اخبار ایران و جهان علوم شناختی

پرونده اموجی ها :علوم شناختی درباره‌ی شکلک‌های دنیای آنلاین چه می گوید؟

نوشته شده توسط محبوبه ملک مختاری

متن چت ها و پیام های کوتاه و بسیاری نوشته های فضای آنلاین ، از شکلک هایی پر شده است که قرار است حس و حال گوینده در حین بیان جمله را به طرف مقابل منتقل کند. رشد و کاربرد روزافزون این شکلک ها به حواشی فراوانی دامن زده و از جمله به دغدغه های دانشمندان علوم شناختی cognitive science  نیز افزوده است. چند روز پیش نیز علمنا پرونده ای در این رابطه منتشر کرد که در این لینک در دسترس است.  در ادامه ی یادداشت های این پرونده، مطالعه جدیدی را مورد بررسی قرار داده ایم که پژوهشگران بریتانیایی و استرالیایی اخیرا در ژورنال Trends in Cognitive Sciences منتشر کرده اند. بر اساس این مطالعه که متن اصلی آن در این لینک قابل دسترس است، بیش از ۹۰ درصد مردم در فضای آنلاین در متن‌ها و پیام‌های خود از شکلک استفاده می‌کنند.  از دید پژوهشگران، می‌توان از شکلک‌ها به عنوان ابزاری برای بررسی ارتباط مردم در روزگار دیجیتال استفاده کرد. شکلک‌ها (emojis and emoticons) به نگاره‌های کوچکی گفته می‌شود که بیشتر در ارتباطات نوشتاری، صفحات وب و شبکه‌های اجتماعی برای بیان یک حالت، مفهوم و یا پدیده مورد استفاده قرار می‌گیرد و در واقع تصاویر مفهومی و صورتک‌هایی هستند که در پیام‌های مجازی و تارنماهای ژاپنی استفاده می‌شده است و بعدا در سراسر جهان گسترش یافت. به‌کارگیری آن‌ها با فراگیر شدن گوشی‌های هوشمند و تبلت‌ها رواج بیشتری یافته است. بر پایه پژوهش‌های نخستین این اشکال گرافیکی می‌توانند به ارتباطات میان فرهنگی و درک شخصیت مقابل کمک کنند و بازگو کننده اطلاعاتی باشند که برای دانشمندان حوزه‌های زبان‌شناسی و حتی بازاریابی جالب توجه است. چند روانشناس از جمله لیندا کی Linda Kaye، استفانی مالون Stephanie Malone و هلن وال Helen Wall  در نوشتاری که ۱۷ ژانویه منتشر کردند، به بررسی شکلک‌ها همچون ابزار ارزشیابی ارتباط مردم با یکدیگر در عصر دیجیتال پرداختند. پژوهشگران باور دارند در تعاملات چهره به چهره سرنخ‌های کلامی و غیرکلامی مانند حالات چهره، زیروبمی صدا و تکان دادن دست به کمک درک معنای سخنان می ­آید. اما در ارتباطات غیر حضوری، شکلک‌ها نیز همچون ابزارهای دیداری برای روشن شدن و درک پیام‌ها به کار برده می‌شوند. لیندا کی می‌گوید: «ما از شکلک‌هایی مانند حالات چهره برای تقویت پیام‌های احساسی استفاده می‌کنیم. در این جور زمان‌ها چهره ما حالت ویژه‌ای دارد و شکلک‌ها همانند همان حالت چهره هستند.»
پژوهشگران هم‌چنین از داده‌های آنلاین برای آشکار ساختن رابطه میان برقراری ارتباط به کمک شکلک‌ها و شمول اجتماعی social inclusion استفاده می‌کنند. این اشکال ساده و نمایانگر احساسات واقعی، بسته به این‌که چگونه به کار گرفته شوند، می‌توانند بر برداشت دیگران از ما تاثیر بگذارند. به گفته کی: «مردم بر پایه شکلک‌هایی که استفاده می‌کنیم، درباره ما داوری می‌کنند و این داوری‌ها ناگزیر دقیق نیستند. باید به این موضوع آگاه باشیم که داوری دیگران در مورد ما، به زمان و مکان به‌کارگیری این شکلک‌ها بستگی دارد، برای نمونه به‌کارگیری یک شکلک خاص در پیامی به یک همکار یا در یک گروه خانوادگی.»
صرفا جوانان نیستند که از شکلک‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی و برنامه‌های پیام‌رسان پرکاربرد هستند، استفاده می­کنند. بر پایه پژوهشی که در سال ۲۰۱۴ در آمریکا بر روی هزار تن انجام شد، تنها ۵۴ درصد کاربران شکلک‌ها ۱۸ تا ۳۴ ساله بودند. برقراری ارتباط به یاری این چهره‌های خندان بیش از سن، به شخصیت مردم ارتباط دارد. کی می‌گوید: «چه‌بسا برخی ویژگی‌های شخصیتی مانند دل‌نشین بودن از دید دیگران به میزان به‌کارگیری شکلک‌ها ارتباط دارد.» برای سؤالاتی مانند این‌که شکلک‌ها تا چه اندازه احساسات را به تصویر می‌کشند، هم چنان پاسخی قطعی ارائه نشده است ولی امید می‌رود در آینده‌ای نزدیک که تب روانشناسی فضای سایبری بالا می‌گیرد، پژوهشگران دریابند که آیا شکلک‌ها فصل مشترک تعاملات میان فردی حضوری و تعاملات آنلاین هستند و چگونه سرشت هر انسان در رسانه‌های دیجیتال انعکاس پیدا می کند.

درباره نویسنده

محبوبه ملک مختاری

دیدگاه شما چیست