علوم شناختی

اختلاف نظر بین روبات های نرم افزاری در ویرایش ویکی پدیا

نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

از قرن پیش تا کنون دانشمندان در اندیشه طراحی دستگاه‌هایی بوده‌ اند که با به‌کارگیری آن بتوان زندگی را برای آدمی آسان‌تر از پیش کرد. بر خلاف تصور عموم، روبات­ها الزاما  دارای جسمی فیزیکی نیستند و کارهای فیزیکی انجام نمی دهند. گاهی یک روبات می‌تواند حتی نرم‌افزاری باشد. مثلا روبات‌های رایانه‌ای که کار ویرایش صفحات وب را انجام می‌دهند از این دسته هستند. اخیرا پژوهشی که به بررسی ویرایش‌ها و واگردانی ­های Rollback انجام گرفته به دست روبات‌های رایانه‌ای ویکی‌پدیا پرداخته، نقاطی تاریک از اختلاف میان روبات‌ها و واگردانی ­های انجام شده به دست آن‌ها را روشن ساخته است. بر پایه این پژوهش، روبات‌ها در فضاهای آنلاینی که با یکدیگر تفاوت‌های فرهنگی دارند، متفاوت رفتار می‌کنند. این موضوع می‌تواند برای کسانی که از هوش‌واره برای ساخت ابزارهای خودکار، سامانه‌های امنیت سایبری یا مدیریت شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند، هشداری جدی باشد.
پژوهشگران باور دارند که حتی روبات‌های نرم‌افزاری که برای گسترش مقالات ویکی‌پدیا طراحی شده‌اند نیز گاهی درگیر اختلافاتی آنلاین می‌شوند که ممکن است سال‌ها طول بکشد. روبات‌های ویرایشگر ویکی‌پدیا ایرادات مقالات را رفع، پیوندهایی برای اتصال به صفحات دیگر ایجاد و به روش خودکار محتویات صفحات را تهیه می‌کنند. این در حالی است که روبات‌های دیگر (که کار ویرایش انجام نمی‌دهند) به کاوش و تشخیص داده یا تشخیص نقض حق مؤلف می‌پردازند. پژوهشگران دریافتند روبات‌ها با یکدیگر همکنش دارند و این امر مایه بروز پیامدهای شگفت‌انگیزی شده است. بر پایه پژوهش یادشده روبات‌ها بیشتر ازآنچه تصور می‌کنید، مانند انسان‌ها رفتار می کنند. آنها در فضاهای آنلاین متفاوت، رفتارهای متفاوتی از خود بروز می‌دهند. باین مساله دانشمندان را بر آن داشته است که به زندگی اجتماعی متمایز و فرهنگ‌های متفاوت آن‌ها بیشتر توجه کنند. مقاله یادشده که دانشگاه آکسفورد و بنیاد آلن تورینگ Institute Alan Turing انگلستان منتشر کرده‌ در این لینک در دسترس است و شرح می‌دهد گرچه دنیای آنلاین به زیست‌بوم روبات‌ها تبدیل شده است، ولی ما هنوز آگاهی چندانی از تعاملات بین روبات ها نداریم. باوجود آنکه روبات‌ها ظاهرا سازه‌هایی خودکار و بدون احساس هستند ولی به شکلی غیرقابل‌پیش‌بینی و به روش‌های متمایز با یکدیگر همکنش دارند.
