فضا و نجوم

غبار ذرات کیهانی بر پشت بام منازل

نوشته شده توسط محبوبه ملک مختاری

ماه گذشته مقاله‌ای به قلم متیو گنگ Matthew J. Genge در مجله زمین­ شناسی (Geology) منتشر شد که خبر از کشف تعداد قابل ملاحظه‌ای (۵۰۰) ریز شهاب سنگ بزرگ (بزرگ‌تر از ۱۰۰ نانومتر) از پشت بام‌های مناطق شهری می‌داد.  ریزشهاب سنگ هایی که نیوساینتیست (New Scientist)  از آنها با عنوان «ذرات غبار کیهانی» یاد می کند. این نمونه از ریز شهاب سنگ ها در  آغاز از سقف‌های شیروانی در نروژ جمع آوری شده بودند اما مطالعه جدید نشان می دهد که بر خلاف تصور رایج، ریزشهاب سنگ‌ها در محیط‌های شهری هم وجود دارند. این بدان معناست که غبار اشیای کیهانی تخریب شده را می‌توان در میان برگ‌های پاییزی، ته مانده سیگار و غبار روی ترمز و حتی بر روی پنجره اتاق خوابتان بیابید. مدل‌های تکامل مداری غباری که به زمین می‌رسد نشان می‌دهد اکثر ذرات غبار متعلق به خانواده‌های سیارک‌های کورونیس، تمیس و وریتاس هستند. این خانواده‌ها طی خرد شدن شدید سیارک‌های والد ایجاد شده‌اند و با غباری که در اثر برخورد اعضای خانواده ایجاد شده و از کهکشان راه شیری به زمین رسیده است، ارتباط دارند.

CkcH_SkWgAA28O_

تصویری از میز کار Matthew Genge در جریان این پژوهش که در حساب توییتر وی منتشر شده است.

البته امکان نمونه برداری از مناطق شهری و کشف ریزشهاب سنگ­ها موضوع تازه ای نیست، قسمت جالب توجه خبر آنجاست که این غبارها احتمالاً ظرف شش سال گذشته به زمین رسیده‌اند اما به شکل محسوسی اندازه متوسط آن‌ها بیش از اندازه متوسط ریزشهاب سنگ‌هایی است که اخیراً ثبت شده‌اند و مربوط به بازه‌ای ۸۰۰ هزار ساله هستند. در واقع از تغییر اندازه و شکل این ذرات می‌توان به توعی تغییرات عظیم کیهانی پی برد. تفاوت اندازه این ذرات شاید به سبب تغییر مدار سیاره‌هایی مانند زمین و مریخ طی میلیون‌ها سال باشد. ذرات غباری که از سیارک کورونیس ایجاد شده و اخیراً کشف شده نشان می‌دهد سیارک‌های کورونیس شامل مواد کاندریت مانند هستند و همچنین دگردیسی گرمایی را تجربه کرده‌اند. احتمالاً غبار کربن دار کاندریت مانند مربوط به سیارک‌های تمیس و وریتاس باشد. هدف از این تحقیق شناسایی ویژگی‌های اساسی مواد تشکیل دهنده این خانواده‌های سیارک‌ها و تعیین میزان و سبک دگردیسی آبی، گرمایی و ضربه‌ای به کمک تعیین ویژگی‌های معدنی، بافت و ترکیب ریزشهاب سنگ‌ها و شهاب سنگ‌هاست. به گفته گنگGenge «اهمیت مقاله در آن است که برای بررسی غبار کیهانی جمع آوری شده از صخره‌های باستانی جهت بازسازی پیشینه منظومه شمسی باید ابتدا متوجه شویم که چگونه این غبار در اثر کشش مستمر سیاره‌ها تغییر کرده است.» به عبارت دیگر چیزی در رابطه با غبار کیهانی در حال تغییر است و شواهد این تغییر به‌تدریج بر روی پشت بام‌ها و پیاده رو پدیدار می‌شود و بر روی شیروانی‌ها و حیاط خانه ها می‌نشیند.

درباره نویسنده

محبوبه ملک مختاری

دیدگاه شما چیست