اخبار ایران و جهان فناوری

تلگراف گاوس – وبر ، نخستین تلگراف الکترومغناطیسی جهان

نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

۲۳ فوریه امسال ۱۶۲ سال از مرگ کارل فریدریش گاوس  Carl Friedrich Gauß ریاضیدان و فیزیکدان بزرگ تاریخ گذشت. به همین مناسبت به سراغ یکی از تاثیرگذار ترین اختراعات او یعنی تلگراف الکترومغناطیسی رفته ایم و توجه شما را به خواندن گزارش اختصاصی علمنا از محل نگهداری این دستگاه تلگراف جلب می کنیم:
ارسال پیامک یا همان SMS، ایمیل یا سرویس های پیام رسان رایگان در زندگی همه ما به پدیده ای عادی و روزمره تبدیل شده است. ما با تایپ کردن حروف روی صفحه نمایش گوشی های تلفن همراه یا صفحه کلید کامپیوتر به سادگی و به چشم بر هم زدنی ، پیام های متنی یا صوتی و حتی تصویری خود را به هزاران کیلومتر آن سو تر وحتی در قاره ای دیگر انتقال می دهیم. این روش ارتباطی به قدری فراگیر و روزمره شده که حتی شاید کمترین حس حیرتی را نیز در ما بر نیانگیزد. روش های انتقال پیام در طول تاریخ تحولات بسیاری را تجریه کرده است. از ارتباط با دود و انعکاس نور در آیینه گرفته تا فرستادن پیک سوار بر اسب به مقصدی در دوردست ها. در کشاکش این تحولات اما یک تاریخ مهم را نباید از یاد برد. شاید بهتر باشد دقیق تر بگوییم یک تاریخ ، یک شهر و یک نام! سال ۱۸۳۳ ، شهر گوتینگن و کارل فریدریش گاوس ریاضیدان و فیزیکدان مشهور.

photo_2017-02-20_16-32-34

تلگراف گاوس – وبر برای بازدید علاقمندان در دسترس است

داستان از این قرار است که در ماه می سال ۱۸۳۳ نخستین  تلگراف الکترومغناطیسی جهان توسط کارل فریدریش گاوس  Carl Friedrich Gauß و ادوارد وبر Eduard Weber معرفی شد. تلگراف مشهور به گاوس-وبر که ارسال پیام را در فاصله حدود یک کیلومتری دو محل  ممکن می کردند. ارسال پیام بین دفتر دو دانشمند یعنی بین رصدخانه گوتنیگن و آزمایشگاه فیزیک در شهر گوتینگن آلمان. برای ایجاد این ارتباط از یک الفبای مشخص استفاده می شد که البته برای رمزگشایی از آن هر دو سوی پیام بایستی در زمان مقرر در محل دریافت و ارسال حاضر می بودند و چیزی روی کاغذ ثبت نمی شد.

photo_2017-02-20_16-33-08

روی بنای یادبود این مکان تاریخی ، توضیحاتی به زبان فارسی نیز نوشته شده است

البته ایده استفاده از الکتریسیته در تلگراف  ، ایده گاوس و وبر نبود و سالها پیش از او در ۱۸۰۹ ساموئل توماس فون زوئمرینگ Samuel Thomas von Soemmerring طرح تلگراف الکتریکی با ۲۵ حرف و ده رقم خود را معرفی کرده بود. اگرچه دستگاه اختراعی زوئمرینگ مورد استفاده قرار نگرفت و طرحی قابل اجرا نبود اما راه را برای توسعه این ایده فوق العده خلاقانه در آینده باز کرد. ایده گاوس که یکی از بزرگترین و مشهورترین ریاضیادانان و فیزیکدانان آن دوران بود را به نوعی می توان توسعه و تکمیل دستگاه اختراعی زوئمرینگ  دانست. یکی از بزگترین مشکلات بر سر راه گاوس و وبر در آغاز کار و برای عملی کردن این طرح  ، مخالفت مسولان شهری گوتنیگن برای کشیدن دو رشته سیم از محل رصدخانه گوتینگن به آزمایشگاه فیزیک بود. آنها بر این باور بودند که این کار ممکن است خطرات جانی در بر داشته باشد اما به هر حال در نهایت با درخواست گاوس و وبر موافقت کردند. شاید جالب باشد بدانیم اولین جمله ای که با تلگراف  مخابره شد این بود: میشلمن می آید! (به آلمانی  “Michelmann kommt”) میشلمن فردی بود که در کار ساخت این تلگراف به گاوس کمک می کرد.  میشلمن در زمان ارسال این پیام شروع به حرکت به سمت رصدخانه کرد  و برخی می گویند که زمانی که پیام به رصدخانه رسید میشلمن شخصا به آنجا رسیده بود. این انتقال پیام ظاهرا بایستی چهار دقیقه و نیم به طول انجامیده باشد.  جزییات تلگراف گاوس-وبر در عین سادگی قدری هم پیچیده است و کار با آن هنوز نیازمند تمرین است. در این دستگاه تلگراف ،  علامت  “+” و “-” تعبیه شده در دستگاه بر اساس یک دستورالعمل قبلی هرکدام معرف یک حرف از حروف الفبا هستند. بعدها در سال ۱۸۳۶ این روش ابدعای گاوس و وبر توسعه و پیرفت فراوان یافت و اولین تلگرافی اختراع شد که می توانست پیام ها را روی کاغذ ثبت کند. این اختراع حیرت برانگیز یک انقلاب بزرگ در تاریخ پیام رسانی بشر بود و دولت های اروپایی با اشتیاق فراوان علاقمند به توسعه و تکمیل این پروژه بودند. روس ها اما علاقه ای به تلگراف نداشتند و زمانی که پل شیلینگ Paul Schilling فرستاده روس در مونیخ یک نمونه از اختراع زوئمرینگ را به لنینگراد برده بود به شدت با مخالفت تزار روسیه قرار گرفت. با این وجود تلگراف روز به روز در سراسر دنیا گسترش یافت و شرق و غرب جهان را به هم متصل نمود. پیام هایی که برای انتقال آنها روزها و هفته ها زمان لازم بود اینک به سادگی می توانست به فراسوی شهرها منقل شود. بنای یادبود این اختراع بزرگ که تحولی عظیم  و انقلابی در انتقال پیام در قالب کدهای الکتریکی ایجاد کرد امروز در شهر گوتینگن مورد بازدید بسیاری از گردشگران قرار می گیرد. نوشته های روی این بنای یادبود به ۲۵ زبان زنده دنیا از جمله فارسی نوشته شده است و می توان هنوز با آن کار کرد.

 

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست