آخرین اخبار

نشست ترویج علم و نسل آینده

نوشته شده توسط رضا ماه منظر

این نشست که با محوریت ترویج علم و نسل آینده در تاریخ عصر یکشنبه، ۱۷ آبان در سالن اجتماعات برج میلاد برگزار شد، با حضور آقایان دکتر عشایری، دکتر اسلامی، خانم دکتر انصاری و دو تن از دانش‌آموزان همراه بود.
در این برنامه که در اصل به صورت نشستی با شرکت متخصصین علوم تربیتی و ارتباطی در کنار عموم مردم بود، به بررسی مسائل مرتبط با موانع ترویج علم در ایران پرداخته شد.
در ابتدا خانم دکتر انصاری مقدمه‌ای در رابطه با هویت ایرانی و علم بومی مطرح و سپس به زمینه‌های فرهنگی آموزش آن به نسل‌های آینده اشاره و مواردی را بیان نمود.
در ادامه عشایری به بیان مفهوم علم و شبه‌علم و علم دروغین پرداخته و با ذکر مثال‌هایی آن‌ها را تبیین نمود. عشایری اشاراتی هم به نبود تاریخ‌نگاری علمی قوی در ایران و تفاوت آن در اروپا و امریکا داشت.به اعتقاد وی علم می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد فرهنگ باشد اما فرهنگ به تنهایی نمی‌تواند بستری برای تولید علم گردد.
سپس آقای دکتر اسلامی پس از معرفی خود و زمینه‌های فعالیتش در چند اپراتور مهم کشور ادامه داد: دانشگاه‌ها دانش طراحی را نمی‌آموزند بلکه رونویسی از کشورهای دارای علم را تدریس می‌نمایند. به اعتقاد وی رابطه میان نیازمندی‌ها و اولویت‌های علمی به خوبی مشخص نشده است و همین می‌تواند دلیلی بر آن باشد که مخاطبین علمی در ایران به نسبت جمعیت فعلی، دچار کاهش شده‌اند. اسلامی افزود: در بازار ایران، هنگام اجرای فعالیت درامد زایی، فرد کارآفرین، نیاز مبنا و ساختار علمی مورد نیاز خود را باید به کجا معرفی نماید؟ گسترش شرکت‌های خصوصی در عرصه‌ی تجارت نهایتاً می‌تواند منجر به از دست رفتن علم سازی در کشور شود. کاربردهای امروزی علم را چه‌طور باید به تولیدات وارد نمود؟
انصاری ادامه داد:هر ملتی وابسته به جغرافیا و تاریخ است. اینکه چرا کشور ما علی‌رغم موقعیت بارز جغرافیایی و فرهنگی در حال حاضر علم دوستی کمی را در خود پرورش داده سؤال ماست. نسل جدید خوشبختانه بسیار علم‌دوست‌تر از گذشتگان است و باید دریافت‌های فرهنگی و تربیتی سازنده را که در علم و سپس در عمل نمو پیدا می‌کند به آنان به زیباترین شکل عرضه نماییم. اما چگونه و از کجا؟
وی در جواب به این سؤال خود، پس از نظرخواهی از حضار چنین پاسخ داد: خانواده، تشکل‌های محلی و سمن‌ها (سازمان‌های مردم‌نهاد)، رسانه‌های جمعی، محیط‌های آموزشی و کتب اصلی‌ترین عوامل در عرضه‌ی یافته‌های فرهنگی و علمی هستند. از دیدگاه وی در مدارس، فرهنگ نگارش مشکل دارد و جامعه‌ی ایران به مرور مبدل به جامعه‌ای شنونده شده و نه نویسنده. اگر سمن‌ها در ۳۰ سال اخیر دستاوردهای علمی و فرهنگی را به طور جد ثبت می‌نمودند، هم‌اکنون ما از لحاظ علمی وضعیت مطلوب‌تری داشتیم.
