فضا و نجوم

یادداشتی بر کتاب یوری گاگارین

نوشته شده توسط محمدرضا رضائی

سیروس برزو در نوشته‌های خود هر چیزی را در بستر یک داستان پیش می‌برد.
همین ابتکار نیز باعث شده خواندن مقالات و کتاب‌های او برای من و بسیاری دیگر از هم‌نسلانم جذاب و دل‌چسب باشد.
بیان داستانی رویدادها و موضوعات علمی، به قلم برزو اصالت داده است. به شکلی که حتی اگر در مقاله‌ای نام او را حذف کنیم، تشخیص صاحب اثر کار چندان سختی نخواهد بود. این ویژگی در کتاب جدید او نیز وجود دارد. «یوری گاگارین؛ دهقان‌زاده‌ای که راه فضا را گشود» عنوان اثری خواندنی به قلم سیروس برزو است که زندگی یوری گاگارین، نخستین کیهان‌نورد جهان را روایت می‌کند. این کتاب برگرفته از بازدیدهای نویسنده از زادگاه و محل زندگی گاگارین و گفتگو با اعضای خانواده‌اش و دوستان نزدیک اوست. دوستانی که اغلب آنها فضانوردان هم‌دوره‌ او هستند. به همین دلیل ما با خواندن این کتاب به روایت‌های دست اولی دسترسی پیدا می‌کنیم که ما را با گوشه‌های مبهم و ناپیدای زندگی نخستین کیهان‌نورد جهان آشنا می‌کند.
اما کتاب «یوری گاگارین» صرفا یک زندگی‌نامه نیست. بلکه آشنایی با شرایط اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کشوری در سال‌های نه چندان دور است که گاگارین در بستر آنجا رشد کرد و سرانجام او را به یک «نخستین» تبدیل کرد. گاگارین در سال‌هایی زندگی می‌کرد که نه تنها برای شوروی سابق، بلکه برای کل جهان دوران پرالتهابی بود.
در زمان کودکی او کشورش درگیر جنگ جهانی دوم و هجوم ارتش نازی بود و در نوجوانی و جوانی، دوران جنگ سرد را تجربه کرد. زندگی شخصی او نیز از کودکی فراز و فرودهای زیادی داشته است. بدون شک برآیند این رویدادها در شکل‌گیری شخصیت و افکار گاگارین بسیار موثر بوده است.
تاکید می‌کنم که شما زندگی یک «نخستین» را می‌خوانید. نخستین‌ها به معنای واقعی کلمه، دیگر به خود تعلق ندارند. بلکه برای کل بشریت هستند و همیشه برای من چگونگی نخستین‌شدن افراد و حفظ این جایگاه بسیار تامل‌برانگیز و آموزنده است. افرادی مانند «یوری گاگارین» و «نیل آرمسترانگ» اَبَرانسان‌هایی بودند که بیشتر از آنکه به دلیل شجاعت‌ و جسارت‌ به یک «نخستین» تبدیل شوند، ظرفیت بالای شخصیتی‌شان، آنها را به این جایگاه رساند و ماندگار کرد. به نظر من اگر تاریخ یک بار دیگر تکرار شود، بهترین گزینه برای «مهم‌ترین نخستین فضانوردی جهان»، باز هم گاگارین خواهد بود. و این حس با خواندن کتاب اخیر سیروس برزو به من منتقل شد.

محمدرضا رضائی

درباره نویسنده

محمدرضا رضائی

علاقه من به علوم فضایی و نجوم از یک طرف و عشق به روزنامه‌نگاری و نویسندگی از سوی دیگر باعث شد که به سمت روزنامه‌نگاری علمی کشیده شوم. از سال ۱۳۸۵ فعالیت در مطبوعات را به طور رسمی شروع کردم و حالا این افتخار را دارم که با بهترین و معتبرترین روزنامه‌ها، نشریات و خبرگزاری‌ها همکاری می‌کنم.

دیدگاه شما چیست