشی (حال هر چقدر مهم یا پرهزینه)، آن منطقه به یک مکان گردشگری و تفریحی تبدیل شود که موجب اعتلای نام شهر شود، گردشگرانی را به سمت آن شهر سرازیر کند یا موجب رونق اقتصادی شهر شود. بعید است که در صورت ساخت این کمپ نیز، تغییر و تحول اساسی در وضعیت فرهنگی و اقتصادی این شهر حاصل شود.
با توجه به مجموع دلایل ذکر شده در بالا می‌توان به این نتیجه رسید که پیشنهاد ساخت کمپ مریخی در شهر دامغان به‌رغم اینکه بسیار هوشمندانه و همچنین بسیار هیجان‌انگیز است اما (دست‌کم در کوتاه‌مدت) امکان‌پذیر نیست.
البته باید در نظر داشت که شهر دامغان و استان سمنان جاذبه‌های بسیاری دارد که نباید از هیچ کدام‌شان غافل ماند. از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی گرفته تا چشم‌اندازهایی شگفت‌انگیز مانند دریاچه نمک.
دامغان شهری است با سابقه تاریخی چند هزار ساله. آثار تاریخی و طبیعی بسیاری از زمان‌های گذشته در این شهر برجای مانده است مانند چشمه آب معدنی باداب سورت، چشمه علی، تپه حصار، (که در زمان‌های بسیار دور در آن فولاد و مس تولید می‌شد)، مسجد تاریخانه (که پیش از اسلام، آتشکده بود و بود و بعدها به مسجد تبدیل شد)، بازار بزرگ، برج طغرل و آثار دیدنی بسیار دیگر. متاسفانه این آثار طبیعی و تارخی دامغان آن چنان که شایسته است به مردم کشور ما معرفی نشده است و مردم ما این منطقه را نمی‌شناسند. شناخت امروز ما از شهر دامغان به پسته و بادم دامغان و همچنین اشعار منوچهری دامغانی محدود شده است. به نظر می‌رسد که مردم دامغان می‌توانند با برگزاری تورهای تفریحی و گردشگری در این شهر، تاریخ و فرهنگ خود را به گردشگران معرفی کنند.
در سفری که با تازگی به شهر دامغان داشتم، دریافتم چند دانشگاه و مرگز آموزش عالی در این شهر فعال است و بخش قابل توجهی (حدود یک چهارم) از مردم این شهر را دانشجویان تشکیل می‌دهند. بیشتر این دانشجویان از شهرهای دیگر به این شهر سفر کرده‌اند که می‌توانند موجبات معرفی شهر دامغان را فراهم آورند. علاوه بر این در روستای ورکیان این شهر، مرکز علوم و ستاره‌شناسی بسیار فعالی وجود دارد. به نظر می‌رسد با گسترش این مرکز آموزشی و تبدیل آن از یک مرکز آموزشی منطقه‌ای به مرکز ملی برای آموزش‌های پیشرفته و عالی، زمینه‌های گسترش و شناخت بیشتر این شهر فراهم می‌شود. علاوه بر این، به همت یک شخصیت برجسته علمی و نیکوکار به نام دکتر علی عالمی، قرار است در یک منزل مسکونی اعیانی (که هنوز هم شکوه و عظمت عمارت‌‌های قدیمی ایرانی را با خود دارد)، موزه‌ای در این شهر دایر شود. اگر این موزه دایر شود یا آن مرکز نجوم گسترده شود، آثاری به مراتب بیشتر از ساخت آن کمپ خواهد بود. چنین رویاهایی با توجه به روحیه علم‌دوست و نوجوی جوانان شهر دامغان دور از دسترس نخواهد بود.

درباره نویسنده

بابک فرهادی

۲ دیدگاه

  • با سلام خدمت مسئولین سایت و نویسنده این مقاله
    لازم به ذکر است که ساخت کمپ در یک کشور هیچ ارتباطی با عریض و طویل بودن سازمان فضایی آن کشور ندارد همانطور که کمپی که امریکا برای اموزش مارس۵۰۰ ساخته در هاوایی قرار داد که بعید می دونم سازمان فضایی اصلا داشته باشه
    در مورد نکته دوم هم تحلیل واقعا احمقانه هست چرا که هرچه محیط به فضای مریخ شبیه تر باشد شبیه سازی سفر به مریخ بهتر صورت می گیرد.
    و تحلیل های بعدی نیز ساده لوحانه می باشد چرا که ساخت چنین کمپی باعث مطرح شدن اسم دامغان در جهان خواهد شد.

    • دوست عزیز شما که نویسنده رو به تحلیل احمقانه متهم می‌کنید باید بدونید که پروژه مارس ۵۰۰ رو روسیه اجرا می‌کنه، نه آمریکا. بعدش هم این پروژه تو مسکو هست و نه هاوایی و مارس ۵۰۰ هم در چند ماژول سربسته هست نه در یک محیط باز شبه مریخی.
      اول برید یه مقدار مطالعه کنید و بعد بیایید اینجا نظر بدید.

دیدگاه شما چیست