سپس دکتر عشایری ادامه داد: به دلیل وقایع مختلف تاریخی در کشور، بخصوص در چند قرن اخیر، تفاوت تفکرهای رویکردی به علم بسیار است. فرهنگ ایرانی حالت شفاهی دارد و ما باید با نوشتن خود را تاریخی نماییم. وی چنین افزود که متاسفانه نگرش مدیریتی ما تا حدود زیادی اندیشه ستیز است که به عوامل بسیار زیادی بازمی‌گردد.
سپس از دو نفر از دانش‌آموزان دختر و پسر کلاس‌های ۷ و ۹ دعوت شدند تا به سؤالاتی پاسخ دهند. سؤال اول چنین بود: علمی را که در مدرسه یاد می‌گیرید چه کاربردی در زندگی شما داشته است؟
دو دانش‌آموز میهمان جواب‌های خود را ارائه نموده و در رابطه با این پاسخ‌ها بحث مفصلی از جانب کارشناسان برنامه و همچنین میهمانان ارائه گردید.
در ادامه دکتر عشایری در رابطه با جنبه‌های مختلف تحقیق و علاقه‌مندی به آن توضیحاتی ارائه نمود و با ذکر مثال‌هایی آن را بسط داد. همچنین با اشاره به کتاب‌هایی که در انجمن ترویج علم در دسترس عموم قرارگرفته، بر غیردانشگاهی بودن و عامه‌پسند بودن، کاربردی و قابل‌فهم بودن آن تأکید نمود. وی ضمن بررسی آثار اخیر ناشران برای فضاهای غیردانشگاهی، تغییرات جدید در عرصه علمی کشور را بسیار مفید قلمداد کرد.
سپس دانش آموزان مهمان، پاسخ گوی سؤال دیگری شدند: به نظر شما نرم‌افزارها و فناوری اطلاعات چه کمکی به اشتیاق شما برای مطالعه می‌نماید؟ که پس از طرح این سؤال نیز حضار و کارشناسان هر یک پاسخ دانش‌آموزان را به نقد و بررسی گذاشتند.
آقای دکتر اسلامی در ادامه افزود که در کشورهای سوئیس و انگلستان قانونی وضع‌شده که کودکان زیر ۱۶ سال حق استفاده از گوشی‌های هوشمند را ندارند و این مطلب را مثالی برای این مفهوم دانست که افراد باید در استفاده از فناوری اطلاعات قدرتمند و شایسته شوند.
دکتر عشایری نیز پس از صحبت پیرامون پاسخ دانش‌آموزان، مطالبی در رابطه با IQ و EQ بیان نمود و ابراز داشت که سطح EQ (هوش هیجانی) در ایران بسیار نزول داشته و این خطر برای جوانان آینده در زمینه‌ی انتقال بحث مطالعه شده و در نتیجه ترویج علم بسیار حائز اهمیت است. وی همچنین تأثیر فرهنگ مطالعه‌‌ی بدون هدف را خطرناک توصیف و در زمینه‌ی فرهنگ‌سازی در رابطه با آلودگی ذهن توسط مطالب نادرست و ناکارآمد هشدار داد.
سپس خانم دکتر انصاری تفاوت‌های میان علم خرد و علم کلان را مطرح کرد. وی در ادامه با ذکر مثال‌هایی از گروه‌های فعال در این زمینه، به نقش مثبت گروه‌های مجازی در تبادل علم خرد (در صورت صحت) در زمینه‌ی فرهنگی و آگاه‌سازی عموم مردم اشاره کرد. سپس تفکر ترس از فنّاوری را مورد نقد قرار داده و تأکید نمود که باید فناوری را بپذیریم و از آن به درستی بهره ببریم.
در انتهای برنامه سرکار خانم قدیمی، مدیر انجمن ترویج علم ایران ضمن تشکر از حضور مدعوین، خاطرنشان کرد که امسال برای اولین بار در تقویم ملی کشور روزی با نام ترویج علم برای نسل‌های آینده نام‌گذاری شده و این دست برنامه‌ها را نقطه شروع بحث‌های بزرگ‌تر برشمرد. در انتهای برنامه ضمن تقدیر از کارشناسان و دو دانش‌آموز حضور یافته در برنامه، نوید تکرار این دست برنامه‌ها در سال‌های بعد نیز داده شد.

درباره نویسنده

رضا ماه منظر

دیدگاه شما چیست