مقالات

ده آتشفاشان خطرناک روی زمین

آتشفشان
نوشته شده توسط میراحمد حقی

شماری از دوست‌داران آتشفشان‌ها در همکاری با تیمی علمی ِدانشگاه منچستر، لیستی از خطرناک‌ترین آتشفاشان‌های روی زمین تهیه کردند. براین اساس آتشفاشان جزیره ایوو جیما (Iwo Jima) در ژاپن بعنوان خطرناک‌ترین آتشفشان روی زمین برگذیده شد.
روند کار بدین صورت بود که یک لیست از آتشفشان‌هایی که احتمال رخداد فوران برای یک صد سال آینده در آنها زیاد بوده و می‌توانند باعث ایجاد تلفات بیش از یک میلیون نفر شوند را به شکل بلاگ در وبسایت ولکانو کافه منتشر کردند. این لیست شامل آتشفشان‌هایی از سراسر دنیا بود. آتشفشان‌هایی از آسیا، اروپا، افریقا و آمریکای جنوبی و مرکزی.
نکته اصلی در این لیست این بود که تلاش شده بود تا آتشفشان‌هایی که کمتر مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، ولی توانایی تولید فاجعه را دارند نیز دربر گیرد. پروفسور البرت زیجلسترا، از دانشگاه منچستر هدف اصلی این پژوهش را اینگونه توضیح می‌دهد:
نقاطی در دنیا هستند که واپاپش (مانیتورینگ) آتشفشان‌ها در آنجا خیلی ضعیف است، و البته دقیقا همین نقاط هستند که در نزدیکی شهرهای پر جمعیت قرار دارند. از آخرین باری که لیستی شبیه به این تولید شده بود تقریبا ۲۵ سال می گذرد و آن لیست اغلب از آتشفشان‌هایی که بیشتر در دسترس بودند و بیشتر مورد مطالعه قرار گرفته بودند استفاده شده بود، مثلا آتشفشان‌هایی که در کشورهای پیشرفته جای گرفته‌اند. لیست تازه، اما آتشفشان‌های سراسر زمین را در بر می‌گیرد، حتی آتشفشان‌های کشورهای کمتر توسعه یافته را نیز شامل می‌شود. ما این لیست را به این امید تهیه کردیم تا بر روی نیاز به بهبود روش‌های واپایش (مانیتورینگ) و آمادگی در برابر آتشفشان در سراسر دنیا تاکید کرده باشیم.
الیته یادآوری این نکته نیز الزامی است که در طی دویست سال گذشته تقریبا آتشفشانی با شدت ِمورد تاکید در این پژوهش، هرگز رخ نداده است و آخرین مورد آن نیز آتشفشان تامبورا در سال ۱۸۱۵ بود که باعث شد زمین یک سال را بدون تابستان سپری کند. البته در کشورهای پیشرفته تقریبا هیچ آتشفشانی به این بزرگی رخ نداده است ولیکن ما شاهد رخداد آتشفشان‌های کوچک مقیاس‌تر بوده‌ایم که مثال آن فوران کوه سنت هلن در سال ۱۹۸۰ بود.
همان طور که پیشتر گفته شد، خطرناک‌ترین آتشفشان این لیست، در جزیره ایوو جیما قرار دارد و اکنون بخاطر نفوذ حجم گزافی از سنگ‌های مذاب در زیر آن، سراسر جزیره درحال فرازش به سوی بالاست، به گونه‌ای که ارتفاع آن نسبت به سال ۱۹۴۵ که نیروهای آمریکایی وارد خاک این جزیره شدند، ۱۷ متر بالاتر آمده است. بدین ترتیب جزیره در هر چهار سال، یک متر فرازش داشته است و تا زمانی که سنگها سقف اتاقک ماگمایی، مقاومتشان را از دست داده و فوران آتشفشانی، رخ دهد، زمان زیادی باقی نمانده است.
