اخبار اخبار ایران و جهان مقالات

انتشار دلیل انفجار پرتابگر آنتارس در سال گذشته

نوشته شده توسط محمدرضا رضائی

پس از یکسال از انفجار پرتابگر آنتارس، علت این حادثه مشخص شد. این پرتابگر، متعلق به شرکت خصوصی اوربیتال ساینس، در شامگاه سه‌شنبه ۶ آبان ۱۳۹۳، لحظاتی پس از برخاستن از سکوی پرتاب منفجر شد. آنتارس، حامل فضاپیمای باری سیگنوس بود که بر اساس برنامه این فضاپیما می‌بایست ۲۲۰۰ کیلوگرم بار، اعم از آب و غذا، تجهیزات آزمایشگاهی و برخی وسایل موردنیاز فضانوردان را به ایستگاه فضایی بین‌المللی منتقل می‌کرد.
براساس گزارش ۱۱ صفحه‌ای که در وب‌سایت ناسا منتشر شد، کارشناسان علت اصلی این انفجار را بروز نقص فنی در توربوپمپ یکی از موتورهای اصلی پرتابگر آنتارس عنوان کردند. در این توربوپمپ لحظاتی پس از پرتاب جرقه‌ای ایجاد شد و آتش گرفت. از کار افتادن این قطعه باعث اختلال در عملکرد توربوپمپ موتور دوم شد و فشار افت پیدا کرد. به همین دلیل توان اصلی موتور کاهش پیدا کرده و پرتابگر به سمت سکوی پرتاب بازگشت. دلیل جرقه در این توربوپمپ، ایجاد اصطکاک در قطعه متعادل‌کننده هیدرولیکی مجاور آن بوده است. توربوپمپ منفجرشده در پرتابگر آنتارس وظیفه داشت اکسیژن موجود در مخازن را پس از افزایش فشار به سمت انژکتورها در محفظه احتراق هدایت کند.

موتور آناتورس

مرحله اول پرتابگر آنتارس مجهز به دو موتور «ای.جی.۲۶» است که با پیشرانه کروسن و اکسیژن مایع کار می‌کنند. این موتور نمونه توسعه‌یافته‌ای از موتور «ان.کا۳۳» روسی است که در دهه ۱۹۷۰ در پرتابگر «ان.۱» شوروی استفاده می‌شد. پرتابگر غول‌پیکر ان.۱، وظیفه پرتاب فضاپیمای سرنشین‌دار روس‌ها به ماه را داشت که پس از دو پرواز آزمایشی ناموفق کنار گذاشته شد.
البته به گفته مسئولان شرکت اوربیتال ساینسز، متخصصین این شرکت در حال به روزرسانی و ارتقای این موتور برای پرتاب‌های آینده، آنتارس هستند.
آنتارس، سامانه پرتاب توسعه یافته توسط شرکت اوربیتال ساینسز است که توانایی پرتاب بارهای بیش از ۵۰۰۰ کیلوگرم به مدار پایین زمین را دارد. این موشک نخستین پرتاب خود را در ۲۱ آوریل ۲۰۱۳ برای حمل فضاپیمای باری بدون سرنشین سیگنوس به ایستگاه فضایی بین المللی انجام داد.

محموله‌هایی که هیچگاه به فضا نرسیدند!
سیگنوس در سومین مأموریت رسمی انتقال تجهیزات به ایستگاه فضایی قرار بود حدود ۲۲۷۰ کیلوگرم بار را به فضا منتقل کند. اما در حادثه انفجار آنتارس، سیگنوس به همراه تمام محموله داخلی آن نابود شد. از جمله مهم‌ترین محموله‌های موجود در این فضاپیما، ۲۶ میکروماهواره مجهز به سامانه‌های تصویربرداری از زمین، یک ماهواره تحقیقاتی، یک آزمایشگاه تحقیقات زیستی و تعداد زیادی ابزارهای و تجهیزات کوچک ساخته‌شده توسط دانش‌آموزان و دانشجویان آمریکایی بود.
اما این فضاپیما علاوه بر موارد گرفته شده، شامل ۷۴۸ کیلوگرم لوازم شخصی خدمه، ۶۱۷ کیلوگرم مواد غذایی، ۷ کیلوگرم نرم‌افزارهای مختلف، ۶۶ کیلوگرم تجهیزات راهپیمایی فضایی و ۳ کیلوگرم تجهیزات عکاسی نیز بود.

پرواز دوباره سیگنوس
پس از انفجار پرتابگر آنتارس، روند پروازهای فضاپیمای باری سیگنوس برای مدت یک سال متوقف شد. علت آن بررسی علل انفجار آنتارس و بهینه‌سازی موتور آن عنوان شد. اما هم‌اکنون براساس برنامه اعلام‌شده آذرماه امسال، فضاپیمای باری سیگنوس این بار به کمک پرتابگر اطلس ۵، پروازهای خود را برای خدمات‌رسانی به ایستگاه فضایی بین‌المللی از سر می‌گیرد.
سیگنوس به منظور حمل بار به ایستگاه فضایی بین‌المللی طراحی و ساخته شده و توانایی بازگشت به زمین را ندارد به همین دلیل پس از تحویل بار به ایستگاه فضایی بین‌المللی، بر اثر برخورد به لایه‌های فشرده جو زمین خواهد سوخت. این فضاپیما شامل یک محفظه بار و یک واحد خدمات است. در حالت عادی توانایی حمل ۲۰۰۰ کیلوگرم بار را دارد.

درباره نویسنده

محمدرضا رضائی

علاقه من به علوم فضایی و نجوم از یک طرف و عشق به روزنامه‌نگاری و نویسندگی از سوی دیگر باعث شد که به سمت روزنامه‌نگاری علمی کشیده شوم. از سال ۱۳۸۵ فعالیت در مطبوعات را به طور رسمی شروع کردم و حالا این افتخار را دارم که با بهترین و معتبرترین روزنامه‌ها، نشریات و خبرگزاری‌ها همکاری می‌کنم.

دیدگاه شما چیست