اخبار اخبار ایران و جهان

کشف جسد یخ‌زده شیر‌های غار ۱۰۰۰۰ ساله

نوشته شده توسط محیا فراهانی

کشف تکان‌دهنده دو توله شیر با بهترین حفظ‌شدگی که تا به حال در دنیا دیده شده است.
توضیح تصویر این مطلب : این شیرهای غارنشین تقریبا به صورت عالی در پرمافراست (خاک یخ‌زده) حفظ شده‌اند و شاید حتی بسیار قدیمی تر از ده هزار سال هم سن داشته باشند.
کشف بی سابقه این شکارچی باستانی در جمهوری ساخا یا یاقوتستان در تابستان امسال صورت گرفت. این شیرهای غارنشین تقریبا به صورت عالی در پرمافراست حفظ شده بودند.
دیرینه‌شناسان حیوانات دیگری را نیز که به جز این دو شیر از دوره پلیستوسن در یخ حفظ شده بودند در این منطقه وسیع که بزرگترین و سردترین منطقه در روسیه است کشف کرده‌اند. در میان این حیوانات ماموت پشمالو، استخوان‌های کرگدن پشمالو و گاومیش و اسب های یوکاگیر نیز وجود دارند.
شیرهای غار با نام علمی Panthera spelaea در اواسط و اواخر دوره پلیستوسن در تمام اوراسیا یعنی از جزایر بریتانیا تا چوکتا در منتهی‌الیه شرقی روسیه زندگی می کردند و حتی در آلاسکا و شمال غربی کانادا هم حضور داشتند. این موجودات منقرض شده از خویشاوندان نزدیک شیرهای آفریقایی- آسیایی امروز بودند.
یافته های پیدا شده از بقایای آن ها کم یاب است: گزارش اخیر حاکی از کشف این جفت شیر در بهترین وضعیت حفظ‌ شدگی تا به امروز است.

inside_yuka

inside_mammoth_head

دیرینه‌شناسان حیوانات دیگری را نیز که به جز این دو شیر از دوره پلیستوسن در یخ حفظ شده بودند در این منطقه وسیع که بزرگترین و سردترین منطقه در روسیه است کشف کرده‌اند.

جزیات کامل این کشف شامل نتایج اولیه تحقیق درباره شیرهای غار در گردهمایی آتی که طی آبان‌ماه در روسیه برگزار می‌شود اعلام خواهد شد.
قبلا فقط تکه هایی از لاشه، قسمت هایی از اسکلت و استخوان های منفرد یافت شده بود. تاکنون در ساخا، فقط جمجمه، تعدادی دندان و استخوان حفاری شده بود که به دانشمندان اجازه نداده بود بیشتر از تصویری تقریبی از جانور منقرض شده به دست آورند.
مانند سایر حیوانات باستانی، شیرهای غار نیز منقرض شدند: از آنجایی که این حیوان شکارچیان اندکی داشتند، از گیاهخواران کوچک تری تغذیه می‌کردند که معمولا در باتلاق ها گیر می‌افتادند. تحقیقات روی این دو شیر می تواند به توضیح درباره اتقزاض این جانوران و ماموت های پشمالو و کرگدن ها در حدود ۱۰۰۰۰ سال پیش کمک کند. تنها نظریه کنونی در این باره همین است که کاهش تعداد شکار آن ها یعنی گوزن و خرس های غار باعث نابودی آن ها شد.
براساس بررسی های میکروب شناسی اولیه می دانیم که این بقایا به عفونت های خطرناکی مانند سیاه زخم آلوده نیستند. اما هیچ اطلاعات یا تصویر قابل توجه دیگری تا قبل گردهمایی انتشار پیدا نخواهد کرد.