اگرچه جمعیت این جزیره بسیار اندک است، اما یک آتشفشان نیرومند می‌تواند رخداد آب‌لرزه (تسونامی) بسیار بزرگی را باعث شود که ارتفاع امواج آن تا بیست و پنج متر هم برسد. بر اساس پیشبینی‌ها این آب‌لرز در کرانه‌های جنوب خاوری ژاپن، و شهرهای ساحلی شانگهای و هنگ‌کنگ در قاره آسیا، نیز می‌تواند خرابی به بار آورد. فورانی از این دست، در سال ۱۴۵۸ باعث رخداد آبلرزه(تسونامی)هایی شد که ارتفاع موج آن به سی متر نیز می‌رسید. رخداد آن در نیوزیلند باعث فروپاشی فرهنگی “پلینیزیا” شد.
پس از ایوو جیما، بزرگترین آتشفشان اپویوکو در نیکاراگوئه است که در کنار پایتخت این کشور یعنی شهر مانوگوا با جمعیت دو میلیونی جای گرفته است. البته نکته دیگر اینست که آتشفشان اپویئکوا، احتمالا در زیر آب دریاچه فوران کند. این یعنی هم فورانی نیرومندتر و هم احتمال آبلرزه (تسونامی) دریاچه‌ای. جای امیدواری و صدالبته نگرانی اینست که واپسین رخداد آتشفشانی اینجا به دوهزار سال پیش بر می‌ گردد و پس از آن تاهنوز هیچ فورانی رخ نداده است.
سومین مورد، کمپی فکجری، در نزدیکی ناپل در ایتالیاست. این آتشفشان حتی بیشتر از آتشفشان مشهور وزو برای شهرنشینان خطرناک است. اگرچه که این آتشفشان نسبت به وزوو کمتر دچار فوران شده است اما به شهر نزدیک‌تر بوده و توانایی رخداد فوران نیرومندتر را نیز دارد. جالب اینجاست که حاشیه جنوبی شهر ۴٫۴ میلیون نفری ناپل، دقیقا درون دهانه آتشفشان جای گرفته است.
دیگر آتشفشان‌های این لیست در کشورهای اندونزی، فیلیپین، مکزیک و کامرون جای دارند. هنریک لاوین، یک سرگرد بازنشسته در ارتش سوئد، که یک آتشفشان آماتور نیز هست، در شکل گیری “ولکانو کافه” همکاری داشته و در ساختن این لیست کمک کرده است. او می گوید: ما می‌خواستیم هشدار دهیم، شمار زیادی از آتشفشان هستند که خطر رخداد فوران در آنها بسیار زیاد است در حالی که این آتشفشان‌ها به خوبی واپایش (مانیتور) نمی‌شوند. امیدواریم افرادی که در نزدیکی این آتشفشان‌ها زندگی می‌کنند تلاش کنند و کمک کنند تا در برابر خطر رخداد آتشفشانی در آینده نزدیک آمادگی داشته باشند.
لیست کامل ده آتشفشان خطرناک:
۱- آیوو جاما، ژاپن، نامزد بزرگترین فوران. ایجاد خرابی در ژاپن، فیلیپین، کرانه‌های چین
۲- کلیت‌په/آپویه‌کوا، نیکاراگوئه. در خطر فوران: ایجاد خرابی در ماناگوا
۳- کمپی فلگری، ایتالیا. خطر: ناپل
۴- کوه ایسو، ژاپن. خطر: کوماموتو، ناگازاکی
۵- کمربند آتشفشانی سراسری مکزیک. خطر: شهر مکزیکو سیتی، پابلو، تولوکا
۶- گونونگ اگونگ، اندونزی، خطر: بالی
۷- کوه کامرون (یا مونگو ما ندمی) کامرون. خطر: بوئا، دوئالا
۸- تال، فیلیپین. خطر مانیل
۹- مایون، فیلیپین، خطر: لگازپی
۱۰- گونوگ کلود، اندونزی. خطر:مالانگ

درباره نویسنده

میراحمد حقی

دیدگاه شما چیست