علوم شناختی

انزوای اجتماعی و بازی در دنیای واقعیت مجازی

نوشته شده توسط محبوبه ملک مختاری

پیشرفت فناوری همه چیز را تغییر داده است. سبک زندگی انسان از معاملات تجاری گرفته تا حمل و نقل و سیاست و حتی بازی. فناوری های نوین با سرعت حیرت آوری پیشرفت می کنند و همه مفاهیم بشری از جمله مفهوم بازی نیز در سالهای اخیر دستخوش تغییر شده است. امروز کمتر کودکی به سراغ بازی‌های آیینی و بومی رفته و یا برای گذراندن زمان خود با دوستان در محله‌ها و پارک‌ها بازی می‌کند. هر روز بر محبوبیت بازی‌های واقعیت مجازی و شبکه‌های اجتماعی افزوده می‌شود. از اینها  گذشته افزایش شمار مزاحمت های سایبری یا همان زورگیری مجازی یکی از تبعات اجتناب ناپذیر این پدیده نوظهور است. با این‌وجود تعداد پژوهش‌های علمی درباره تاثیر محرومیت اجتماعی در جهان دیجیتال بر رفتار اجتماعی در زندگی واقعی چندان زیاد نیست. در روزهایی که گذشت آنا فلنوفر Anna Felnhofer و اوسوالد کوتگاسنر Oswald Kothgassner در قالب یک پژوهش که به‌تازگی منتشر شده و در این لینک قابل دسترس است نشان دادند که اخراج شدن از یک گروه مجازی چه تاثیر منفی بر گرایش به فاصله اجتماعی فرد در دنیای واقعی دارد.  این آزمایش با به‌کارگیری بازی Cyberball Paradigm انجام شده است و طی آن توپی مجازی توسط شرکت‌کنندگان دست به دست می شود و سپس افراد شرکت کننده در بازی بدون دلیل حذف می‌شوند. مطالعات قبلی نشان می داد  که تحقیر و محرومیت در فضای مجازی به‌اندازه زندگی واقعی، مایه برانگیختن احساسات و واکنش‌های جسمی می‌شود. واقعیت مجازی یک فناوری نوین است که به کاربر توانایی می‌دهد تا با یک محیط شبیه‌سازی‌شده رایانه‌ای تعامل داشته باشد. بیشتر محیط‌های واقعیت مجازی ،تجهیزاتی برای تعامل تصویری انسان با رایانه هستند ولی تعدادی از این شبیه سازی های واقعیت مجازی پا را از این هم فراتر گذاشته و  حتی دارای حسگرهایی صوتی یا لمسی برای تعامل با کاربر نیز هستند.
پژوهش جدید بار دیگر به کمک بازی Cyberball Paradigm و با به‌کارگیری عینک‌های واقعیت مجازی جهت شبیه‌سازی بازی بر روی ۴۵ فرد بالغ انجام شد. بر پایه این پژوهش، محرومیت اجتماعی چهار نیاز اجتماعی بنیادی را که در تکامل ما ریشه دارند تهدید می‌کند: نظارت اجتماعی، حس تعلق، عزت نفس و حضور در اجتماع. این تهدید به زندگی واقعی نیز منتقل می‌شود زیرا احساسات در هر دو بستر یکسان هستند. ازاین‌رو این احتمال وجود دارد که کسی که با مزاحمت سایبری (زورگیری مجازی) یا محرومیت و اخراج در دنیای مجازی روبرو شده ناگهان در زندگی واقعی کناره‌گیر و کنش پذیر شود و اعتمادبه‌نفس خود را از دست بدهد. حتی ممکن است که فرد در پایان مواجهه با مزاحمت سایبری دچار افسردگی یا دلهره پس از بحران شود. هم‌چنین بر اساس یافته های این پژوهش، کسانی که در واقعیت مجازی اخراج شده بودند، گرایش به کمک به دیگران را در واقعیت از دست دادند یا برای همکاری در تعاملات اجتماعی به زمان بیشتری نیاز داشتند. به گفته فلنوفر و کوتگاسنر «این مسئله دور باطلی ایجاد می‌کند زیرا رفتار یادشده مانع برقراری ارتباط با گروه‌های اجتماعی دیگر و در پایان منجر به ایجاد مشکلات اجتماعی یا هیجانی و حتی ناهنجاری‌های روان‌شناختی می‌شود.»بر پایه این پژوهش، آموزش مهارت­های مربوط به جهان مجازی، برای کودکان، افراد بالغ و نیز پدرومادر و آموزگاران ضروری است. کوتگاسنر بر این باور است: «شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های رایانه‌ای به‌خودی‌خود چیز بدی نیستند و نمی‌توان مانع ورود جوانان به دنیای مجازی شد، ولی همان خطراتی که برای نمونه در راه مدرسه وجود دارد، در آنجا هم هست.» این موضوع باید از پیش بررسی و جدی گرفته شود. همه افراد این تأثیرات اجتماعی را دریافت می‌کنند، مسئله تنها این است که شما در دنیای مجازی چه قدر زمان صرف می‌کنید و میزان مشارکت شما در آن چه اندازه است. «برخی افراد پس از پنج دقیقه این تأثیرات را متوجه می‌شوند و برخی به پنج ساعت زمان نیاز دارند.» البته تاثیر واقعیت مجازی همیشه منفی نیست، روی دیگر این سکه این است که کامیابی در دنیای مجازی نیز در زندگی واقعی بازتابیده می‌شود و می‌تواند منجر به افزایش اعتمادبه‌نفس شود.

درباره نویسنده

محبوبه ملک مختاری

دیدگاه شما چیست