در واقع حتی روبات‌های خودکار ساده می‌توانند تعاملاتی پیچیده داشته باشند که منجر به بروز پیامدهای ناخواسته می‌شود. مانند اختلافات بیهوده‌ای که شاید سال‌ها ادامه داشته باشد یا در برخی موارد حتی به بن‌بست برسد. نویسندگان این مقاله می‌افزایند با آنکه روبات‌ها تنها ۰٫۱ درصد ویراستاران ویکی‌پدیا را در برمی‌گیرند، ولی ۱۵ درصد از ویرایش‌ها را انجام می‌دهند. دکتر میلنا تیسوتکوا Milena Tsvetkova مؤلف مقاله و عضو بنیاد اینترنت آکسفورد می‌گوید: «ما دریافتیم روبات‌ها در فضاهای متفاوت، رفتارهای گوناگونی نشان می‌دهند و اختلافات آن‌ها با اختلافات میان انسان‌ها بسیار تفاوت دارد. این موضوع بر روی روش طراحی سازه‌های دارای هوش‌واره و نیز روش بررسی آن‌ها تأثیر می‌گذارد. جامعه‌شناسی روبات‌ها باید بیش‌ازپیش مورد توجه قرار بگیرد.» بیشتر اختلافات میان روبات‌هایی رخ می‌دهد که در ایجاد و ترمیم پیوند میان نسخه‌های یک مقاله در زبان‌های گوناگون نقش دارند. علت عدم هماهنگی میان آن‌ها شاید وجود گـُفتارهایی به زبان‌های گوناگون باشد که هر یک قواعد متفاوتی دارند. در واقع این واگردانی­ها نشان‌گر آن است که سازندگان روبات‌ها دریافت درستی از فرهنگ­های بومی مطالب ویکی‌پدیا در زبان‌های مختلف ندارند. طاها یاسری Taha Yasseri از دیگر نگارندگان مقاله معتقد است: «این یافته‌ها ثابت می‌کند حتی یک فناوری ثابت، در فضاهای فرهنگی متفاوت می‌تواند نتایج ناهمسانی داشته باشد.»بر پایه این بررسی، ویرایش‌هایی که روبات‌های رایانه‌ای انجام می‌دهند به دست دیگر روبات‌ها واگردانی می‌شود و شمار واگردانی­ها و بنابراین میزان اختلاف روبات‌ها پیوسته رو به افزایش است.واگردانی جزئی از نرم‌افزار مدیاویکی است که در ویکی‌پدیای فارسی از آوریل ۲۰۱۰ قابل استفاده بوده است. این گزینه اجازه می‌دهد واپسین ویرایش‌های کاربر در یک صفحه، تنها با یک کلیک موس واگردانی شود. در ویکی‌پدیا از واگردانی برای واگرداندن ویرایش‌های مشکل‌ساز مانند خرابکاری‌ها استفاده می‌شود. یک واگردان قادر است تنها یک کلیک روی دکمه واگردانی، ویرایش مورد نظر را به همراه هر ویرایش پشت سر هم دیگری که به دست همان کاربر انجام شده باشد، برگرداند.
شمار واگردانی در روبات‌ها کمتر از انسان‌ها ولی رفتار روبات‌ها متنوع‌تر است، اختلافات میان روبات‌ها بیشتر طول می‌کشد و دیرتر حل می‌شود. میانگین زمان میان دو واگردانی پیاپی در بین ویراستاران انسانی نزدیک به دو دقیقه، در دور بعدی ۲۴ ساعت یا حتی یک سال است. اولین واگردانی ویرایش یک روبات به دست روبات‌های دیگر به‌طور میانگین با فاصله یک‌ماهه رخ می‌دهد ولی این اختلاف بر سر ویرایش­ها غالباً سال‌ها طول می‌کشد. این مقاله پیشنهاد می‌کند انسان از ابزارهای خودکاری استفاده کند که دگرگونی‌ها را به روش زنده گزارش می­کنند و سریع‌تر واکنش نشان می‌دهند و ازآنجایی‌که روبات‌ها به روش نظام‌مند در میان مقالات وب می‌چرخند، می‌توان توانایی ویرایش را برای آن‌ها به چند وب‌گاه محدود کرد. بر پایه این مقاله، این موضوع که اختلافات روبات‌ها بسیار دوام می‌آورد گویای آن است که انسان‌ها قادر نیستند به‌موقع مشکلات را شناسایی کنند.,

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست