اخبار

آخرین شانس کاوشگر ژاپنی برای بازگشت به مدار زهره

نوشته شده توسط مریم فخیمی

مدارگرد اقلیم زهره موسوم آکاتسوکی برای بازگشت به مدار زهره دومین و آخرین شانس خود را امتحان می‌کند. این مدارگرد ژاپنی در سال ۲۰۱۰ نتوانست به مدار زهره برسد و طی یک ماه آینده فرصت دیگری برای قرارگرفتن در مدار این سیاره دارد. این فضاپیما از آن زمان تاکنون در مداری به دور خورشید می‌چرخید و منتظر شانس دوبارهای برای بازگشت به مدار ناهید بود.
مهندسان ماموریت آکاتسوکی در ماه آینده فرصت جدید اما دشواری را برای بازیابی ماموریت از دست رفته خود به مدار زهره دارند. به گفته تاکاشی مورا دانشمند این ماموریت، آخرین فرصت مانور این کاوشگر برای قرارگیری در مدار زهره از ۱۱ اکتبر آغاز و تا ۷ دسامبر ادامه دارد. او می‌گوید تمامی ابزارها و سامانه‌های کاوشگر آکاتسوکی آماده این رویارویی هستند.

عملیاتی دشوار برای بازیابی آکاتسوکی
این کاوشگر قرار بود در دسامبر سال ۲۰۱۰ در اطراف سیاره زهره گردش کند، اما موتور اصلی آن حین احتراق در زمان تزریق به مدار از کار افتاد. موتور اصلی کاوشگر برای اعمال نیروی ۵۰ کیلوگرمی طراحی شده بود، اما این موتور پنج سال پیش از کار افتاد. نیروی پیشرانش این موتور می‌توانست طی ۳ الی ۱۲ دقیقه کاوشگر را در مدار زهره قرار دهد. مهندسین معتقدند تشکیل نمک در شیر یک طرفه سامانه پیشرانش مانع از جریان یافتن سوخت به درون موتور اصلی و از کار افتادن این موتور شده است.
اکنون مقامات آژانس اکتشافات فضایی ژاپن روز هفتم دسامبر /۱۶ آذر را برای انجام دوباره این ماموریت تعیین کرده‌اند. این فضاپیما توسط یک احتراق ۲۰ دقیقه‌ای در دومین سامانه پیشرانشی خود در ارتفاع ۵۴۱ کیلومتری سطح زهره قرار خواهد گرفت. چهار رانشگر از ۸ رانشگر تنظیم موقعیت آکاتسوکی با احتراق ۲۰ دقیقه و ۳۰ ثانیه‌ای، کاوشگر را در مدار بیضوی قرار خواهند داد.
تیم زمینی آکاتسوکی با تخلیه ۶۵ کیلوگرم از سوخت غیرضروری این فضاپیما و کاهش وزن آن، قرارگیری کاوشگر در مدار زهره توسط نیروی محرکه ثانویه را آسان‌تر کردند. نیروی محرکه ثانویه برای احتراق به اکسید کننده قوی نیاز ندارد.
رانشگرهای کوچک آکاتسوکی فقط ۲/۲ کیلوگرم نیرو تولید می‌کنند. حتی با چهار راکت موتور ثانویه هم نمی‌توان کاوشگر را در مدار اصلی که پیش از این پیش‌بینی شده بود، قرار دهد. به همین علت ماهواره در مدار بالاتر قرار خواهد گرفت و تغییراتی در نحوه انجام و اهداف ماموریت داده خواهد شد. اگر این مانور انجام شود، آکاتسوکی در مداری بسیار بیضوی قرار خواهد گرفت که هر هشت الی ۹ روز یکبار دور ناهید گردش می‌کند. اگرچه نقشه اولیه این ماموریت بر اساس یک دوره مداری ۳۰ ساعته بوده است.

آکاتسوکی در زهره به دنبال چیست؟
طبق گفته‌های مورا، سه دوربین از پنج دوربین این کاوشگر به تازگی روشن شده‌اند و به نظر می‌رسد دوربین‌ها سالم هستند. دو دوربین دیگر زمانی که کاوشگر در مدار زهره قرار گیرد فعال خواهند شد. طبق اظهارات مورا، محققان یک به روزرسانی نرم‌افزاری در رایانه مرکزی آکاتسوکی انجام داده‌اند که به کمک آن کاوشگر می‌تواند از مدار بالاتر سیاره زهره را بهتر مورد بررسی قرار دهد.

۲
دو روز بعد از شکست ماموریت در خرداد ۱۳۸۹، دانشمندان تصاویری از سیاره زهره در سه طول موج مرئی، مادون قرمز و ماورابنفش ثبت کردند. در تصاویر مادون قرمز و ماورابنفش زهره به شکل هلالی باریک دیده می شود.

ماموریت آکاتسوکی که مدارگرد اقلیم زهره نیز نامیده می‌شود، به مدت ۲ سال در مدار زهره گردش خواهد کرد. این کاوشگر با استفاده از ابزارهای مختلف به بررسی جو ناهید پرداخته و داده‌هایی در مورد ابرها، الگوهای چرخش ابرها و سایر ویژگی‌های سیاره جمع ‌آوری خواهد کرد.
این ماموریت توسط ۵ دوربین خود به بررسی وضعیت آب و هوای زهره خواهد پرداخت. ترسیم نمودار توزیع بخار آب و کربن مونوکسید و تهیه نقشه‌ای از سطح سیاره با هدف یافتن آتشفشان‌های فعال از دیگر اهداف این ماموریت است.
دوربین تصویربرداری مادون قرمز مدارگرد می‌تواند از میان ابرهای ضخیم تصاویری از سطح این سیاره ثبت کند. دوربین تصویر‌برداری مادون قرمز در محدوده امواج بلند – مادون قرمز حرارتی- و دوربین ماورابنفش، الگوهای چرخش ابرها در بخش فوقانی جوّ زهره را بررسی خواهند کرد.
دوربین ماورابنفش همچنین به دنبال ردیابی دی اکسید گوگرد که نوعی پیش ساختار در ابرهای زهره است، خواهد بود. محققان همچنین به دنبال اندازه گیری پراکندگی امواج رادیویی در جوّ این سیاره هستند. با ترکیب اطلاعات دریافتی از آکاتسوکی می‌توان مدل سه بعدی ساختار اتمسفر و ابرهای زهره را ترسیم کرد. دانشمندان انتظار دارند که یافتههای کاوشگر آکاتسوکی از سیاره زهره به پیش بینی آب و هوای غیرعادی زمین کمک کند.

توضیح تصویر اصلی این مطلب: تصویر تخیلی از مدارگرد آکاتسوکی. آکاتوسکی در زبان ژاپنی به معنای “سپیده دم” است. این کاوشگر ۳۰۰ میلیون دلاری در صورتی که در مدار زهره قرار بگیرد، تنها فضاپیمای کاوشی این سیاره خواهد بود.

درباره نویسنده

مریم فخیمی

دیدگاه شما چیست