فضا و نجوم

روزتا اکسیژن کشف کرد

نوشته شده توسط محمدرضا رضائی

کشف اکسیژن در دنباله‌دار و آغازی آرام‌تر برای منظومه شمسی
فضاپیمای رزتا در یافته‌های اخیر خود شواهدی از وجود اکسیژن ملکولی در دنباله‌دار ۶۷پی کشف کرد.
این کشف غیرمنتظره‌ای بود و باعث شد تا دانشمندان احتمال دهند که منظومه شمسی آرام‌تر از آنچه پیش از این فکر می‌شد، شکل گرفته است.
زیرا در صورت وجود شرایط متلاطم در زمان شکل‌گیری منظومه شمسی، اکسیژن نمی‌توانسته به صورت ملکولی در این دنباله‌دار دوام بیاورد.
دنباله‌دارها اجرامی هستند که در ناحیه‌ای شکل می‌گیرند که اجرام و مواد بکر و دست‌نخورده‌ای از دوران اولیه شکل‌گیری منظومه شمسی در آنجا وجود دارد.
به این ناحیه «ابر اورت» می‌گویند و در نواحی بیرونی منظومه شمسی را احاطه کرده است.
به همین دلیل مطالعه این اجرام اطلاعات ارزشمندی از دوران آغازین تولد منظومه شمسی در اختیار ما قرار می‌دهد. با توجه به نظریات قبلی منظومه شمسی در آغاز شکل‌گیری شرایط بسیار متلاطمی داشته است. به همین دلیل در آن دوره احتمال اینکه اکسیژن ملکولی بتواند به صورت مستقل دوام بیاورد، تقریبا غیرممکن بود. زیرا ساختار اکسیژن بسیار شکننده است و به همین دلیل خاصیت واکنش‌پذیری بالایی دارد. این خاصیت باعث می‌شود که اکسیژن به راحتی با سایر عناصر ترکیب شده و فرآورده‌های جدیدی به وجود آید. ترکیب اکسیژن و هیدورژن که به تشکیل آب منجر می‌شود، معروف‌ترین فرآورده ترکیب اکسیژن با عناصر دیگر است. از این رو یافتن اکسیژن ملکولی در دنباله‌دار ۶۷‌پی، داده‌ای بود که باعث حیرت دانشمندان شد.

کاوشگر روزتا

فضاپیمای روزتا در سال گذشته، با قرار گرفتن در مدار دنباله‌دار ۶۷‌پی و فرودآوردن یک کاوشگر کوچک بر سطح آن تاریخ‌ساز شد. (تصویر شبیه‌سازی‌شده است)

خیلی از نظریه‌های جاری درباره شکل‌گیری سیارات و دنباله‌دارها در اطراف خورشید از فرآیندی خشن و بسیار متلاطم حکایت دارد که باعث حرارت دیدن اکسیژن منجمد شد؛ اکسیژنی که در مرحله بعد با سایر عناصر ترکیب شده است. اما این کشف جدید فرآیندی آرام‌تر در تشکیل منظومه شمسی را نشان می‌دهد. دانشمندان احتمال می‌دهند که اکسیژن کشف‌شده در ابتدای تشکیل منظومه شمسی به سرعت منجمد شده و در این توده به دام افتاده است.
کاترین التوگ یکی از دانشمندان ماموریت رزتا اعتقاد دارد که این بخش از دنباله‌دار که اکسیژن ملکولی در آن پیدا شده، از ابتدای شکل‌گیری منظومه شمسی تقریبا دست‌نخورده باقی مانده است.
مجموع داده‌های ۶ ماهه اخیر فضاپیمای رزتا منجر به کشف اکسیژن ملکولی در دنباله‌دار ۶۷‌پی شد. این اکسیژن ابتدا در لایه‌های زیرین دنباله‌دار بود و به مرور با نزدیک‌شدن دنباله‌دار به خورشید و بخارشدن سطح بیرونی آن، اکسیژن به همراه مقادیری از بخار آب در اطراف دنباله‌دار آزاد شد.
پیش از این داده‌های رزتا نشان داد که آب روی دنباله‌دار ۶۷پی با آنچه در زمین است بسیار متفاوت است. این داده‌ها باعث تردید در این مورد شد که آب زمین از دنباله‌دارها نشات می‌گیرد.

+ توضیح تصویر اصلی این مطلب : چریومف-گراسیمنکو (۶۷‌پی) دنباله‌داری است که به تازگی به مناطق داخلی منظومه شمسی وارد شده است و نخستین گردشش را به دور خورشید تجربه می‌کند. به همین دلیل جرم بکر و ایده‌آلی برای کاوش محسوب می‌شود

درباره نویسنده

محمدرضا رضائی

علاقه من به علوم فضایی و نجوم از یک طرف و عشق به روزنامه‌نگاری و نویسندگی از سوی دیگر باعث شد که به سمت روزنامه‌نگاری علمی کشیده شوم. از سال ۱۳۸۵ فعالیت در مطبوعات را به طور رسمی شروع کردم و حالا این افتخار را دارم که با بهترین و معتبرترین روزنامه‌ها، نشریات و خبرگزاری‌ها همکاری می‌کنم.

دیدگاه شما چیست