درباره شیر غار بیشتر بدانیم
Panthera leo spelaea یا P. spelaea که با نام معمول تر شیر غار اروپایی یا آسیایی شناخته می شود، زیرگونه منقرض شده شیرهاست که از فسیل ها و نمونه های بسیاری از آثار هنری خلق‌شده به دست انسان‌های ماقبل تاریخ شناخته شده است. برخی جانورشناسان شیرهای غار را به گونه‌ای مجزا از شیر امروزی و به نام Panthera spelaea می دانند. برخی نیز براساس شکل جمجمه شیر غار را به ببر نزدیک تر می داند که درنتیجه باید نام رسمی Panthera tigris spelaea را (به عنوان زیرگونه‌ای از ببر) به آن بدهیم.
نحقیقات ژنتیک اخیر نشان می دهد که در میان گربه سانان زنده کنونی این جانور به شیر امروزی نزدیک تر است و با شیر غار آمریکایی زیرگونه‌ای منفرد را شکل می دهد. اگر این طور باشد می‌توان گفت شیر غار تا اواخر دوره پلیستوسن از اروپا تا آلاسکا در دو سوی پل خشکی برینگ (مرز آمریکا و آسیا) می زیسته است.
این زیرگونه یکی از بزرگترین شیر ها بوده است. اسکلت نر بالغی که در سال ۱۹۸۵ در کنار زیگسدورف آلمان پیدا شده بود ارتفاع شانه ای حدود ۱٫۲ متر و طول بدنی به اندازه ۲٫۱ متر بدون در نظر گرفتن دم داشت. این اندازه ها بسیار شبیه اندازه یک شیر امروزی بسیار بزرگ است. اندازه این نر بزرگ تر از سایر نمونه های این زیرگونه بود. بنابراین امکان دارد که این گربه سان ۸ تا ۱۰ درصد بزرگتر از شیر های امروزی و کوچک تر از زیرگونه شیر غار اروپایی Panthera leo fossilis یا اندکی بزرگ تر از شیر آمریکایی (Panthera leo atrox) بوده باشد. ظاهر طبیعی شیر غار در زمان زندگی از نقاشی های داخل غار عصر حجر، کنده کاری های روی عاج و مجسمه های سفالی می خلق شده به دست انسان‌های نخستین شناخته شده است. این نقش ها نشان می دهند که شیرهای غار گوش های گرد و بیرون زده، دمی منگوله دار، احتمالا راه های ببرشکل کمرنگ داشتند و حداقل برخی از آن ها دارای طوق یا یال اولیه اطراف گردنشان بوده اند که نشانه نر بودنشان بوده است. سایر مصنوعات باستان شناسی نشان از اهمیت آن ها در مراسم مذهبی باستانی دارند.
احتمالا این گوشتخواران فعال از گیاه خواران بزرگ زمانشان مانند اسب ها، گوزن، گوزن شمالی، گاومیش و حتی ماموت های زخمی پیر یا جوان و نیز خرس‌های غار تغذیه می کردند. برخی از نقاشی های آنان بر روی دیواره غارها چندین شکار دسته جمعی را نشان می دهد که به راهبرد شکار گروهی شیرهای ماده کنونی نزدیک است. بررسی ایزوتوپی کلاژن استخوانی استخراج شده از فسیل ها اشاره به این مطلب دارد که گوزن شمالی و بچه خرس غار قسمت اصلی رژیم غذایی شیرهای غار شمال غربی اروپا را تشکیل می دادند.
فرضیه‌ای مبنی بر تغییر ارجحیت غذایی آن ها بعد از ناپدید شدن کفتارهای غار وجود دارد. به نظر می رسد که آخرین شیرهای غار علاقه بیشتری به شکار گوزن های باستانی داشتند تا این‌که سرانجام هر دو گونه منقرض یا به دست انسان نخستین ریشه کن شدند.
شکار‌های کوچک این جانور معمولا با یک حرکت پنجه به زیر کشیده می شد و با دو دندان جلو پایین نگه داشته می شد و در آخر حیوان با گاز قدرتمندی از دندان های برنده در پشت گردن یا در ناحیه گلو و یا حتی سینه کشته می شد. شیرغار معمولا نمی توانست به سرعت شکارش بدود ولی می توانست به سمتش خیز بردارد یا به کنارش برسد و با پنجه ها آن را به زیر بکشد. در این حالت تعادل جانور در حال دویدن به راحتی از دست می رفت.
به احتمال زیاد این جانور ( بعد از کفتارغار) معمول ترین شکارچی در اکوسیستم های مسطح بوده است. نقاشی های موجود در غارها و بقایای یافت شده در فضولات انباشت در محل های اسکان باستانی نشان می دهد که این شیرها توسط انسان های اولیه شکار می شدند و ممکن است همین مسئله منجر به نابودی آن ها شده باشد.

درباره نویسنده

محیا فراهانی

۱ دیدگاه

دیدگاه شما چیست