اخبار اخبار ایران و جهان

کشف اژدهایی که یک سر و شش دم دارد

نوشته شده توسط محیا فراهانی

یک مارمولک آرژانتینی رکورد جدیدی را درباره رشد دوباره دم ثبت کرد: بعد از وارد آمدن آسیب به دم این مارمولک، ۶ دم جدید رشد پیدا کرده است. این مارمولک یابندگانش را بسیار متعجب کرد، چراکه تا به حال مارمولکی با بیش از سه دم ندیده بودند و این اولین مورد دم ۶ شاخه است که تا به حال گزارش شده است.
پیدا کردن گزارش‌های علمی درباره مارمولک هایی با دو یا حتی سه دم کار سختی نیست. ولی هیچ اطلاعاتی از قبل راجع به چنین مواردی موجود نیست.
این مارمولک جراحت بزرگی در سرار دمش داشت. اما واضح بود جراحت به اندازه ای نبوده تا دم به طور کامل جدا شود و فقط به قدری عمیق بوده که چند نقطه را در ستون مهره های جانور برای رشد دوباره دم تحریک کند.
بسیاری از مارمولک ها می توانند بعد از آسیب یا بعد ازینکه به عنوان مکانیسمی دفاعی برای فرار از شکارچیان دم خودشان را انداختند آن را بازیابی کنند. بعد از تهدید، دم می تواند به صورت خود به خود از نقطه‌هایی در ستون مهره ها جدا شود. خونریزی به سرعت بند می آید، دم سریعا شروع به التیام می کند و پدیده بازتولید دم آغاز می شود.در برخی موارد دم میشکند ولی جدا نمی شود که باعث می شود دم احیا شده دو یا سه سر داشته باشد.
همانطور که گفته شد بسیاری از مارمولک ها می توانند به عنوان یک مکانیسم دفاعی قسمتی از دم خود را بیاندازند و بعدا آن را بازیابی کنند. این پدیده می تواند در بسیاری از مارمولک ها بارها و بارها رخ دهد. هنگامی که این خزندگان در حال فرار از شکارچی هستند و شکارچی دم آن ها را می گیرد، می توانند دم خود را قطع کنند. دم یا در دهان شکارچی باقی می ماند یا روی زمین می افند. زمانی که شکارچی سرگرم دمیست که هنوز هم درحال تکان خوردن است، خزنده فرصت فرار پیدا می کند.
پوست، عضلات، عصب و عروق خونی در هر ناحیه ای از دم می تواند از آن جدا شود. هنگامی که دم جدید می روید، این بافت ها سر جای خود باز نمیگردند و به جای ستون مهره ای قطعه قطعه، لوله غضروفی و مخروطی شکلی تشکیل می شود که حاوی نخاع است و اطراف آن را ماهیچه ها پوشانده است. در آخر نیز نخاع با لوله ای از جنس بافت پوششی جایگزین می شود که هیچ عصبدهی نیز ندارد. در این راستا دانشمندان دسته ای از ژن ها را در مارمولک یافته اند که رشد دوباره اندام ها را تسهیل می کند.

مارمولک شش دم

با اینکه از دست دادن دم و بازیابی آن می تواند جان جانور را نجات دهد، قیمت گزافی نیز می تواند برای آن داشته باشد. این پدیده انرژی زیادی مصرف می کند و حتی ممکن است به پایین آمدن جایگاه اجتماعی خزنده منجر شود. هرچه مارمولک تحت فشار و استرس کم تری قرار بگیرد، هم آسیب سریع تر بهبود می یابد و هم بازیابی دم زودتر رخ می دهد.
بیشتر مارمولک ها می توانند بیشتر از یک بار دمشان را بازیابی کنند. نوعی مارمولک فقط یک بار توانایی انجام این کار را دارد و بعد از آن هم، دم رشد کرده کوچک تر از دم اولیه خواهد بود.
مشخصا بافت های درحال بازسازی باید از قطبیت درستی پیروی کنند تا دم نسبت به باقی قسمت های بدن جهتگیری درستی پیدا کند. الگوی رشد معمولا به سمت خارج بدن است. این نشان می دهد که بافت های نزدیک تر محل آسیب به بدن تمام اطلاعات لازم برای جایگزینی عضو از دست رفته را دارند.
بازیابی اندام های از دست رفته بخشی از زیست شناسی تکاملی است و مسائل حل نشده فراوانی را شامل می شود. دانشمندان سخت در حال تلاش برای فهمیدن پایه های مولکولی این پدیده هستند چرا که می تواند منجر به پیشرفت عظیمی در علم پزشکی شود.

درباره نویسنده

محیا فراهانی

دیدگاه شما چیست