فضا و نجوم

چرچیل و مساله حیات فرازمینی

نوشته شده توسط عرفان کسرایی

روز گذشته ناسا خبر کشف سیارات فراخورشیدی جدید را اعلام کرد.  این سیاره‌ها برای نخستین بار توسط تلکسوپ‌ فضایی اسپیتزر،  سازمان فضایی آمریکا، رصد شده اند و به گرد ستاره ای با نام تراپیست ۱ (Trappist-1) می‌چرخند. این بار صحبت از منظومه کوچکی است که در فاصله ۴۰ سال نوری زمین واقع شده است. بر اساس این خبر سه سیاره از هفت سیاره‌ کشف شده در کمربند حیات ستاره خود قرار دارند. خبر این اکتشاف جدید بی ارتباط با مقاله ای نیست که اخیرا درباره سیارات فراخورشیدی در نیچر منتشر شد. ماریو لیویو Mario Livio هفته گذشته مقاله جالبی در نیچر منتشر کرد که با بررسی یادداشتی مربوط به سال ۱۹۳۹ منسوب به چرچیل  نشان می دهد که این سیاستمدار مشهور چه تفکراتی درباره سیارات فراخورشیدی و بیگانگان فضایی داشته است.  بر اساس این اسناد ، چرچیل در حدود ۷۵ سال پیش، حیات فرازمینی را ممکن می دانسته است و سالها پیش از اینکه اولین سیارات فراخورشیدی کشف شوند (کشف اولین سیارات فراخورشیدی رسما در سال ۱۹۹۰ اعلام شد) بر این عقیده بوده که گروهی از سیارات فراخوشیدی وجود دارند که در ناحیه کمربند حیات ستاره خود قرار گرفته اند. این یادداشت منتشر شده از چرچیل نشان می دهد که از دید او وجود حیات فرازمینی کاملا محتمل بوده است.
چرچیل پیش از هر چیز به عنوان یک سیاستمدار تاثیرگذار در کشاکش جنگ جهانی دوم شاخته می شود. اما بد نیست بدانیم که او به شدت به علم و پژوهش های علمی علاقمند بوده است. او مدام با فیزیکدانان و ستاره شناسان و مهندسان دیدار می کرد و اولین نخست وزیری در بریتانیا بود که یک مشاور علمی را برای دفتر نخست وزیری استخدام کرد. ماریو لیویو نویسنده مقاله در نیچر می نویسد: با توجه به اینکه حتی در زمانه ما بسیاری از سیاستمداران علاقه ای به علم ندارند و نمی خواهند چیزی در این باره بشنوند . یادداشتی از چرچیل که به دست ماریو لیویو رسیده وی را نیز شگفت زده کرده است. این متن ۱۱ صفحه ای با عنوان (آیا ما در کیهان تنها هستیم) یادداشتی است که تاکنون منتشر نشده بوده و چرچیل در آن دیدگاه خود درباره وجود حیات فرازمینی بیان کرده است. از دید چرچیل هم وجود سیارات فراخورشیدی ممکن است و هم وجود گونه ها و اشکال دیگری از حیات در کیهان.
به گفته ماریو لیویو نحوه استدلال و ایده های چرچیل به نوعی نزدیک به نظریات و ایده های آستروبیولوژی (اخترزیست شناسی) مدرن است. از دید چرچیل با در نظر گرفتن ابعاد بی کران کیهان بسیار بعید است که انسان تنها گونه حیات در جهان باشد. از دید چرچیل گونه های حیاتی شناخته شده برای ما همه وابسته به آب هستند و در ادامه اینطور استنتاج می کند که حیات در یک بازه مشخص دمایی می تواند امکان وجود داشته باشد. تعریفی که چرچیل از ناحیه زیست پذیر طرح می کند بسیار شبیه به درکی است که ما امروز از سیارات فراخورشیدی با قابلیت سکونت داریم. او می نویسد که در منظومه شمسی تنها مریخ و ونوس پتانسیل این را دارند که به عنوان سیاراتی احتمالی برای زندگی موجودات فرازمینی در نظر گرفته شوند. سایر سیارات به گفته چرچیل یا بسیار سرد و یا بسیار داغ هستند و ماه نیز به دلیل نیروی جاذبه کم اتمسفر مناسب برای حیات را دارا نیست. آنچه چرچیل نوشته باز می گردد به ۳۰ سال قبل از آن که انسان بتواند فضاپیمایی به ماه بفرستد و تصاویر ماه به زمین مخابره شوند. او در ادامه گمانه زنی های خود در خصوص احتمال وجود سامانه های سیاره ای به دور ستارگان دیگر را طرح می کند و می گوید “ما می دانیم که میلیونها سیستم ستاره دوتایی در کیهان وجود دارد. اگر شکل گیری چنین چیزی در کیهان ممکن بوده چرا وجود سامانه های سیاره ای نباید ممکن باشد؟ من تا این حد گستاخ نیستم که تصور کنم خورشید تنها مجموعه با سامانه سیاره ای در کیهان است. ” از دید چرچیل ، وجود ستاره هایی در کیهان که سیاراتی زیست پذیر در آنها وحود داشته باشد کاملا محتمل است. همچنین کاملا ممکن است که برخی از این سیارات به قدری کافی مستعد داشتن اتمسفر و آب باشند  و در فاصله ای مناسب از ستاره خود قرار گرفته باشند تا دمای مناسب برای حیات بر آنها حاکم باشد. چرچیل در پایان این یادداشت ۱۱ صفحه ای بیان می دارد که به سختی می توان تصور کرد که ما انسان ها به لحاظ بدنی و ذهنی، عالی ترین فرم ممکن برای حیات در پهنه بی کران کیهان باشیم.
اگرچه صحبت از حیات فرازمینی هنوز خیلی زود است و یافتن سیارات فراخورشیدی به معنای یافتن حیات فرازمینی نیست. گزارش های منتشر شده از مشاهده اشیاء ناشناخته فضایی به قدری ناقص و پراکنده اند که رد یا تایید آنها با اطلاعات موجود ممکن نیست. بررسی های دقیق تر درباره مشاهده یوفو ها نشان می دهد که بسیاری از روایت های انتشار یافته از رویت اشیاء ناشناخته فضایی، جعلی و ساختگی هستند. طبق آمارها بیشترین تعداد گزارش رویت اشیای ناشناخته فضایی در سال ۱۹۹۶  به ثبت رسیده است. یعنی دقیقا در سال موفقیت بزرگ سریال تلویزیونی علمی تخیلی ” X-Files” . به بیان دیگر می توان اینطور نتیجه گرفت که فضای عمومی و جو روانی مشاهده اشیاء ناشناخته فضایی به نوعی تحت تاثیر این سریال قرار گرفته بود. البته علاقمندان به یوفوها و حیات فرازمینی، پرونده یوفوها UFO و ارتباط آن با وینستون چرچیل Winston Churchill نخست وزیر بریتانیا در زمان جنگ جهانی دوم  را با اشتیاق فراوان دنبال می کنند. حتی پیش از این مطالب زیادی درباره اینکه چرچیل از وزیر امور خارجه خود اطلاعاتی را درباره UFO ها و بیگانگان فضایی خواسته بود نیز منتشر شده است.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک ، منطق ریاضی و مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ علم (تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم)

دیدگاه شما چیست