اخبار

آیا بی انگیزگی تحصیلی می تواند دلایل بیولوژیک داشته باشد؟

بی انگیزگی تحصیلی
نوشته شده توسط آزاده نعمتی

بسیاری از والدین از نوعی بی انگیزگی تحصیلی در فرزندان شان شکایت دارند. آنها مایل هستند بدانند که چه عواملی منجر به این بی انگیزگی می شود و راهکار آن چیست ؟
دلایل زیادی می تواند منجر به بی انگیزگی تحصیلی شود. از بازار کار ضعیف بعد از فراغت از تحصیل گرفته تا وضعیت اقتصادی  جامعه به طور کلی و میزان ارزش گذاری جامعه برای تحصیلات، همه و همه در ایجاد انگیزه ی تحصیلی دخیل هستند. وضعیت خانوادگی و الگوهای فرد برای رسیدن به موفقیت نیز میتواند در این انگیزه سهیم باشد.
اما حتمآً شما هم با این پدیده مواجه شده اید که در یک خانواده، یکی از فرزندان بی انگیزه و نسبت به تحصیل بی علاقه است. در حالی که سایرین اینگونه نیستند.  حتماً برای شما هم این سوال مطرح می شود که چرا درخانواده ای که الگوها و شرایط یکسانی برای فرزندان مهیا است، نتایج این همه می تواند متفاوت باشد؟
پاسخ ساده است. ما در مورد انسان صحبت می کنیم نه دستگاه فتوکپی! نباید انتظار داشته باشیم که  هر تعداد فرزند یک خانواده خروجی (نتایج) مشابهی در موفقیت تحصیلی داشته باشند.
این به تفاوت های فردی آنها، نوع نگرش آنها، تجربه ی منحصر به فرد آنها، نگرش شان نسبت به تحصیل و حتی نوع برداشت شان از جایگاهی که در خانواده دارند برمی گردد.
میزان هوش و نوع شخصیت و مزاج آنها هم میتواند بسیار تعیین کننده باشد. بنابراین، برای بررسی بی انگیزگی تحصیلی لازم است نه تنها مشکلات درون خانواده مانند اختلافات، بد رفتاری های والدین و… را بررسی کنیم بلکه عوامل درون فردی نیز باید دقیقاً بررسی شوند.
علاوه بر افسردگی، اضطراب و ناتوانی های یادگیری که اغلب روانشناسان به آن می پردازند، دلیل دیگری که میتواند منجر به بی انگیزگی تحصیلی شود؛ عوامل زیستی هستند.
برخی عوامل مانند کم خونی فقرآهن، کمبود برخی ویتامین ها مانند ویتامین ب  دوازده و ویتامین دی ممکن است منجر به خستگی، بی حوصلگی، تمایل زیاد برای خواب یا نپرداختن به فعالیت های درسی و در واقع نوعی حالت شبیه به تنبلی شود.
در این حالات، فرد نمی تواند خوب تمرکز کند و همین مساله موجب می شود که در تلاش برای فهم دروس و انجام تکالیف ناکام بماند. این ناکامی با افت نمرات خودش را نشان می دهد و دانش آموز از سوی خانواده یا معلمان مورد سرزنش قرار میگیرد.
بعد از مدتی که برچسب “بچه  تنبل” برای او عادی شد، درست مانند کسی که دیگر چیزی برای از دست دادن نداشته باشد، به این برچسب عادت می کند و آن را می پذیرد.
کمبود های تغذیه ای نظیر کم خونی فقر آهن، کلسیم و ویتامین دی به ویژه در دختران در سنین بلوغ شایع هستند و باید مورد بررسی قرار گیرند. بچه ها از این تغییرات زیستی و نقش مهم آن بی خبر هستند و این وظیفه ی والدین است که دانش آموز را نزد پزشک ببرند و درخواست بررسی و آزمایش داشته باشند. همان طور  که مشاهده می کنید، یک علت ساده ی زیستی می تواند منجر به ایجاد یک چرخه ی معیوب ناکامی تحصیلی شود و ادامه پیدا کند.
گاهی این کمبودها هیچ نشانه ی بارزی هم ندارند و ممکن است تا زمان شدید شدن شان شما نتوانید انها را تشخیص دهید. اما اگر شاهد بی حالی، تنبلی، عدم تمرکز و خواب زیاد در فرزندتان شده اید، باید قبل از هر چیزی این احتمالات را در نظر بگیرید.
از سوی دیگر، مشکلات مربوط به غدد به ویژه غده ی تیرویید نیز میتواند منجر به مشکلات مشابهی شود. در حالت کم کاری تیرویید علایمی مانند رخوت و خستگی و کندی دیده می شود. علایمی  که حتی ممکن است با افسردگی اشتباه گرفته شود. از سوی دیگر در پرکاری تیرویید، کودک یا نوجوان، علایمی شبیه به بی قراری و عدم تمرکز نشان می دهد. پرخوری، پرنوشی و پر ادراری دارد. علایمی که میتواند با اضطراب یا بیش فعالی اشتباه گرفته شود. به همین دلیل به والدین عزیز توصیه می کنیم که نسبت به این نوع تغییرات اگاه باشند.
بی انگیزگی تحصیلی چیزی نیست که با دانش آموزی به طور ذاتی همراه باشد . نمیتوان آن را به یک عامل وراثتی نسبت داد و این گونه تصور کرد که  دانش آموز  از ابتدا همین گونه بوده است. دلایل جسمی و روانی باید بررسی شوند. عامل بسیار مهم دیگر ، سیستم آموزشی است . سیستم های آموزشی سنتی و انعطاف ناپذیر و خشک، غالبآً برای بچه ها ایجاد انگیزه ی زیادی نمی کنند. معلمین باید در این زمینه آگاهی کافی را کسب کنند و برای از بین بردن این بی انگیزگی از روش های جدیدتر و ارایه دادن گزینه های مختلف استفاده کنند.
به طور مثال اگر قرار است دانش آموز در مورد تاریخ جنگ جهانی، مطلبی بیاموزد. می توانید سه گزینه در کلاس قرار دهید؛
اول:  ارایه ی کنفرانس شفاهی
دوم: ارایه ی یک کاردستی یا نقاشی با موضوع جنگ جهانی و سپس توضیح در مورد هنرهای الهام گرفته از جنگ
سوم: معرفی یک کتاب که با تاثیر از جنگ نوشته شده است و ارائه خلاصه ای از آن
همان طور که می بینید در این سه تکلیف سه نوع سلیقه ی مختلف با سه شیوه ی متفاوت ارضا می شود.
هم دانش آموزی که به هنر  یا ادبیات علاقمند است و هم دانش آموزی که در چارچوب سنتی کلاسی میخواهد فعالیت کند، میتوانند از این کلاس بهره ببرند و در فعالیت ها مشارکت کنند.

درباره نویسنده

آزاده نعمتی

دیدگاه شما چیست